न्यायालयाः सर्वोच्चन्यायालयः
पटना-उच्चन्यायालयः अनधिकृत-प्रयोगशाला-परीक्षणानां कृते बिहारराज्यं अनुग्रह-आवेदनान् निराकर्तुं न शक्नोति।
इदं प्रकरणं, बिहार-कोविड्-सहायता-योजना 2022 इत्यस्य अन्तर्गतं क्षतिपूर्तिं याचयन्, महामारीस्य द्वितीय-तरंगस्य समये मृतानां कुटुम्बिनः सदस्यानां अष्ट-याचकैः सह सम्बद्धम् अस्ति।
राज्यसर्वकारेण औपचारिकरूपेण प्राधिकृतं न प्रयोगशालायां सकारात्मकपरीक्षाः आयोजिताः इति कारणात् एव तेषां दावानां निराकरणं कर्तुं शक्यते वा इति मुख्यः विषयः अस्ति।
कः चिन्तितः अस्ति? याचकाः-अनीश् सिङ्घ्, गीता देवी, मधुरी देवी, मणिभूषण सिङ्घ्, रीमा कुमारी, विशाखी देवी, अनन्तकुमार शर्मा, कृष्णमुरारी च। प्रत्यर्थिनः-बिहारराज्यं, स्वास्थ्यविभागः, राज्यस्वास्थ्यसमितिः, पाट्ना-नगरस्य विविधाः मण्डल-दंडाधिकारिणः, चिकित्सा-अधिकारिणः च। पीठः पटना-उच्चन्यायालयस्य न्यायमूर्तिः आलोककुमारः।
न्यायालयः किं निर्णयम् अकरोत्?
- न्यायालयः आदेशस्य प्रमाणीकृतप्रतिम् प्राप्तस्य चतुर्वारं सप्ताहं यावत् सर्वे याचिकाकर्तृणां दावानां पुनर्विमर्शं कर्तुं सम्बद्धान् अधिकारिणः निर्दिशत्।
- यदि याचिकाकर्ता पुनःविचारणे अर्हतः इति ज्ञायते, तर्हि बिहार-कोविड्-19 सहायता-योजना 2022 इत्यस्य अन्तर्गतं परिहारं तस्य निर्णयस्य चतुर्षु सप्ताहेषु एव दातव्यम्।
- गौरवकुमार बन्साल् बनाम भारतसङ्घस्य सर्वोच्चन्यायालयस्य दिशानिर्देशान्, 2023 तमे वर्षे <ऐ. डि. 1. <ऐ. डि. 2> इत्यस्मिन् तस्य पूर्वनिर्णयं च उद्धृत्य, केवलं प्रयोगशालायाः अधिकृततायाः अभावस्य आधारेण दावानां निराकरणं अस्थिरम् इति न्यायालयः अवदत्।
- एतैः निर्देशैः सह रिट्-आवेदनस्य निराकरणं जातम्, तथा च कासु अपि अन्तरीम-आवेदनानि विलम्बिताः आसन्।
अपि च दस्तावेजे।
- सर्वोच्चन्यायालयस्य अनुग्रहसहायतायाः अर्हता-मानदण्डः परीक्षण-प्रयोगशालायाः प्रत्यायनस्य अथवा प्राधिकरणस्य स्थितिं अयोग्यकारकरूपेण न सूचयति इति न्यायालयः अवदत्।
- न्यायालयः अवधानं दत्तवान् यत् याचकाः पूर्वस्य प्रकरणस्य (सुशीला देवी) कृते अपि तथैव स्थितौ सन्ति, ये समानकारणात् पुनःविचारणं क्षतिपूर्तिं च दत्तवन्तः, एवं च व्यवहारस्य समानतां प्राप्तुं अर्हन्ति इति।
- न्यायालयः अवदत् यत् अनुच्छेदः 21 तथा विपद्-व्यवस्थापन-अधिनियमः, 2005 इत्यस्य अन्तर्गतं राज्यस्य संवैधानिकं कर्तव्यं वर्तते यत् सः जनकल्याणस्य सक्रियसंरक्षकरूपेण कार्यं करोति तथा च केवलं तान्त्रिकानां दावानां निराकरणं कर्तुं न शक्नोति इति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः-आदेशाः तथा निर्णयः
न्यायालयस्य आदेशः रेफ. अनीश सिङ्घ् तथा ओ. आर्. एस्. वि. बिहारराज्यं तथा ओ. आर्. एस्. 7 आक्टोबर् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।