न्यायालयाः सर्वोच्चन्यायालयः
सर्वोच्चन्यायालयेन पूर्वस्य एस्. सि. न्यायाधीशस्य नेतृत्वे छात्र-विरोध-हिंसायाः अन्वेषणार्थं 5 सदस्यानां समितिः निर्मितः।
देहली-नगरे तथा अन्येषु स्थानेषु शान्तियुत-छात्र-प्रदर्शनकारिणां विरुद्धं आरक्षकैः सुरक्षादलैः च अत्यधिक-असमान-बलप्रयोगस्य आरोपः अस्मिन् प्रकरणस्य अन्तर्गतः अस्ति।
न्यायालयेन एतेषु घटनाषु स्वतन्त्रं निष्पक्षं च अन्वेषणं कर्तुं उच्च-शक्तिसम्पन्न-अन्वेषण-समितिः (एच. पी. ई. सी.) गठितः।
कः चिन्तितः अस्ति? याचिकाकर्ता-शैलेन्द्र मणि त्रिपाठी; प्रत्यर्थिनः-भारत-सङ्घस्य न्यायपीठः-मुख्यन्यायाधीशः, माननीयन्यायाधीशः जोयमाल्या बागची, माननीयन्यायाधीशा वी. मोहना।
न्यायालयः किं निर्णयम् अकरोत्?
- कथितहिंसायाः अन्वेषणार्थं 5 सदस्यानां उच्च-शक्तिसम्पन्न-अन्वेषण-समितिः (एच. पी. ई. सी.) संस्थापितम्।
- आदरणीयः न्यायमूर्तिः (निवृत्तः) आर्. सुभाष रेड्डी अध्यक्षत्वेन नियुक्तः।
- माननीया न्यायमूर्तिः रविशङ्कर झा, माननीया न्यायमूर्तिः शलिन्दर कौर, श्री ऋषि कुमार शुक्ला, डा. एल्. आर्. बिष्णोय् च सदस्यत्वेन नियुक्ताः।
- एच. पी. ई. सी. इत्यस्मै अत्यधिकबलप्रयोगः, पेलॆट्-गन्, विद्युत्-लाठिः, लाठी-प्रहारः, प्रदर्शनकारीनां विरुद्धं अश्रुवायुः इत्यादीनां विषयेषु विचारं कर्तुं निर्देशः दत्तः।
अपि च दस्तावेजे।
- न्यायालयः अवदत् यत् एच. पी. ई. सी. इत्यस्य निर्माणं कार्यवाहिनीं सुव्यवस्थितं कर्तुं, नियतकालिक-प्रतिवेदनानां माध्यमेन न्यायालयस्य साहाय्यं कर्तुं च कृतम् इति।
- न्यायालयः पूर्वं (<ऐ. डि. 1> इत्यत्र) विरोधस्य सन्दर्भे बन्धितेषु 18 वर्षात् न्यूनवयस्कानां बालकानां विमोचनं कर्तुम् निर्देशम् अददात्, गम्भीर-अपराधानां कृते आपराधिक-पूर्ववृत्तिवर्यान् विहाय।
- न्यायालयः विरोधस्य समये सङ्गृहीतानां व्यक्तिगतसूचनानां, डिजिटल्-दत्तांशस्य च संरक्षणम् अनुदेशयत्।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः-आदेशाः तथा निर्णयः
न्यायालयस्य आदेशः · सन्दर्भः डब्ल्यू. पी. (सी. आर्. एल्.) <ऐ. डि. 1> · 20 अगस्ट् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।