लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
60 झार्खण्ड्-ग्राम-पञ्चायत् इत्येतेषु अन्तिमप्राथमिकता-सूच्याः अभिलेखाः न सन्ति इति सि. ए. जि. इत्यनेन ज्ञातम्।
अस्मिन् प्रदर्शन-लेखापरीक्षणे 2019 एप्रिल्-मासात् 2024 मार्च्-मासपर्यन्तं झार्खण्ड्-राज्ये प्रधान्-मन्त्री-आवास्-योजना-ग्रामीण् (पी. एम्. ए. वै.-जी.) इत्यस्य कार्यान्वयनस्य परीक्षणं कृतम्।
अनेन लाभार्थी-चयनं, निर्माण-प्रगतिः, वित्तीय-व्यवस्थापनं, निरीक्षण-तन्त्रं च मूल्यांकनं कृतम्।
कः चिन्तितः अस्ति? झार्खण्ड्-सर्वकारः, विशेषतः ग्रामीण-विकास-विभागः, स्थानीय-ग्राम-पञ्चायत् च पि. एम्. ए. वै-जी. योजनायां संलग्नाः सन्ति।
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- 2. 90 लक्षाणां अयोग्यानां लाभार्थीनां प्राथमिकता-सूच्यां/प्रतीक्षा-सूच्यां समावेशनम्, ये पश्चात् अपसारिताः।
- 6. 32 लक्षाः योग्यपरिवाराः (28 प्रतिशतं) लक्ष्य-ह्रासस्य, विलम्बस्य च कारणात् योजनायाः अन्तर्गतं न आसन्।
- राज्य-नोडल्-अकौण्ट्-मध्ये केन्द्रीय-अंशस्य स्थानान्तरणस्य विलम्बस्य कारणात् राज्येन ₹ 22.39 कोटिः दण्डात्मक-ब्याज-दायित्वं व्ययत।
- 2019-24 काले प्रशासनिक-निधौ उपलभ्यमानस्य ₹ 503.75 कोटिरूप्यकाणां केवलं ₹ 202.91 कोटिरूप्यकाणां (40 प्रतिशतं) उपयोगः अभवत्।
- संयुक्त-भौतिक-परीक्षणस्य समये परीक्षितानां 48 प्रतिशत-गृहाणां शौचालय-सुविधायाः अभावः आसीत्, यद्यपि 2018 तमे वर्षे राज्यं बहिः शौचमुक्तम् इति घोषितम् आसीत्।
- गृहनिर्माणे विलम्बः एकवर्षात् वर्षत्रयं यावत् भवति, 12-मास-निर्दिष्ट-कालपरिधेः विरुद्धं।
- अनुशंसासु चयनप्रक्रियानां कठोरं पालनम् सुनिश्चितं करणीयम्, अवशिष्टान् आवास् + लाभार्थीन् गृहाणि प्रददात्, भूस्वाम्यस्य सत्यापनं च अन्तर्भवन्ति।
अपि च दस्तावेजे।
- सि. ए. जि. इत्यनेन ज्ञातम् यत् षट् जनपदेषु परीक्षणार्थं चितासु 60 ग्रामपञ्चायतासु कानि अपि 2016 तः 2024 पर्यन्तं अन्तिमप्राथमिकता-सूची/प्रतीक्षा-सूचीः निर्मातुं अभिलेखान् दातुं न शक्नुवन्ति इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् लेखापरीक्षणकाले परीक्षितानां 48 प्रतिशतानां गृहेषु शौचालय-सुविधायाः अभावः आसीत् इति, यत् राज्यस्य 2018 तमवर्षस्य मुक्त-शौच-घोषणायाः विरुद्धं आसीत्।
- केन्द्रीयधनस्य स्थानान्तरणस्य विलम्बस्य कारणात् राज्यसर्वकारेण ₹ 22.39 कोटिरूप्यकाणां दण्डात्मक-ब्याज-दायित्वं जातम् इति CAG इत्यनेन सूचितम्।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-सन्दर्भः 2026-2026 इत्यस्य प्रतिवेदन-सं. 2
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।