न्यायालयाः न्यायालयाः तथा नियंत्रकाः
सर्वोच्चन्यायालयेन दिल्ली-एन्. सि. आर्. मध्ये बेरियम्-पटाखाणां निषेधः, जप्तीकरणस्य आदेशः।
अर्जुनगोपाल् तथा ओर्स् इत्यस्य विषये अयं भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयस्य 2 नवेम्बर् 2026 दिनाङ्कस्य आदेशः अस्ति।
5. भारत-सङ्घः तथा अन्यः, दिल्ली-एन्. सि. आर्.-प्रदेशे पटाकि-प्रयोगस्य विनियमनम् अभिसंबोधनं कुर्वन्। नागरिकानां कृते एतत् महत्त्वपूर्णम् अस्ति यतः एतत् विधिसम्बन्धि-संरचना, ऐतिहासिक-निषेधः, पटाकि-विक्रयण-विस्फोटन-विषये अस्थायी-अनुमतयः च, विशेषतः वायुगुणस्य सार्वजनिक-स्वास्थ्यस्य च विषये, रूपरेखां निर्दिशति।
कः चिन्तितः अस्ति? अयं आदेशः याचकाः (अर्जुन गोपालः ओ. आर्. एस्.), प्रतिवादिनः (भारत-सङ्घः, एन. सी. टी. दिल्ली-सर्वकारः, सी. ए. क्यू. एम्.), तथा च दिल्ली-पटाकि-विक्रेतृ-सङ्घः, पटाकि-व्यापार-सङ्घः, पर्यावरण-वन-जलवायु-परिवर्तन-मन्त्रालयः (एम्. ओ. ई. एफ्. एण्ड्. सी. सी.) इत्यादीनां मध्यस्थ-पक्षाणां विषये अस्ति। एतत् दिल्ली-एन्. सी. आर्.-प्रदेशस्य निर्मातृभ्यः, व्यापारिभ्यः, सामान्यजनान् च प्रभावयति।
पत्रं किं वदति?
- न्यायालयेन दिल्ली-पटाकि-विक्रेतृ-सङ्घस्य, पटाकि-व्यापार-सङ्घस्य च हस्तक्षेप-आवेदनानि अनुमन्यन्त।
- न्यायालयः अवदत् यत् 2018 तमात् वर्षात् आरभ्य पूर्वनिर्देशैः प्रदूषणस्य स्तरस्य प्रभावी-कार्यान्वयनं वा सन्तोषजनक-ह्रासः वा न अभवत् इति।
- न्यायालयेन 2024 तमे वर्षे डिसेम्बर्-मासे जी. एन्. सी. टी. डी. इत्यनेन प्रावर्तितानां पटाखाणां उपरि पूर्णतया शाश्वतं प्रतिबन्धं स्वीकृतम्, यत् उत्तरप्रदेशस्य हरियाणा-राज्यस्य च भागेषु विस्तारितम् आसीत्।
- न्यायालयेन 2025 अक्टोबर्-मासात् अस्थायीस्य शिथिलतायाः आदेशस्य उल्लेखः कृतः, यस्मिन् निर्दिष्टस्थानानि, क्यू. आर्. कोड्-प्रमाणनम्, समयनियमनानि (प्रातः 6ः00-प्रातः 7ः00-सायं 8ः00-सायं <ऐ. डि. 1ःपि. एम्.) इत्यादीनि कठोर-शर्तेषु निर्दिष्ट-अवधिः (अक्टोबर् <ऐ. डि. 2>, 2025) यावत् नीरी-अनुमोदितानां हरित-पटाकानां विक्रयणं अनुमन्यत।
- न्यायालयः अवदत् यत् 2025 तमवर्षस्य विश्रामः एकः'परीक्षण-प्रकरणः'अस्थायीः उपायः च आसीत् इति।
- न्यायालयः अवदत् यत् अद्यपर्यन्तं परिस्थितिं सुधारयितुं प्रयासाः सफलाः न अभवन्, परिणामकारिः कार्यान्वयनः सन्तोषजनकः दस्तावेजः वा न दत्तः इति।
अपि च दस्तावेजे।
- न्यायालयेन उद्घाटितं यत् पटाकिभिः उत्पाद्यमानं कण-द्रव्यं (पि. एम्.) वायुमण्डले दिनानि यावत् स्थातुं रक्तप्रवाहं प्रवेष्टुं शक्नोति, येन स्वास्थ्य-हानिः भवति, विशेषतः बालानां, विकलांगानां, वृद्धानां इत्यादीनां दुर्बलसमूहानां कृते।
- न्यायालयेन देहली-एन्. सि. आर्. इत्यस्य भौगोलिक-स्थितिम् अवदत्, यस्य लक्षणं न्यून-वायु-गतिः, तापमात्रायाः व्युत्क्रमः च अस्ति, येन प्रदूषणं निरन्तरं भवति।
- न्यायालयः अवदत् यत् बेरियम्-युक्तानां पटाकानां उपयोगः, ये नीरी इत्यनेन हरितपटाकानां रूपेण अनुमोदिताः न सन्ति, तेषां उपयोगं न अनुमन्यते, यदि प्राप्यते तर्हि तान् अभिगृहीतुम् आवश्यकम् इति।
- न्यायालयः निर्देशं दत्तवान् यत् श्रृङ्खलायां (लारिस्) युक्तानां पटाखानां उत्पादनं वा विक्रयणं वा न भविष्यति, तथा च ई-वाणिज्यजालस्य माध्यमेन विक्रयणं वा क्रयणं वा न भविष्यति इति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
प्रेस् द्वारा प्रकाशितानि सर्वकारीय-पत्राणि
सर्वकारीयपत्रं · सन्दर्भः 24d04e3d14063a0a
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।