न्यायालयाः सर्वोच्चन्यायालयः
सर्वोच्चन्यायालयः अभियुक्तान् आरोप-चरणे सी. बी. ऐ. इत्यस्य अवास्तविक-दस्तावेजान् अन्वेष्टुं विलम्बयति।
प्रकरणं केन्द्रीय-अन्वेषण-विभागस्य (सि. बि. ऐ.) अभियुक्त-व्यक्तेः च मध्ये, अभियोगनिर्धारणस्य चरणे, अभियोजनपक्षेन न अवलम्बिताः, विशिष्ट-दस्तावेजानां उत्पादनस्य विषये विवादस्य विषये वर्तते।
एतत् प्रकरणं केन्द्रीय-अन्वेषण-विभागस्य (सी. बी. ऐ.) अभियुक्त-व्यक्तेः च मध्ये, आपराधिक-विचारणस्य अभियोग-निर्माण-चरणे, अभियोजनपक्षेन न अवलम्बितेभ्यः विशेष-दस्तावेजानां उत्पादनस्य विषये विवादस्य विषये वर्तते।
कः चिन्तितः अस्ति? अपीलकर्ताः केन्द्रीय-अन्वेषण-ब्यूरो (सी. बी. ऐ.); प्रतिवादीः अनिल-दीक्षितः (अभियुक्तः); न्यायपीठः न्यायमूर्तिः जे. बी. पारदीवाला, के. विनोद-चन्द्रन् च।
न्यायालयः किं निर्णयम् अकरोत्?
- सी. बी. ऐ. इत्यस्मै अनुमतिः दत्तः।
- न्यायालयेन आरोपनिर्धारणस्य चरणे सी. बी. ऐ.-संस्थायै दस्तावेजानां उत्पादनं कर्तुम् निर्देशितानां आक्षेपित-आदेशान् निराकृतवन्तः।
- न्यायालयेन निर्देशं दत्तम् यत् अभियुक्तः विशालान् अवास्तविकान् दस्तावेजान् परीक्षयितुं तथा च विचारणस्य समुचितस्तरे (यदा प्रासङ्गिकसाक्षिनः परीक्षिताः भवन्ति) आवश्यकान् विशेषान् दस्तावेजान् निर्दिष्टुं च अर्हति इति।
- सी. बी. ऐ.-संस्थायाः निर्देशः अस्ति यत् विचारणसमये न्यायालये प्रस्तुतीकरणार्थं विनिर्दिष्टपत्राणि सज्जानि स्थापयतु इति।
- न्यायालयः अवदत् यत् सी. बी. ऐ.-संस्थायाः समीपे न उपलभ्यमानानि दस्तावेजानि (यथा कतिपयानि बैठकनिवृत्तानि, नियुक्तिपत्राणि च) ते उपस्थापयितुं न शक्नुवन्ति इति।
- अपीलस्य निराकरणं कृतम्, प्रलंबित-आवेदनानि निराकृतानि च।
अपि च दस्तावेजे।
- न्यायालयेन स्पष्टीकृतं यत् अभियुक्तः आरोपनिर्धारणे अवास्तविकपत्राणां प्रतिलिपिं याचयितुं न अर्हति, परन्तु विचारणस्य समुचितस्तरे तान् अन्वेष्टुं शक्नोति इति।
- न्यायालयेन सूचितं यत् अभियुक्तः सूचनाधिकार-अधिनियमः, 2005 इत्यस्य उपयोगं कर्तुं शक्नोति, अथवा सी. बी. ऐ. इत्यस्य समीपे न उपलभ्यमानानां दस्तावेजानां अस्तित्वस्य प्रमाणार्थं साक्षिनः उपस्थापयितुं शक्नोति इति।
- अभियुक्तः पूर्वीयन्यायालयस्य आदेशस्य अनुगुणं स्रोतसूचनाः, केस्-डैरीस् इत्येतयोः अनुरोधं निराकृतवान्।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः-आदेशाः तथा निर्णयः
न्यायालयस्य आदेशः 29 सेप्टेम्बर् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।