न्यायालयाः केन्द्रीय-सूचना-आयोगः
गुजरात्-उच्चन्यायालयः आर. टि. ऐ. इत्यस्य अन्तर्गतं पी. एम्. उपाध्याः स्वप्रेरणया प्रकटीकरणम् निषेधयति।
एतत् डैजेस्ट्, गुजरात्-कर्नाटक-उच्चन्यायालयैः 2026 अक्टोबर्-मासात् जारीतानां सूचना-अधिकारस्य (आर्. टि. ऐ.) त्रयः निर्णयान् सारांशयति।
प्रधानमन्त्र्याः शैक्षणिक-योग्यतानां प्रकटीकरणस्य विषये, आर. टि. ऐ. कार्यान्वयन-दत्तांशस्य अनुरक्षणार्थं राज्य-सूचना-आयोगानां प्रशासनिक-आवश्यकतानां विषये च एते प्रश्नाः सन्ति।
कः चिन्तितः अस्ति? निर्णयः केन्द्रीय-सूचना-आयोगेन (सी. ऐ. सी.), कर्नाटक-राज्य-सूचना-आयोगेन, सार्वजनिक-प्राधिकरणैः च सम्बद्धः अस्ति। आवेदनकर्तृषु अरविन्द्-केज्रीवालः, नागरिकाः च सन्ति ये सार्वजनिक-संस्थानां सूचनां अन्विष्यन्ति।
किं शासितम् आसीत्?
- प्रधानमन्त्री-पदवीं स्वप्रेरणया प्रकटणं आर्. टि. ऐ. अधिनियमस्य परिधिः बहिः अस्ति।
- आर. टि. ऐ. प्रक्रियायाः उपयोगस्य अनुमतिः राजनैतिकप्रयोजनार्थं नास्ति।
- प्रधानमन्त्र्याः शैक्षणिकपदवीः व्यक्तिगतसूचनाः इति मन्यन्ते, यस्य प्रकटीकरणस्य विषये सार्वजनिक-हितं नास्ति।
- सार्वजनिक-अधिकारिणः प्रमाणस्य भारम् नागरिकान् प्रति गन्तुं न शक्नुवन्ति।
- राज्य-सूचना-आयोगाः आर. टि. ऐ.-कार्यान्वयन-दत्तांशसङ्ग्रहणार्थं, अनुरक्षणार्थं, प्रकटीकरणार्थं च एकसमान-प्रारूपं निर्दिशन्ति।
अपि च दस्तावेजे।
- गुजरात्-उच्चन्यायालयः अवदत् यत् सि. ऐ. सि.-संस्था पि. एम्. मोदी-वर्यस्य पदवीं स्वप्रेरणया प्रकटयितुं न निर्दिशत् इति।
- कर्नाटक-उच्चन्यायालयः राज्य-सूचना-आयोगं आर्. टि. ऐ.-कार्यान्वयन-दत्तांशस्य एकसमान-स्वरूपस्य प्रयोगं कर्तुं निर्देशं दत्तवान्।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
सूचनाधिकारः-सी. आई. सी. तथा न्यायालयस्य निर्णयः
आर. टी. ऐ. निर्णयः · सन्दर्भः आर. टी. ऐ.-2026-10 · 1 अक्टोबर् 2026
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।