न्यायालयाः सर्वोच्चन्यायालयः
सर्वोच्चन्यायालयः आवश्यकपक्षस्य विना आपोष-आदेशः अमान्यः अस्ति।
अयं प्रकरणः सम्पत्तिविभाजनस्य विषये आपोष-आदेशस्य विषये विवादेन सम्बद्धः अस्ति, यत्र अपीलकर्तारः (कन्यायाः वैधानिक-उत्तराधिकारीः) तर्कं कुर्वन्ति यत् आदेशः अमान्यः आसीत्, यतः सम्पत्तिविभाजनस्य समये अपि ते आवश्यकपक्षरूपेण न समाविष्टाः आसन् इति।
अयं प्रकरणः सम्पत्तिविभाजनस्य विषये आपोष-आदेशस्य विषये विवादस्य विषये अस्ति, यत्र अपीलकर्तारः (कन्यायाः वैधानिक-उत्तराधिकारीः) तर्कं कुर्वन्ति यत् आदेशः अमान्यः आसीत्, यतः हिन्दु-उत्तराधिकार-अधिनियमस्य अन्तर्गतं वैधानिक-अंशः सत्सु अपि ते आवश्यक-पक्षकाररूपेण न समाविष्टाः आसन् इति।
कः चिन्तितः अस्ति? अपीलकर्तारः गीता बाई तथा अन्यः; प्रत्यर्थिनः के. अर्जुनसिंहः तथा अन्यः न्यायपीठः न्यायमूर्तिः विक्रमनाथः तथा सन्दीप् मेहता च।
न्यायालयः किं निर्णयम् अकरोत्?
- अपीलार्थं अनुमतिः दीयते।
- उच्चन्यायालयस्य आदेशः, अपीलीयानां मध्यस्थ-आवेदनान् निराकृतुं (डिक्री इत्यस्य स्मरणार्थं, आरोपार्थं, अन्यतायै नियन्त्रणार्थं च) निराकृतः भवति।
- न्यायालयः अवदत् यत् आवश्यकपक्षस्य (स्व. श्रीमती बल्लोबायी अथवा तस्याः विधिसम्मत-उत्तराधिकारिणः) प्रलोभनं विना प्राप्तः आपोष-आदेशः अमान्यः अस्ति इति।
- आवेदनानां पुनःविचारणार्थं प्रकरणं उच्चन्यायालयं प्रति प्रेषितम् अस्ति।
- 2026 मे 27 दिनाङ्के सर्वोच्चन्यायालयेन प्रदत्तः अन्तरीमादेशः, अस्य आदेशस्य दिनाङ्कात् सप्ताहद्वयं यावत् प्रवर्तते।
- पक्षाणि 2026 तमे वर्षे अक्टोबर्-मासस्य 5 दिनाङ्के उच्चन्यायालयस्य समक्षं उपस्थातुं निर्देशिताः सन्ति।
- तृतीयपक्षाः ये सर्वोच्चन्यायालयस्य समक्षं अभियोग-आवेदनानि प्रेषितवन्तः, तान् उच्चन्यायालयं समीपयितुं, 2026 अक्टोबर् 5 दिनाङ्के उपस्थितुं च स्वातन्त्र्यं दत्तम् अस्ति।
- अपील्-पत्राणि अनुमन्यन्ते।
अपि च दस्तावेजे।
- न्यायालयः स्पष्टतया अवदत् यत् उच्चन्यायालयस्य दृष्टिकोणः यत् अपीलकर्तारः लिस्-पक्षस्य अपरिचिताः आसन्, तथा च सी. पी. सी. इत्यस्य आदेशः XXIII नियमः 3ए इत्यनेन प्रतिबन्धिताः च इति, त्रुटिपूर्णः आसीत्।
- न्यायालयः स्पष्टीकृतवान् यत् अन्तरीम-आदेशस्य विस्तारः उच्चन्यायालयस्य स्थगन-अनुरोधस्य स्वतन्त्र-निर्णयस्य प्रभावं न करिष्यति इति।
- अयं आदेशः 2026 तमस्य वर्षस्य सेप्टेम्बर्-मासस्य 28 दिनाङ्के अस्ति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः-आदेशाः तथा निर्णयः
न्यायालयस्य आदेशः 30 सेप्टेम्बर् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।