न्यायालयाः सर्वोच्चन्यायालयः
वय-विवादात् परं सर्वोच्चन्यायालयेन पोस्को-दण्डादेशस्य समीक्षाः।
अयं प्रकरणः पिञ्चेमलङ्गकी बरेह् इत्यनेन बलात्कारस्य आपराधिक-भीतिप्रदर्शनस्य च दण्डादेशस्य विरुद्धं आपराधिक-अपीलं प्रति सम्बद्धः अस्ति, विशेषतः पॉक्सो-अधिनियमस्य अन्तर्गतं दण्डादेशः सुस्थिरः अस्ति वा इति प्रश्निसत्।
एतत् प्रकरणं पिञ्चेमलङ्गकी बरेह् इत्यनेन बलात्कारस्य आपराधिक-भीतिप्रदर्शनस्य च दोषसिद्धेः विरुद्धं आपराधिक-अपीलं प्रति सम्बद्धम् अस्ति, विशेषतः पीडितेः आयुः अप्राप्तवयस्कः इति निरूपयितुं अभियोजनपक्षस्य बाप्टिस्मल्-प्रमाणपत्रस्य अवलंबनस्य कारणात् पोस्को-अधिनियमस्य अन्तर्गतं दण्डादेशः सुस्थिरः अस्ति वा इति प्रश्निं करोति।
कः चिन्तितः अस्ति? अपीलकर्ताः पिञ्चमलङ्गकी बरेह्; प्रतिवादीः मेघालयराज्यम्; न्यायपीठः न्यायमूर्तिः प्रशान्तकुमार मिश्रा।
न्यायालयः किं निर्णयम् अकरोत्?
- अपीलार्थं अनुमतिः दीयते।
- न्यायालयः उच्चन्यायालयस्य 08.07.2024 दिनाङ्कस्य निर्णयस्य समीक्षा कुर्वन् अस्ति, यः विचारणन्यायालयस्य दोषसिद्धिं समर्थयत्।
- अपीलकर्ता आई. पी. सी. इत्यस्य धारा 506 तथा पोस्को अधिनियमस्य धारा 3 (ए) (धारा 4 अन्तर्गतं दण्डनीयम्) इत्येतयोः अन्तर्गतं दण्डितः आसीत्।
- अपीलकर्तुः पी. ओ. सी. एस्. ओ. अपराधस्य कृते 5000/- रूप्यकाणां जुर्मानेन सह विंशतिवर्षस्य कठोर-कारावासस्य दण्डः, तथा च आई. पी. सी. अपराधस्य कृते वर्षद्वयानाम् कठोर-कारावासस्य दण्डः।
- न्यायालयस्य समक्षं मुख्यः विधिसम्बन्धिः विषयः अस्ति यत् पीडितस्य आयुः (13 वर्षाणि) पोस्को-अपराधसिद्धिं धारयितुं पर्याप्ततया सिद्धः आसीत् वा इति, विशेषतः अभियोक्तुः बैप्टिस्मल्-प्रमाणपत्रं अस्वीकार्यम् इति तर्कस्य तथा किशोर-न्याय-अधिनियमस्य अन्तर्गतं अनिवार्य-आवश्यकताः न पूरिताः इति।
अपि च दस्तावेजे।
- प्रदत्तः निर्णयपाठः खण्डितः अस्ति तथा च अस्मिन् सन्दर्भे न्यायालयेन जारीः अन्तिमः निर्णयः, कार्यात्मकः आदेशः, वा किमपि विशिष्टं निर्देशं वा न भवति।
- मेघालयस्य विशेष-न्यायाधीशेन (पी. ओ. सी. एस. ओ.) प्रयुज्यमानेन विशेष-(पी. ओ. सी. एस. ओ.) प्रकरण-सङ्ख्याः <9/2020. इत्यतः अयं प्रकरणः उद्भवति।
- 14 साक्षिनां साक्ष्यां, 11 भौतिकप्रदर्शनेषु च आधारितः दण्डः आसीत्, यस्मिन् बाप्टिस्मल्-प्रमाणपत्रं, मेडिको-लीगल्-प्रमाणपत्रं च अन्तर्भवति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः-आदेशाः तथा निर्णयः
न्यायालयस्य आदेशः 10 सेप्टेम्बर् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।