द्विवार्षिक-एक-न्यायपालिकाः आभासी-न्यायालयानां असमान-वृद्धिः।

2020 एप्रिल्-मासस्य 6 दिनाङ्के भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयेन जारीः अयं आदेशः अस्ति, यस्मिन् कोविड्-19 महामारीकाले न्यायालयस्य कार्यवाहिन्यां वीडियो-कान्फ़रेन्सिङ्ग् इत्यस्य उपयोगार्थं मार्गदर्शिकाः स्थापिताः सन्ति। नागरिकानां कृते एतत् महत्त्वपूर्णम् अस्ति यतः एतत् आभासी-विचारणां वैधं करोति, न्यायालयाः प्रयुक्तिविरहितानां कृते अभिगम्यं प्रदास्यन्ति इति आज्ञापयति, तथा च सामाजिक-दूरीम् अवलम्ब्य न्यायस्य अनुवर्तनं सुनिश्चितं कर्तुं साक्ष्यं तर्कं च कथं निर्वहन्ति इति नियमान् निर्दिशति।

भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः, सर्वे उच्चन्यायालयाः, मण्डलन्यायालयाः, न्यायाधीशाः, वादिनः, अधिवक्तारः, न्यायालयस्य कर्मचारिणः, सामान्यजनाः च न्यायव्यवस्थां प्राप्तुं प्रयतन्ते।

• सर्वोच्चन्यायालयेन उच्चन्यायालयेन च न्यायालय-परिसरे भौतिक-उपस्थितिं न्यूनीकर्तुं कृताः सर्वाः उपायाः विधिसम्मतः इति मन्यन्ते।
• सर्वोच्चन्यायालयः, उच्चन्यायालयः च न्यायिककार्यार्थं वीडियो-कान्फ़रेन्सिङ्ग्-तन्त्रज्ञानस्य उपयोगं कर्तुं प्राधिकृतौ स्तः।
• उच्चन्यायालयाः स्थानीय-स्थितिं आधारेण वीडियो-कान्फ़रेन्सिङ्ग्-कृते विशिष्टविधानानि निर्धारयितुं प्राधिकृताः सन्ति।
• न्यायालयाः वीडियो-फ़ीड्-गुणवत्तायाः अथवा श्रवणक्षमतायाः विषये आक्षेपानां कृते सहायिका अवश्यं स्थापयन्ति; कार्यवाहिनां समये अथवा तत्क्षणात् न उद्भूतानि आक्षेपानि न स्वीकर्तुं शक्नुवन्ति।
• मण्डल-न्यायालयाः स्व-स्व-उच्चन्यायालयैः विहितानि वीडियो-कान्फ़रेन्सिङ्ग्-विधानानि स्वीकर्तुम् अर्हन्ति।
• न्यायालयाः, तेषां वादिनः कृते वीडियो-कान्फ़रेन्सिङ्ग्-सुविधाः अवश्यं प्रदातुम् अर्हन्ति, ये स्वयमेव साधनं वा प्राप्यतायाः वा अभावं कुर्वन्ति, यदि आवश्यकं भवति तर्हि अमिकस्-क्यूरी इत्येतं नियुक्तुं शक्नुवन्ति।
• यावत् विशिष्टाः नियमाः निर्मीयन्ते तावत् वीडियो-कान्फ़रेन्सिङ्ग् मुख्यतया तर्कानां श्रवणार्थं भवति; द्वयोः पक्षयोः परस्परसम्मतं विना वीडियो-कान्फ़रेन्सिङ्ग्-माध्यमेन साक्ष्यं अभिलेखनं कर्तुं न शक्यते।
• पीठासीन-अधिकारिभ्यः उपस्थितानां जनानां संख्यां सीमितं कर्तुं न्यायालय-प्रकोष्ठेषु प्रवेशं नियन्त्रयितुं अधिकारं वर्तते, परन्तु यावत् ते सङ्क्रामक-रोगेण पीडिताः न भवन्ति तावत् पक्षस्य प्रवेशं निवारयितुं न शक्नुवन्ति।

प्रलेखात् ए. ऐ. इत्यनेन लिखितं, तस्य विरुद्धं परीक्षितं च। अधः मूलम् आधिकारिकम् अस्ति।

मूललेखः