न्यायालयाः बाम्बे-उच्चन्यायालयः
बाम्बे-उच्चन्यायालयः निर्देशयति यत् अभिरक्षा-यातना-दावानां कृते धारा 197 <ऐ. डि. 1> इत्यस्य अन्तर्गतं अनुमोदनम् आवश्यकम् अस्ति इति।
एतत् बाम्बे-उच्चन्यायालयस्य (कोल्हापुरस्य सर्किट्-बेञ्च्) निर्णयः अस्ति, यत् आरक्षक-अधिकारिभिः, तेषां विरुद्धम् अभिरक्षा-पीडायाः कृते प्रक्रियायाः निर्गमनं प्रतिध्वन्यन्त द्वयोः आपराधिक-रिट्-याचिकयोः विषये अस्ति।
नागरिकानां कृते एतत् महत्त्वपूर्णम् अस्ति यतः एतत् सरकारीकार्याणि निर्वोढुं कृतानां कार्यानां कृते लोकसेवकाणां कृते प्रदत्तं विधि-संरक्षणं (धारा 197 Cr.P.C इत्यस्य अन्तर्गतं अनुमोदनम्) सम्बोधयति।
कः चिन्तितः अस्ति? याचकाः सञ्जय् बापुसो दल्वी (आरक्षक-निरीक्षकः), महेश-सुरेश-कोरे, नामदेव-दादु-चौगुले (आरक्षक-आरक्षकः) च सन्ति। प्रतिवादिनः महाराष्ट्रराज्यं, यासिन्-बि. मनकापुरे (परिवादकः) च सन्ति। निर्णयः उच्चन्यायालयस्य इचलकरञ्जी-नगरस्य अतिरिक्त-सत्र-न्यायाधीशस्य प्रथम-श्रेणी-न्यायिक-दंडाधिकारिणः च आदेशस्य पुनरीक्षणस्य अधिकारक्षेत्रस्य विषये अस्ति।
किं निश्चितम् आसीत्?
- याचकाः 8 एप्रिल् 2022 दिनाङ्कस्य अतिरिक्त-सत्र-न्यायाधीशः इचलकरञ्जी इत्यस्य आदेशान् प्रतिध्वनितवन्तः, यः तेषां आपराधिक-पुनरीक्षण-आवेदनान् निराकृतवान्।
- अन्तर्निहित-प्रकरणे आरोपः अन्तर्भवति यत् 2008 तमस्य वर्षस्य नवेम्बर्-मासस्य 26 दिनाङ्के, याचकाः (आरक्षकाधिकारिणः) शिवाजीनगर-आरक्षक-केन्द्रे, नरहत्यायाः स्वीकारोक्तिं प्राप्तुं, अभियोगीं आक्राम्यन्त इति।
- न्यायिक-प्रथम-श्रेणी-न्यायाधीशः इचलकरञ्जी, भारतीय-दण्ड-संहितायाः धारा-326,325,324,342,348,504,506 तथा धारा-34 इत्यस्य अन्तर्गतं अपराधानां कृते याचिकाकर्तृणां विरुद्धम् प्रक्रिया प्रावर्तयत्।
- नैय्यादीशः अवदत् यत् Cr.P.C इतस्य धाराः 197 एतस्य अनतरगतम् अनुस्थापनम् अवशय्याक्ता नस्यति, यतः चौदरी परवीन सुल्ताना बनाम पश्चिमवङ्गराजे सर्वोच् च्नयालयाल्यास् निर्ययालयाल्यास् आधरणम्, कृष्यत्-धन-धन-धन-धनः।
- यक्काः त्रिकन् क्रित्वनात्ः यत् क्रियानी-अधिकारिक्-क्रियासे (अथवा तद्दिक्स) निर्वहे क्रियासे, आत्ः आग्रे गणतुन् धारा 197 Cr.P.C आत्स्य आनत्र् गत्न् पुरर्वनुमोदनम्-आश्यत्।
- उच्चन्यायालयेन 2026 तमस्य वर्षस्य जून्-मासस्य 22 दिनाङ्के निर्णयः आरक्षितः, 2026 तमस्य वर्षस्य जुलै-मासस्य 9 दिनाङ्के च निर्णयः घोषितः।
अपि च दस्तावेजे।
- 2008 तमे वर्षे नवेम्बर्-मासस्य 26 दिनाङ्के प्रातःपर्यन्तं <ऐ. डि. 1> सायं यावत् आरक्षकाधिकारिणः तं पट्ट्या प्रहारं च कृतवन्तः इति अभियोगकः आक्षेपयत्।
- 2008 तमे वर्षे नवेम्बर्-मासस्य 27 दिनाङ्के एकः वैद्यः अभियोगिनः परीक्षयित्वा तस्य स्थितिः गम्भीरः अस्ति इति मतम् अददात्, येन सः चिकित्सालये भर्ती इति सूचितः।
- याचकाः सर्वोच्चन्यायालयस्य उच्चन्यायालयस्य च अनेकान् उदाहरणान् आश्रित्य वादम् अकुर्वन्, यथा माताजोग् डोबे बनाम एच. सी. भारि तथा ओडिशा-राज्यं बनाम गणेशचन्द्र-ज्यू इति, कर्तव्यस्य उपरि कार्यान् अपि आधिकारिककार्यैः युक्ततया सम्बद्धं चेत् अनुमतिः आवश्यकः इति वादयितुं।
- प्रदत्तः पाठः खण्डितः अस्ति, उच्चन्यायालयस्य अन्तिमः निर्णयः वा आदेशः वा न अस्ति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
न्यायालयानि न्यायाधिकरणानि च सी. जे. पी. द्वारा प्रकाशितानि।
न्यायालयः/न्यायाधिकरणस्य आदेशः · सन्दर्भः 6e32cd73aa18610 · 20 जुलाई 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।