न्यायालयाः सर्वोच्चन्यायालयः
सर्वोच्चन्यायालयः ऋणदातृ-नीतिं प्रभावितं कुर्वतां ऋणदातृं सी. ओ. सी. मध्ये सम्मिलयितुं निषेधयति।
ऋणदातृरूपेण, ऋणपत्र-न्यासीरूपेण च कार्यं कुर्वन्तः इ. सि. एल्. फैनान्स्-लिमिटेड्, ऐ. डि. बि. ऐ. न्यासीसेवा-लिमिटेड् च, दिवाला-दिवाला-अधिनियमस्य अन्तर्गतं कार्पोरेट्-ऋणदातृ-संस्थया (पाम्-डेवलपर्स्-प्रैवेट्-लिमिटेड्)'सम्बद्ध-पक्षः'सन्ति वा इति प्रकरणं चिन्तयति।
ऋणदातृरूपेण, ऋणपत्र-न्यासीरूपेण च कार्यं कुर्वन्तः ई. सी. एल्. फैनान्स्-लिमिटेड्, ऐ. डी. बी. ऐ. न्यासी-सर्विसेस्-लिमिटेड् च दिवाला-दिवाला-संहिता-2016 इत्यस्य अन्तर्गतं कार्पोरेट्-ऋणदातृ-संस्थया (पाम्-डेवलपर्स्-प्रैवेट्-लिमिटेड्)'सम्बद्ध-पक्षाः'सन्ति वा इति प्रकरणं चिन्तयति, अतः ऋणदातृ-समित्यां (सी. ओ. सी.) भागं ग्रहीतुं अयोग्यः अस्ति वा इति।
कः चिन्तितः अस्ति? अपीलकर्तारः इ. सि. एल्. फैनान्स् लिमिटेड् तथा ऐ. डि. बि. ऐ. न्यासीसेवा-लिमिटेड् (ऐ. टि. एस्. एल्.). प्रत्यर्थिनः अभिनव् मुखर्जी तथा अन्ये। न्यायपीठः न्यायमूर्तिः के. विनोदचन्द्रन्।
न्यायालयः किं निर्णयम् अकरोत्?
- न्यायालयेन ज्ञातम् यत् एन. सी. एल्. ए. टी. इत्यनेन अपीलीयानां दावानां स्वीकरणं न कर्तुं शक्यते इति निर्धारणे त्रुटिः अभवत्, यतः निगमित-दिवाला-समाधान-प्रक्रिया (सी. ऐ. आर्. पी.) इत्यस्य आरम्भात् पूर्वं निगमित-प्रत्याभूतिः न प्रयुज्यते स्म इति।
- न्यायालयेन अभिनिर्णीतम् यत् ऐ. बी. सी. इत्यस्य धारा 5 (8) इत्यस्य अन्तर्गतं वित्तीय-ऋणम् कार्पोरेट्-गारन्टी इति भवति, यद्यपि सी. ऐ. आर्. पी. इत्यस्य आरम्भात् पूर्वं न अपि प्रयुज्यते, तथापि चीना-डेवेलप्मेण्ट्-ब्याङ्क् बनाम दोहा-ब्याङ्क् <ऐ. डी. 1> इत्यस्य निर्णयस्य आधारेण।
- न्यायालयः दृढीकृतवान् यत् व्यक्तिगत-वित्तीय-ऋणदातुः सी. ओ. सी. मध्ये अन्यानां ऋणदातृणां समावेशनम् आक्षेपयितुं अधिकारः अस्ति, यद्यपि ऋणदातृवर्गस्य कृते अधिकृत-प्रतिनिधिः (ए. आर्.) अस्ति।
- न्यायालयः अवदत् यत् एन्. सी. एल्. टी. इत्यनेन अनुज्-जैन्-विरुद्धम् आक्सिस्-ब्याङ्क् इति प्रकरणस्य प्रत्याभूति-युक्तस्य वित्तीय-ऋणस्य परिभाषायाः पूर्वोदाहरणम् गलतं पठितम् इति।
- नीतिनिर्धारणप्रक्रियासु सहभागितायाः कारणात् ऐ. बी. सी. इत्यस्य धारा 5 (24) (एम्) (ऐ) इत्यस्य अन्तर्गतं अपीलकर्तारः'सम्बद्धपक्षाः'सन्ति वा इति निर्णयाय शेषप्रश्नं न्यायालयेन अङ्कितम्, येन ते धारा 21 (2) इत्यस्य अन्तर्गतं सी. ओ. सी. तः बहिष्कृताः भविष्यन्ति।
अपि च दस्तावेजे।
- निर्णयः'प्रतिवेदनयोग्यः'(2026 ऐ. एन्. एस्. सि. 1159) इति अङ्कितः अस्ति।
- न्यायालयेन इ. सि. एल्. इत्यस्य ऋणदातृरूपेण, ऋणपत्रधारकरूपेण च स्थितौ विभेदयत्, इ. सि. एल्. इत्यस्य हितं सुरक्षितुं कार्पोरेट्-ऋणदातुः द्विगुणितः दायित्वः आसीत् इति अवदत्।
- न्यायालयः फीनिक्स् ए. आर्. सी. प्रैवैट् लिमिटेड् बनाम स्पेड् फ़ैनान्शियल् सर्विसेस् लिमिटेड् इत्यस्य सिद्धान्तस्य उपरि आश्रितः आसीत् यत् चुनौतीपूर्ण-वित्तीय-ऋणदातृणां श्रवणम् विना प्रदत्तानि आदेशाणि न्यायनिर्णयं न आनयन्ति इति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः-आदेशाः तथा निर्णयः
न्यायालयस्य आदेशः 28 अक्टोबर् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।