न्यायालयाः सर्वोच्चन्यायालयः
सर्वोच्चन्यायालयेन डी. वी. सी. शुल्क-प्रकरणस्य पूर्वोदाहरणस्य कृते ए. पी. टी. ई. एल्. इत्यस्य निन्दाम् अकरोत्।
एतत् प्रकरणं दामोदर-उपत्यका-निगमस्य (डी. वी. सी.) विद्युत्-शुल्कस्य विषये <ऐ. डी. 1> इति अवधेः विवादम् उद्दिश्य वर्तते, विशेषतः'सिङ्किङ्ग्-फण्ड्'इतीदं मूलधनं मूल्यह्रासेन सह शुल्करूपेण योजयितुं शक्यते वा इति।
सर्वोच्चन्यायालयः विद्युत्-विषये अपीलीय-न्यायाधिकरणस्य आदेशस्य समीक्षा कुर्वन् अस्ति, यत् अस्मिन् विषये पूर्ववर्तीम् सर्वोच्चन्यायालयस्य उदाहरणं निराकृतवान्।
कः चिन्तितः अस्ति? अपीलकर्ताः दामोदर-घाटी-निगमः; प्रत्यर्थिनः-मैथन्-अलाय्स्-लिमिटेड् तथा ओ. आर्. एस्.; मध्यस्थः-स्टील्-अथॉरिटी-आफ्-इण्डिया-लिमिटेड्; न्यायपीठः न्यायमूर्तिः के. विनोद-चन्द्रन्।
न्यायालयः किं निर्णयम् अकरोत्?
- न्यायालयेन अपीलीय-न्यायाधिकरणस्य आदेशस्य'न्यायिक-अनुशासनस्य घोर-उल्लंघनम्'इति, भास्कर्-श्रचि-अलाय्स्-लिमिटेड्-विरुद्धम् दामोदर-व्याली-कार्पोरेशन् इति प्रकरणस्य बाध्यकारी-उदाहरणं निराकृत्वा संविधानस्य अनुच्छेदस्य 141 इत्यस्य उल्लंघनस्य च निन्दां कृतम्।
- न्यायालयेन विद्युत-अधिनियमः, 2003, दामोदर-घाटी-निगम-अधिनियमः, 1948, शुल्क-विनियमानां च मध्ये परस्पर-क्रियायाः परीक्षणं कृतम्, विशेषतः विद्युत-अधिनियमस्य धारा 174, धारा 14 इत्यस्य चतुर्थ-परन्तुकं च केन्द्रीकृतम्।
- न्यायालयः अवदत् यत् न्यायाधिकरणस्य आक्षेपितः आदेशः डी. वी. सी. इत्यस्मै सिङ्किङ्ग्-फण्ड् अथवा डेप्रिसियेषन् इत्येतं ग्रहीतुं अनुमन्यत, परन्तु द्वयोः अपि न,'द्विगुणलाभस्य'निष्कर्षस्य आधारेण, यस्य न्यायालयः सम्प्रति वैधानिक-प्रावधानानां विरुद्धं मूल्यांकनं करोति।
अपि च दस्तावेजे।
- न्यायालयः अवदत् यत् न्यायाधिकरणस्य आदेशः मूलस्य 2019 आदेशस्य पञ्चवर्षात् अधिककालात् अनन्तरं दाखिलस्य पुनरीक्षण-याचनायां स्वीकृतः इति।
- विद्युत-अधिनियमस्य धारा 14 इत्यस्य चतुर्थ-परन्तुकं उद्धृत्य, न्यायालयः अवधानं दत्तवान् यत् डी. वी. सी. अधिनियमस्य उपबंधाः डी. वी. सी. इत्यस्य कृते एतावत् यावत् वर्तन्ते यावत् ते विद्युत-अधिनियमः, 2003 इत्यनेन सह असङ्गतः न सन्ति इति।
- धारा-14 इत्यस्य चतुर्थपरन्तुकः केवलं अनुज्ञापत्र-अनुदानपर्यन्तं एव सीमितः इति तर्कं न्यायालयः निराकृतवान्, सः उक्तवान् यत् एतत् डी. वी. सी. अधिनियमं शुल्कनिर्धारणं सहितं अन्येषु सर्वेषु विषयेषु डी. वी. सी. प्रति अनुवर्तनं अनुवर्तयितुं समर्थयति इति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः-आदेशाः तथा निर्णयः
न्यायालयस्य आदेशः 30 अक्टोबर् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।