न्यायालयाः सर्वोच्चन्यायालयः
सर्वोच्चन्यायालयः ई. ई. जेड्. मध्ये पर्स्-सेन्-मत्स्यबन्धनं सोमवासरे, गुरुवासरे च प्रतिषिद्धवान्।
एतत् प्रकरणं तमिळुनाडु-राज्यस्य प्रादेशिकजलस्य बहिः विशेष-आर्थिक-क्षेत्रम् (ई. ई. जेड्.) प्रवेष्टुं पर्स्-सेन्-जालस्य उपयोगं कुर्वतां मत्स्यपालकानां अधिकारस्य विषये अस्ति, विशेषतः राज्यस्य जलस्य अन्तः एतादृश-जालानां निषेधस्य मध्ये विवादस्य विषये।
एतत् प्रकरणं तमिल्नाडु-राज्यस्य प्रादेशिकजलस्य बहिः विशेष-आर्थिक-क्षेत्रम् (ई. ई. जेड्.) प्रवेष्टुं पर्स्-सेन्-जालस्य उपयोगं कुर्वतां मत्स्यपालकानां अधिकारस्य विषये अस्ति, विशेषतः राज्यस्य जलस्य अन्तः एतादृशानां जालानां निषेधस्य तथा याचकाणां ई. ई. जेड्. मध्ये मत्स्यं प्राप्तुं तेषाम् जलस्य माध्यमेन पारगमनस्य आवश्यकतायाः च मध्ये विवादस्य समाधानम्।
कः चिन्तितः अस्ति? याचकाः-मत्स्यपालकः, ज्ञानसेकरः, अन्ये च; उत्तरदातारः-भारतसर्वकारः (पशुपालन-दुग्ध-मत्स्यपालन-विभागः) तथा भारतसङ्घः; पीठः-प्रदत्तग्रन्थे न उल्लिखितम्।
न्यायालयः किं निर्णयम् अकरोत्?
- 2022 तमस्य वर्षस्य रिट्-पिटिशन् (सि) सङ्ख्या 262 मध्ये ऐ. ए. सङ्ख्या <ऐ. डि. 1> इत्यस्य निष्पादनम्।
- अस्मिन् निर्णये 2021 तमस्य वर्षस्य विशेष-अनुमति-याचिका (एस्. एल्. पि.) सङ्ख्या 8442 इत्यस्य समूहः, अन्यानि प्रलंबितानि रिट्-याचिकाः च अन्तर्भवन्ति इति सूचितम्।
- 24.01.2023 दिनाङ्कस्य अन्तरीम-आदेशस्य उल्लेखः कृतः, यस्मिन् विशिष्ट-शर्तैः (यथा, वी. टी. एस्. स्थापनं, विशिष्ट-दिनानि/समयानि, निर्दिष्ट-अवतरण-केन्द्राणि) सह ई. ई. जेड्. मध्ये पर्स्-सेन्-मत्स्यग्रहणस्य अनुमतिः आसीत्।
- विशेष-आर्थिक-क्षेत्र-नियमेषु, 2025 ('ई. ई. जेड्-नियमाः 2025') मध्ये मत्स्यपालनस्य सुस्थिर-उपयोगस्य भारत-सङ्घस्य अधिसूचना 04.11.2025 इत्यत्र अभिलिखिता।
- निर्दोषस्य मार्गस्य कृते विशेष-वार्षिक-अनुमतिपत्राणां, राष्ट्रिय-अनुमति-व्यवस्थायाः च अनुशंसां कुर्वन्, 31.05.2024 इत्यत्र समर्पिते विशेषज्ञ-समित्याः अन्तिम-प्रतिवेदनस्य उल्लेखः कृतः।
अपि च दस्तावेजे।
- न्यायालयः अवदत् यत् निर्णयः आदेशः च अन्तरीम-आवेदनस्य निष्पादनं करोति तथा च तत्सम्बद्धाः याचिकाः अन्तर्भवन्ति इति।
- लेखः उल्लिखति यत् भारत-सङ्घः विशेषज्ञ-समित्याः अनुशंसानां अनुगुणं 2025 तमवर्षस्य ई. ई. जेड्. नियमान् निरमात् इति।
- 24.01.2023 इत्यस्य अन्तरीम-आदेशेन EEZ मध्ये पर्स्-सीन्-मत्स्यबन्धनं सोमवासरेषु गुरुवासरेषु च परिमितम्, यत्र नौकाः प्रातः 8 वादनेभ्यः अनन्तरं प्रस्थानं कृत्वा सायं 6 वादनेभ्यः पुनरागमनं कर्तुम् अर्हन्ति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः-आदेशाः तथा निर्णयः
न्यायालयस्य आदेशः-सन्दर्भः-मत्स्यपालकः बनाम भारतसर्वकारः पशुपालन, दुग्धोत्पादन तथा मत्स्यपालनविभागः-2 सेप्टेम्बर् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।