न्यायालयाः सर्वोच्चन्यायालयः
सर्वोच्चन्यायालयेन अम्बेड्कर्-वर्यस्य हत्या-प्रकरणस्य विश-हण्टिङ्ग् विषये उल्लेखः कृतः।
अस्मिन् प्रकरणे बाल्कु ओरम् इत्यनेन दण्डादेशस्य विरुद्धं तथा पुनिनैकस्य हत्यायाः कृते आजीवन-दण्डादेशस्य च विरुद्धम् आपराधिक-अपीलं अन्तर्भवति, यत् अभियोजनपक्षेन मन्त्रविद्यायाः आरोपैः कृतम् इति आरोपः कृतः।
सर्वोच्चन्यायालयेन परीक्षणं कृतम् यत् प्रत्यक्षदर्शिनां साक्ष्यं, अपराधस्य स्वरूपं च विषये विचारणन्यायालयस्य उच्चन्यायालयस्य च समवर्तीनि निष्कर्षाणि सम्यक् सन्ति वा इति।
कः चिन्तितः अस्ति? याचिकाकर्ता/अपीलकर्ताः बाल्कु ओरम्; प्रतिवादीः ओडिशा-राज्य; न्यायपीठः न्यायमूर्तिः प्रशान्तकुमार मिश्रा।
न्यायालयः किं निर्णयम् अकरोत्?
- न्यायालयः अनुच्छेदः 136 इत्यस्य अन्तर्गतं आपराधिक-अपीलेषु तथ्यस्य समवर्ती-निष्कर्षेषु हस्तक्षेपं कर्तुं स्वशक्तेः व्याप्तेः विश्लेषणं कृतवान्।
- उच्चन्यायालयेन यदा प्रतिकूलं कार्यं कृतम् अथवा साक्ष्यं अत्यधिकं असुरक्षितं भवति, एतादृशानि असाधारणानि परिस्थितयः विहाय, प्रायः समवर्ती-निष्कर्षेषु हस्तक्षेपं न करोति इति न्यायालयः अवदत्।
- न्यायालयेन पी. डब्ल्यू. 3 (मृतस्य एकमात्रः प्रत्यक्षदर्शी, पुत्री च) इत्यस्य साक्ष्यं प्रत्यक्ष-नेत्र-साक्षीरूपेण मूल्याङ्कितम्।
- न्यायालयः अवदत् यत् पी. डब्ल्यू. 3 आक्रमणकारिणां परिचयः, मृतस्य उपरि कृतस्य क्रूरतायाः च विषये तस्याः साक्ष्ये अचञ्चलम् आसीत् इति।
अपि च दस्तावेजे।
- निर्णयः'प्रतिवेदनयोग्यः'इति अङ्कितः अस्ति।
- न्यायपीठं निर्णयस्य आरम्भे डॉ. बी. आर्. अम्बेड्कर्-वर्यस्य करुणामयसमाजस्य विषये उद्धरणं उद्धृतवान्।
- न्यायालयः अवदत् यत् अपीलीयः गम्भीरस्य आकस्मिकस्य च प्रकोपनस्य (आई. पी. सी. इत्यस्य धारा 304) समर्थनं कृतवान्, परन्तु राज्यं तर्कयत् यत् एतत् न सिद्धम् आसीत्, विलम्बपूर्वं च उत्थापितम् आसीत् इति।
- न्यायालयेन साक्षिनः दावा सत्सु अपि साक्षिनः प्रतिपरीक्षा विरुद्धम् एफ्. ऐ. आर्. मध्ये अभिलेखितस्य मृत्युकालस्य विसङ्गत्याः, शवपरीक्षण-प्रतिवेदनस्य कुल्हाडिकाघातस्य अभावः च अधोलिखत्।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः-आदेशाः तथा निर्णयः
न्यायालयस्य आदेशः-13 अगस्त 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।