न्यायालयाः सर्वोच्चन्यायालयः
सी. बी. डी. टी. इत्यस्य परिपत्रः आयकर-न्यायालयान् बाधयति वा इति सर्वोच्चन्यायालयः विचारयति।
आयकर-आयुक्तः (सी. आई. टी.) आयकर-अधिनियमः, 1961 इत्यस्य धारा 263 इत्यस्य अन्तर्गतं, धारा 80 एच. एच. सी. इत्यस्य अन्तर्गतं कटौतीम् अनुमन्यमाणं निर्धारण-आदेशं अपसारयितुं, पुनरीक्षण-अधिकारक्षेत्रस्य वैधरूपेण प्रयोगं कर्तुं शक्नोति वा इति प्रकरणं चिन्तयति।
आयकर-आयुक्तः (सी. ऐ. टी.) आयकर-अधिनियमः, 1961 इत्यस्य धारा 263 इत्यस्य अन्तर्गतं, सी. बी. डी. टी.-परिपत्रस्य आधारेण धारा 80 एच. एच. सी. इत्यस्य अन्तर्गतं कटौतीं अनुमन्यमाणं मूल्यांकनं आदेशं निराकृतुं, तथा उच्चन्यायालयः न्यायाधिकरणस्य निष्कर्षान् सम्यक् प्रत्यावर्तयत् वा इति प्रकरणं चिन्तयति।
कः चिन्तितः अस्ति? अपीलकर्ताः ओरियण्ट् क्राफ्ट्स् लिमिटेड्; प्रतिवादीः आयकर-आयुक्तः, नवदिल्ली; न्यायपीठः न्यायमूर्तिः एस्. वी. एन्. भट्टी।
न्यायालयः किं निर्णयम् अकरोत्?
- न्यायालयेन मुख्यं विधिसम्बन्धिविषयं आयकर-अधिनियमः, 1961 इत्यस्य धारा 263 इत्यस्य अन्तर्गतं सी. आई. टी. इत्यस्य अधिकारक्षेत्रस्य प्रयोगस्य न्याय्यता इति अङ्कितम्।
- न्यायालयः पूर्वसूचनाः (सी. आई. टी. वि. म्याक्स् लिमिटेड् तथा सी. आई. टी. वि. अमिताभ् बच्चन्) इत्येतयोः विधि-सिद्धान्तानां सारांशं दत्तवान् यत् धारा 263 मूल्यांकनं आदेशं'त्रुटिपूर्णं'तथा'राजस्वस्य हितार्थं प्रतिकूलं'इति च अपेक्षितं इति।
- न्यायालयः अवदत् यत् यत्र द्वौ मतौ सम्भवः अस्ति तथा च मूल्यांकनं अधिकारिणः एकं स्वीकृतवान् अस्ति, तत्र आदेशः त्रुटिपूर्णः इति न मन्यते यावत् दृष्टिकोणः विधिविषये पूर्णतया अस्थिरः न भवति।
- न्यायालयः अवदत् यत् पुनरीक्षण-आदेशस्य वैधतायाः मूल्यांकनं विध्याः आधारेण अवश्यं करणीयम्, यतः तत् आदेशस्य पारितस्य दिने आसीत्, न तु अनन्तरम् संशोधनानि।
अपि च दस्तावेजे।
- अयं निर्णयः'अप्रमाणितः'इति अङ्कितः अस्ति।
- प्रदत्तं पाठं विधि-पूर्वसूचनानां सारांशं कुर्वन् समाप्तं भवति, तथा च अन्तिम-कार्यात्मक-आदेशः, प्रदत्त-आश्वस्तिः, अथवा अपीलं निरस्तीकरणं/भत्ताः च न अन्तर्भवति।
- न्यायालयः अवदत् यत् धारा 80 एच. एच. सी. सम्बद्धस्य अन्तर्निहित-विवादः सत्सु अपि तर्कः अधिनियमस्य धारा 1961 इत्यस्य धारा 263 मध्ये एव सीमितः आसीत् इति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः-आदेशाः तथा निर्णयः
न्यायालयस्य आदेशः 20 सेप्टेम्बर् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।