न्यायालयाः सर्वोच्चन्यायालयः
मीरट्-नगरस्य शतशः अवैध-उपनिवेशैः सर्वोच्चन्यायालयः स्तब्धः अभवत्।
एतत् प्रकरणं मीरट्-नगरे अवैध-निर्माणविषये आदेशानां प्रवर्तनम्, विशेषतः अवरोधक्षेत्रेषु अनधिकृत-निर्माणानां ध्वंसम्, उल्डेपुर्-नगरे अवैध-उपनिवेशाः, इ. डब्ल्यू. एस्./एल्. ऐ. जि. इत्यस्य व्यावसायिक-दुरुपयोगं च सम्बोधयति।
अयं प्रकरणः मीरट्-नगरे अवैध-निर्माणविषये आदेशानां प्रवर्तनस्य विषये अस्ति, विशेषतः अवरोधक्षेत्रेषु अनधिकृत-निर्माणानां विध्वंसस्य विषये, उल्डेपुर्-नगरे अवैध-उपनिवेशानां विषये, ई. डब्ल्यू. एस्./एल्. ऐ. जी. सम्पत्तेः व्यावसायिक-दुरुपयोगस्य विषये च। न्यायालयः पूर्वनिर्देशानाम् स्थिति-प्रतिवेदनस्य समीक्षा कृतवान्, विध्वंसस्य नूतनान् आदेशान् जारीम्, अवैध-उपनिवेशानां उत्पत्तेः अन्वेषणार्थं न्यायिक-आयोगस्य नियुक्तिः च अकरोत्।
कः चिन्तितः अस्ति? याचिकाकर्ता-बिमलेन्दु प्रधानः; प्रत्यर्थीः-ओडिशा-राज्यं (यद्यपि विषयवस्तुः उत्तरप्रदेशस्य अधिकारिणां विषये अस्ति, विशेषतः यू. पी. आवास् इवाम् विकास परिषद् तथा मीरट्-विकास-प्राधिकरणं च); पीठः-माननीयः न्यायमूर्तिः जे. बी. पार्डिवाला, माननीयः न्यायमूर्तिः के. वी. विश्वनाथन् च।
न्यायालयः किं निर्णयम् अकरोत्?
- मुद्रितेषु 44 सम्पत्तिषु शेषानि 24 सम्पत्तिः ध्वंसयितुं अधिकारिणः निर्दिशन्।
- अवरोधक्षेत्रेषु अवशिष्टेषु 138 सम्पत्तिषु अनधिकृत-निर्माणानां विध्वंसस्य प्रक्रियाम् त्वरितं कर्तुं अधिकारिणः निर्देशिताः।
- उल्देपुर्-नगरे अवैध-आवासीय-उपनिवेशाः अन्वेष्टुं न्याय-आयोगस्य अध्यक्षत्वेन माननीय-न्यायमूर्तिः सुधांशु-धूलिया (पूर्व-न्यायाधीशः) इत्यस्य नियुक्तिः अभवत्।
- भूमि-स्वामित्वस्य विषये, व्यवहारस्य विषये, मीरट्-विकास-प्राधिकरणस्य अधिकारिभिः सह सम्भाव्य-सहभागित्वस्य विषये च आयोगस्य कृते पञ्च विशिष्टाः प्रश्नाः निर्मितवन्तः।
- उत्तर-प्रदेश-राज्यं आयोगस्य पारिश्रमिकार्थं एकसप्ताहाभ्यन्तरे ₹. 35,00,000 निक्षेप्तुं निर्दिशत्।
- उल्डेपुर्-नगरे सर्वाणि अवैधानि निर्माणानि ध्वंसयितुं, प्रतिदिनं भग्नावशेषस्य निष्कासनं सुनिश्चितं कर्तुं च अधिकारिणः निर्देशिताः।
- मीरट्-नगरस्य जोन्-ए मध्ये अभिनिर्दिष्टानि 16,726 अवैधानि निर्माणानि रिक्तं मुद्रणं च कर्तुम् अधिकारिणः निर्दिशन्।
- सः यू. पी. आवास् इवाम् विकास् परिषद् इत्यस्य अध्यक्षं, उल्डेपुर्-मण्डलस्य बी, सी, डी इत्येतयोः विषये अग्रिमस्य विचारणायाः दिनाङ्कस्य विषये नूतनं प्रतिवेदनं दाखिलुं आदिष्टवान्।
अपि च दस्तावेजे।
- उल्डेपुर्-नगरे शतशः अवैध-आवासीय-उपनिवेशानां अस्तित्वेन न्यायालयः'स्तब्धः, विक्षुब्धः च'इति व्यक्तवान्।
- न्यायालयः चेतयत् यत् यदि जीर्ण-अवैध-संरचनानां पतनेन निष्पापानां प्राणानां हानिः भवति तर्हि उत्तरदायी-सर्वकारीय-अधिकारिणः व्यक्तिगतरूपेण उत्तरदायी भविष्यन्ति इति।
- स्थिति-प्रतिवेदनं सूचयति यत् क्षेत्र-ए मध्ये 16,726 संरचनाः अवैधः इति अङ्किताः, येषु आवासीयानि, आवासीयानि, अनिवासीनि, अनिवासीनि च निर्माणानि सन्ति।
- न्यायालयः अवदत् यत् बी, सी, डी इत्येतेषु क्षेत्रेषु अवैध-संरचनानां सङ्ख्यायाः विषये प्रतिवेदनं निश्शब्दम् आसीत् इति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयः-आदेशाः तथा निर्णयः
न्यायालयस्य आदेशः 27 सेप्टेम्बर् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।