न्यायालयाः केन्द्रीय-सूचना-आयोगः
सी. ऐ. सी. इत्यस्य संकलने 43 ऐतिहासिकानि आर. टि. ऐ.-निर्णयानि सङ्गृहितानि सन्ति।
एतत् केन्द्रीय-सूचना-आयोगेन (सी. ऐ. सी.)'आजादी का अमृत-महोत्सव'इत्यस्य स्मरणार्थं जारीकृतानां 43 ऐतिहासिकानां निर्णयानां सङ्ग्रहः अस्ति।
अस्मिन् सूचना-अधिकार-अधिनियमः, 2005 इत्यस्य विभिन्नाः पक्षाः अन्तर्भवन्ति, येषु सार्वजनिक-प्राधिकरणानां विषये उपबंधानां व्याख्या, मुक्तिः, सूचना-प्राप्ति-अधिकारः च अन्तर्भवन्ति।
कः चिन्तितः अस्ति? अयं निर्णयः विभिन्नैः सार्वजनिक-प्राधिकरणैः सम्बद्धः अस्ति यथा एन. सी. टी. दिल्ली-सर्वकारः, डी. एस्. एस्. एस्. बी., राज्य-बार-परिषदाः, एन्. जी. ओ.-संस्थाः (यथा, आलमदार-समाज-कल्याण-संस्था), भारत-सर्वकारः मिण्ट्, एन्. पी. सी. ऐ., मुम्बै-अन्ताराष्ट्रिय-विमानस्थानकं, रेल् (पूर्वमध्य, उत्तर, पश्चिममध्य), आयुध-कारखानाः, केण्टन्मेण्ट्-बोर्डः, सूचना-प्रसारण-मन्त्रालयः, प्रधानमन्त्री-कार्यालयः, एस्. टी. क्यू. सी., पारपत्र-कार्यालयाः, दिल्ली-आरक्षकाः, गृह-मन्त्रालयः, भारतीय-रिजर्व्-ब्याङ्क्, मोर्मुगाव्-पोर्ट्-ट्रस्ट् इत्यादीनि। आवेदनकर्तारः एतेषां संस्थानां सूचनाप्रार्थिनः नागरिकाः सन्ति।
किं शासितम् आसीत्?
- धारा 2 अन्तर्गत'सूचना'और'सार्वजनिक प्राधिकरण'की परिभाषा
- धारा 3 अन्तर्गत सूचना का अधिकार
- धारा 6 इत्यस्य अन्तर्गतं सूचना-अनुरोधस्य प्रक्रियाः
- धारा 8 इत्यस्य अन्तर्गतं प्रकटीकरणात् मुक्तिः, व्यक्तिगत-गोपनीयता, वाणिज्य-विश्वासः, मन्त्रिसभा-पत्राणि च।
- सार्वजनिक-प्राधिकरणानां मध्ये आवेदनपत्रानां स्थानान्तरणविषये प्रावधानः।
- 'उपयुक्तसर्वकारः'तथा'अभिलेखः'इत्येतयोः व्याख्या।
अपि च दस्तावेजे।
- अस्मिन् संकलने आयोगस्य विभिन्नेभ्यः पञ्जीभ्यः 43 आदेशाः/निर्णयाः सङ्गृहिताः सन्ति।
- 'आजादी का अमृत महोत्सव'इत्यस्य स्मरणार्थं अस्य प्रकाशनस्य आरम्भः कृतः।
- आर. टि. ऐ. अधिनियमस्य कार्यान्वयनं प्रगतिम् एव अस्ति तथा च विधिसम्मतव्याख्यायाः विकासः निरन्तरं भवति इति प्रस्तावना सूचयति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
सूचनाधिकारः-सी. आई. सी. तथा न्यायालयस्य निर्णयः
आर. टी. ऐ. निर्णयः-सन्दर्भः सि. ऐ. सि.-संकलनम्
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।