न्यायालयाः सर्वोच्चन्यायालयः
सर्वोच्चन्यायालयेन राज्येषु आक्सो-बायोडिग्रेडेबल्-स्कूल्-नेप्किन्स् इत्यस्य स्थाने कम्पोस्ट्-योग्यानि नेप्किन्स् स्थापयितुं आदेशः।
विद्यालयेषु मासिक-स्वच्छता-प्रबन्धनस्य विषये सर्वोच्चन्यायालयस्य निर्देशैः सह राज्यानां केन्द्र-शासित-प्रदेशानां च पालनस्य विषये प्रकरणम्, विशेषतः सेनेटरी-नेप्किन्स् इत्यस्य सामग्री-संरचनां, स्वास्थ्य-संरक्षण-उपकरणस्य गुणवत्तां च सम्बोधयति।
विद्यालयेषु मासिक-स्वच्छता-प्रबन्धनस्य विषये सर्वोच्चन्यायालयस्य निर्देशैः सह राज्यानां केन्द्र-शासित-प्रदेशानां च पालनस्य विषये, विशेषतः सेनेटरी-नेप्किन्स् इत्यस्य सामग्री-संरचनां, राज्य-प्रतिवेदन-प्रगत्याः गुणवत्तां च सम्बोधयन्, अयं प्रकरणः सम्बद्धः अस्ति।
कः चिन्तितः अस्ति? याचिकाकर्ता-जया ठाकुरः; उत्तरदातारः-भारतसर्वकारः तथा ओ. आर्. एस्. बेञ्च्ः प्रदत्तग्रन्थे न उल्लिखितम्।
न्यायालयः किं निर्णयम् अकरोत्?
- न्यायालयेन'आक्सो-बायोडिग्रेडेबल्-सेनिटरी-नेप्किन्स्'इत्यस्य पूर्वनिर्देशनं परिवर्त्य तस्य स्थाने'ऐ. एस्. ऐ. 5405 मानकैः सह पठितस्य ऐ. एस्. ओ. 17088 इत्यस्य अनुपालने बायोडिग्रेडेबल्, बायोकोम्पेटिबल्, कम्पोस्टेबल् च सेनिटरी-नेप्किन्स्'इत्यस्य आवश्यकता आसीत्।
- न्यायालयः केषुचित् राज्यैः अनुपालनस्य प्रतिवेदनस्य विध्या असन्तुष्टिं व्यक्तवान्, प्रतिक्रियासु'मनस्य अप्रय़ोगः'वा केवलं औपचारिकताः एव आसन् इति अवदत्।
- न्यायालयः राज्यान्/केन्द्रशासितप्रदेशान् मण्डल-शिक्षा-अधिकारिणः (डि. ई. ओ.) निरीक्षणानि, मुख्य-निर्णयस्य अनुसारं छात्रैः सङ्गृहीताः अनामिका-प्रतिक्रियाः च अभिलेखे स्थापयितुं निर्दिशत्।
- न्यायालयः अवधानं दत्तवान् यत् राज्यानि पर्यावरण-अनुकूल-विकल्पान् यथा पुनः प्रयोज्य-सेनिटरी-नैप्किन्स्, मासिक-कप्, पीरियड्-पेण्टीस् इत्येतानि प्रति गच्छन्ति इति, यत्र बालिकाः तेषां उपयोगस्य विषये शिक्षितः भवेत् इति।
अपि च दस्तावेजे।
- न्यायालयः अवदत् यत् आक्सो-बायोडिग्रेडेबल् नेप्किन्स् इत्येतानि मैक्रोप्लास्टिक्स् तथा नानोप्लास्टिक्स् इत्येतयोः रूपेण विघट्यन्ते, अपि च बायोडिग्रेडेबल्/कम्पोस्टेबल् इति विकल्पाः प्राकृतिकरूपेण विघटन्ते इति।
- न्यायालयः अवदत् यत् नूतनानि सानिटरि-नेप्किन्स् सुरक्षितानि, प्रभावशीलानि च सन्ति इति सुनिश्चितं कर्तुम् राज्य/केन्द्र-शासित-सर्वकाराणां दायित्वम् अस्ति इति।
- न्यायालयेन राज्यानां/केन्द्र-शासितप्रदेशानां प्रतिक्रियासु विसङ्गत्याः अवलोकिताः, ये क्रियात्मक-शौचालयानां पूर्ण-व्याप्तिं सूचयन्ति स्म।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः-आदेशाः तथा निर्णयः
न्यायालयस्य आदेशः 16 सेप्टेम्बर् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।