न्यायालयाः सर्वोच्चन्यायालयः
उत्तराखण्ड्-पी. एस्. सी. नियुक्तानां कृते निवृत्तिवेतन-कटौतीः सर्वोच्चन्यायालयेन समर्थिता।
उत्तराखण्ड्-राज्यस्य निवृत्त-सर्वकारीय-सेवकाः उत्तराखण्ड्-लोक-सेवा-आयोगस्य अध्यक्षरूपेण वा सदस्यरूपेण वा नियुक्ताः भवन्ति चेत् तेषां वेतनात् तेषां निवृत्तिवेतनम् उत्तराखण्ड्-राज्यं विधिपूर्वकं न्यूनीकर्तुं शक्नोति वा इति प्रकरणं चिन्तयति, तथा च उत्तराखण्ड्-लोक-सेवा-आयोगस्य अध्यक्षत्वेन वा सदस्यत्वेन वा नियुक्ताः भवन्ति चेत् उत्तराखण्ड्-राज्यं तेषां वेतनात् निवृत्तिवेतनम् वैधानिकरूपेण न्यूनीकर्तुं शक्नोति वा इति।
उत्तराखण्ड्-राज्यस्य निवृत्त-सर्वकारीय-सेवकाः उत्तराखण्ड्-लोक-सेवा-आयोगस्य अध्यक्षत्वेन वा सदस्यत्वेन वा नियुक्ताः भवन्ति चेत् तेषां वेतनात् तेषां निवृत्तिवेतनम् विधिपूर्वकं न्यूनीकर्तुं शक्नुवन्ति वा इति प्रकरणं चिन्तयति, तथा च प्रासङ्गिक-विनियमानां विनियमः 7 (2) संवैधानिकः अस्ति वा इति च।
कः चिन्तितः अस्ति? अपीलकर्तारः उत्तराखण्डराज्यं (मुख्यसचिवस्य माध्यमेन); प्रत्यर्थीः एम्. सी. भण्डारि तथा सोहनलालः; न्यायपीठः न्यायमूर्तिः एन्. वी. अञ्जारिया।
न्यायालयः किं निर्णयम् अकरोत्?
- नियमाङ्कनं 7 (2) इत्यस्य अन्तर्गतं निवृत्तनियुक्तानां वेतनात् निवृत्तिवेतनस्य राशिः स्थगयितुं राज्यं न्यायोचितम् अस्ति वा इति केन्द्रीयप्रश्नं न्यायालयेन परिहरितम्।
- न्यायालयेन उच्चन्यायालयस्य निर्णयस्य समीक्षा कृता, यस्मिन् विनियमः 7 (2) संविधानस्य अनुच्छेदः 39 (डी) इत्यनेन सह पठितः अनुच्छेदः 14 अधिकारातीतः इति घोषितः आसीत्।
- न्यायालयेन'वेतन-न्यून-निवृत्तिवेतन'सिद्धान्तस्य, संविधानस्य अनुच्छेदस्य 318 इत्यस्य अन्तर्गतस्य राज्यपालस्य च अधिकारानां च प्रयोज्यता परीक्षितम्।
अपि च दस्तावेजे।
- उच्चन्यायालयः पूर्वं रिट्-याचिकाः अनुमन्यत, कटौती-आदेशान् निराकृतवान्, तथा च कस्यापि कटौती-राशिः प्रतिदातुं निर्देशं दत्तवान्।
- सर्वोच्चन्यायालयः अवदत् यत् उच्चन्यायालयः विनियमनस्य निराकरणार्थं'समानकार्यार्थं समानवेतनस्य'सिद्धान्तस्य उपरि आश्रितः आसीत् इति।
- प्रदत्तः निर्णयपाठः खण्डितः अस्ति तथा च सर्वोच्चन्यायालयेन प्रदत्तः अन्तिम-कार्यात्मक-आदेशः अथवा आश्वस्तिः न अस्ति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः-आदेशाः तथा निर्णयः
न्यायालयस्य आदेशः 4 नवेम्बर् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।