लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
हिमाचल-प्रदेश-कारागारेषु शिक्षकानां सामाजिक-कार्यकर्तृणां च रिक्ततां सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम्।
अस्मिन् लेखापरीक्षणे हिमाचल-प्रदेश-सर्वकारस्य कारागार-सुधार-सेवा-विभागस्य, ग्रामीण-विकास-विभागस्य (एम्. जि. एन्. आर्. ई. जि. एस्.), पशुपालन-विभागस्य, सार्वजनिक-निर्माण-विभागस्य च 2024 मार्च्-मासस्य समाप्तिकालस्य अनुपालनं परीक्षितम्।
कः चिन्तितः अस्ति? हिमाचल-प्रदेश-सर्वकारः कारागार-सुधार-सेवा-विभागः, ग्रामीण-विकास-विभागः, पशुपालन-विभागः, लोक-निर्माण-विभागः च।
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- कारागारः केवलं 36 प्रतिशतं आवश्यक-रक्षक-कर्मचारिणः उपस्थितौ आसन्; शिक्षकाः सामाजिक-कर्मचारिणः च <ऐ. डि. 1> रिक्तौ आसन्; 40 प्रतिशतं चिकित्सा-निर्देशाः अनुरक्षण-अभावस्य कारणात् विफलौ अभवन्; बन्दीभ्यः स्वसम्पत्ति-लेखानां दुरुपयोगस्य कृते ₹ 6.56 लक्षम् ऋणी आसीत्।
- एम्. जी. एन्. आर्. ई. जी. एस्.-विलंबेन जारीकृतानां जाब्-कार्ड्-इत्येतेषां%% (मध्यम 249 दिनानि); वेतन-प्रदाने ₹ <ऐ. डि. 1> कोटिः विलम्बः; अनधिकृतानां'पञ्चवती-योजनानां'कार्येषु ₹ <ऐ. डि. 3> कोटिः व्ययः; अस्वीकार्यानां कार्येषु ₹ 4.41 कोटिः व्ययः; केन्द्रीकृतव्यवस्थायाः स्थाने विविध-उद्धरणानां माध्यमेन ₹8.67 कोटिः कृताः।
- पशुपालनः ₹1, 562.78 कोटिरूप्यकाणां आयव्ययपत्रात् ₹ 68.86 कोटिरूप्यकाणि व्ययितं नास्ति; प्रचालकानाम् अभावेन पशु-चिकित्सा-उपकरणानि निष्क्रियानि सन्ति; स्वीकृत-मूलसौकर्याणां कार्येषु विलम्बः वा आरम्भः वा न भवति।
- सार्वजनिककार्यं-प्रक्रियायाः अनुपालनेन कोम्बर्मेर् नाला-सेतु-परियोजनायाः निर्माणे अष्टवर्षस्य अत्यधिकः विलम्बः।
- अनुशंसानि-आदर्श-कारागार-नियमावली-प्रावधानान् स्वीकरोतु, कर्मचारिणां अभावं परिहरतु, एम्. जि. एन्. आर्. ई. जी. एस्. उद्योगपत्राणां कार्यानां च कृते विहितं निरीक्षणं सुनिश्चितं करोतु, कारागारस्य स्वास्थ्यसेवायाः कृते दूर-परामर्शस्य उपयोगः करोतु।
अपि च दस्तावेजे।
- सि. ए. जि. इत्यनेन ज्ञातम् यत् हिमाचलप्रदेशस्य कारागारेषु शिक्षकाः समाजसेवकाः च <ऐ. डि. 1] रिक्ताः आसन्, तथा च चिकित्सालयस्य परिचर्यार्थं निर्देशिताः 40 प्रतिशतं कैद्यः आरक्षकाश्रयस्य अभावेण प्रेषयितुं न शक्यन्ते इति।
- एम्. जी. एन्. आर्. ई. जी. एस्. इत्यस्य अन्तर्गतं'पञ्चवती योजना'इत्यस्य कार्येषु भारतसर्वकारस्य आवश्यकं अनुमोदनं विना ₹1 कोटिः व्ययं कृतम् इति सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितम्।
- एम्. जी. एन्. आर्. ई. जी. एस्. उद्योगपत्राणां%% विलम्बेन निर्गमिताः, 249 दिवसानां मध्यम-विलम्बेन, तथा <ऐ. डी. 1>% पुरातनाः कार्ड्स् नवीकरणार्थं वा अद्यतनीकरणे वा विलम्बिताः इति सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितम्।
- सि. ए. जि. इत्यनेन अवदत् यत् स्थापितानां कार्यानां प्रक्रियानां अनुपालनेन कोम्बर्मियर्-नल्ला-सेतु-परियोजनायाः अष्टवर्षस्य विलम्बः अभवत् इति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-सन्दर्भः 2026-2026 इत्यस्य प्रतिवेदनं नं. 3
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।