न्यायालयाः सर्वोच्चन्यायालयः
पञ्जाब्-देशस्य धार्मिक-भूमि-अधिकारस्य विषये सर्वोच्चन्यायालयस्य प्रकरणस्य अन्तिम-निर्णयः नास्ति।
अयं प्रकरणः पञ्जाब्-राज्ये कृषिभूम्याः स्वामित्वस्य स्वामित्वस्य च विषये विवादेन सम्बद्धः अस्ति, यत्र अपीलकर्तारः (धार्मिकसंस्थायाः प्रतिनिधित्वं कुर्वन्तः) उच्चन्यायालयस्य निर्णयं प्रतिध्वनितवन्तः, यत् उत्तरदातृभ्यः अनुकूलम् आसीत् (एका संस्थायाः माध्यमेन अधिकारस्य दावाः)।
अयं प्रकरणः पञ्जाब्-राज्ये कृषिभूम्याः स्वामित्वस्य स्वामित्वस्य च विषये विवादस्य विषये अस्ति, यत्र अपीलकर्तारः (धार्मिकसंस्थायाः प्रतिनिधित्वं कुर्वन्तः) उच्चन्यायालयस्य निर्णयं प्रतिध्वनितवन्तः, यत् प्रत्यर्थिनां अनुकूलम् आसीत् (1965 विक्रयपत्रस्य माध्यमेन स्वामित्वं याचयति)। मुख्यः विषयः अस्ति यत् राजस्व-प्रविष्टेषु'धरम्-अर्थ्'(धार्मिकं/परोपकारम्) इति अभिलेखितं दीर्घकालं स्वामित्वं प्रतिकूलं स्वामित्वं वा वैधं समर्पणं वा इति।
कः चिन्तितः अस्ति? अपीलकर्तारः भाग् सिङ्घ् (डि) थर्. महन्त् कश्मीर् सिङ्घ्; प्रत्यर्थीः बसन्त् कौर् (डि) थर्. लर्स्. तथा अन्ये; पीठः न्यायमूर्तिः प्रशान्त् कुमार् मिश्रा।
न्यायालयः किं निर्णयम् अकरोत्?
- मृतानां प्रत्यर्थिनां वैधानिकप्रतिनिधिनां प्रतिस्थापनार्थं, विलम्बं क्षम्य, शमनम् अपसारयितुं च आवेदनपत्राणि स्वीकृतानि।
- प्रदत्तः दस्तावेजः खण्डितः अस्ति तथा च सर्वोच्चन्यायालयस्य अन्तिम-परिचालन-आदेशः, प्रदत्त-आश्वस्तिः, वा अन्तिम-निर्णयः च न भवति।
अपि च दस्तावेजे।
- उच्चन्यायालयः पूर्वमेव उक्तवान् यत् प्रतिकूल-उद्देश्यं विना केवलम् दीर्घकालं स्वामित्वं प्रतिकूल-स्वामित्वं न सिद्धं भवति इति।
- विवादे 13.05.1965 दिनाङ्कस्य पञ्जीकृतविक्रयपत्रं, धार्मिक-प्रयोजनार्थं कथित-पूर्व समर्पणं च अन्तर्भवति।
- सर्वोच्चन्यायालयस्य अन्तिमनिर्णयेन वा निर्देशनैः वा पूर्वमेव प्रदत्तः पाठः समाप्तः भवति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः-आदेशाः तथा निर्णयः
न्यायालयस्य आदेशः 10 सेप्टेम्बर् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।