न्यायालयाः न्यायालयाः तथा नियंत्रकाः
सर्वोच्चन्यायालयेन आर्. बि. ऐ. इत्यस्य अधिकारस्य समर्थनं कृत्वा अ-ब्याङ्क्-संस्थानां निक्षेपकानां रक्षणार्थं निर्देशः दत्तः।
1992 तमे वर्षे भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयस्य अयं निर्णयः आसीत्, यस्मिन् भारतीय-रिजर्व्-ब्याङ्क् इत्यस्य (आर्. बि. ऐ.) सार्वजनिक-निक्षेपकानां रक्षणार्थं अवशिष्ट-ब्याङ्किङ्ग्-इतर-कम्पनीभ्यः (आर्. एन्. बि. सि.) निर्देशान् प्रदीयमाणस्य अधिकारस्य समर्थनं कृतम्।
नागरिकानां कृते एतत् महत्त्वपूर्णम् अस्ति यतोहि एतत् आर्. बि. ऐ. इत्यस्य सार्वजनिक-सञ्चयस्य विनियमनस्य शक्तिं पुष्टं करोति, तथा च यदि ते लघु-निवेशकानां हितानां रक्षणं कुर्वन्ति तर्हि एतादृशाः विनियामक-उपायाः वैधानि मन्यन्ते इति सुनिश्चितं करोति।
कः चिन्तितः अस्ति? निर्णयः भारतीय-रिजर्व्-ब्याङ्क् (आर्. बि. ऐ.), अवशिष्ट-ब्याङ्किङ्ग्-इतर-कम्पनी (विशेषतया पीर्-लॆस्-जनरल्-फैनान्स्-एण्ड्-इन्वेस्ट्मेण्ट्-कम्पनी-लिमिटेड् तथा तत्सदृश-संस्थाः), सार्वजनिक-निक्षेपकाः/निवेशकान्, एतेषु कम्पनी-इत्येतेषां क्षेत्र-अधिकारिणः/कर्मचारिभिः च सम्बद्धः अस्ति।
पत्रं किं वदति?
- सर्वोच्चन्यायालयेन आर्. बि. ऐ. इत्यनेन दाखिलानि अपील्स् अनुमोदिताः, वित्त-कम्पनी-द्वारा दाखिलानि रिट्-पिटिशन् च निराकृतानि।
- भारतीय-रिजर्व्-ब्याङ्क्-अधिनियमः 1934 इत्यस्य धारा 45के (3) इत्यस्य अन्तर्गतं 1987 तमवर्षस्य निर्देशान् जारी कर्तुं आर्. बि. ऐ. समर्थः अधिकृतः च अस्ति इति न्यायालयः अवदत्।
- न्यायालयेन निर्णयः दत्तः यत् आर्. बि. ऐ.-संस्थायाः निक्षेपस्य प्राप्तिविषये वा तत्सम्बद्धे वा कस्यापि विषये निर्देशं दातुं विस्तृतः अधिकारः अस्ति, यस्मिन् निक्षेपस्य निवेशः, तुलनपत्रके कथं प्रकटः च भवति इति अपि अन्तर्भवति।
- न्यायालयेन निर्णीतम् यत् निर्देशाः मूलसंविधानस्य अधिकारपरिधिः (परिधिः बहिः) न आसन् तथा च संविधानस्य अनुच्छेदस्य 14 तथा 19 (1) (च) इत्यस्य उल्लंघनम् न कृतवन्तः इति।
- न्यायालयः अवदत् यत् आर्. बि. ऐ. इत्यादीनां विशेषज्ञ-संस्थानां क्षेत्रेषु वित्तीय-आर्थिक-नीतिषु परामर्शं दातुं न्यायालयानां कार्यं नास्ति इति।
- न्यायालयः अवदत् यत् कम्पेनी-संस्थाः 1987 तमवर्षस्य निर्देशानां नियमान्, शर्तान् च अवश्यं अनुसरणं करिष्यन्ति, यासु लेखांकनस्य, कार्यशील-पूँजीस्य च विषये विशिष्टाः परिच्छेदाः अपि सन्ति, तथा च कस्यापि अनुमेयमानस्य लेखांकनपद्धतिः स्वीकर्तुं स्वतन्त्राः भवेयुः इति।
अपि च दस्तावेजे।
- उच्च-ब्याज-दरान् प्रदास्यमानानां वित्तीय-निवेश-संस्थानां'मश्रूम्-वृद्धिः'विषये चिन्तायाः प्रतिक्रियारूपेण अयं निर्णयः प्रचालितः, येन अविवेकी-निवेशकान् लक्ष्यीकृत्य ऊहात्मक-उद्यमानां सन्देहः उद्भूतः।
- न्यायालयः जीविकायाः उपरि सम्भाव्यप्रभावम् अङ्गीकृतवान्, यदि निर्देशाः समर्थिताः तर्हि पीर्लॆस् इत्यादीनि उपक्रमाणि बन्धिताः भवितुम् अर्हन्ति, येन प्रायः 14 लक्षाः क्षेत्र-अधिकारिणः प्रभाविताः भवेयुः इति अवदत्।
- न्यायालयः ग्रामीणक्षेत्रेषु समाजस्य दरिद्र-दुर्बल-वर्गेभ्यः विशाल-निक्षेपान् सङ्गृहीतुं, ततः व्यवसायम् स्थगयितुं च व्यवसायानां सङ्कटं प्रतिपादयत्, येन लघु-निवेशकानां कष्टेन अर्जितं धनं समर्पितम्।
- न्यायालयः आर्. बि. ऐ. इत्यस्य'ब्याङ्क् इत्यस्य ब्याङ्क्'इति भूमिकां, देशस्य अर्थव्यवस्थायाः, वित्तीयस्थायीतायाः च रक्षणस्य कर्तव्यं च स्वस्य विनियामकक्रियां समर्थयितुं उद्धृतवान्।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि न दृढीकृतानि। अस्माकं स्वयंचालित-परीक्षणं पत्रं मध्ये अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकं संख्या न अन्वेष्टुम् अशक्नोत्। अङ्कान् सावधानतया पश्यन्तु, मूलम् अपि पश्यन्तु।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अयं दस्तावेजः अस्माकं अभिलेखे अस्ति, परन्तु अस्माकं प्रथमपृष्ठेषु न दर्शितः-सारांशस्य संख्या अभिलेखे न प्राप्ता।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
प्रेस् द्वारा प्रकाशितानि सर्वकारीय-पत्राणि
सर्वकारीयपत्रं · सन्दर्भः c19d5e3d11f22af5
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।