केन्द्रसर्वकारस्य ऋणम् जि. डि. पि. इत्यस्य <ऐ. डि. 1>% अस्ति, 40 प्रतिशतं विधिसम्मत-लक्ष्यम् अदृष्यत।

इदं समीक्षते यत् सर्वकारः ऋण-ह्रासस्य लक्ष्यान् प्राप्तवान् वा इति, अपि च तस्य वित्तीय-प्रकटीकरणस्य पारदर्शकतायाः मूल्याङ्कनं च करोति।

कः चिन्तितः अस्ति? केन्द्रसर्वकारः, विशेषतः आर्थिककार्यविभागः (वित्तमन्त्रालयः), एफ्. आर्. बि. एम्. अधिनियमस्य अनुपालनविषये।

लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?

• वित्तवर्षस्य अन्ते जि. डि. पि. इत्यस्य प्रतिशतरूपेण केन्द्रसर्वकारस्य ऋणं <ऐ. डि. 1>% आसीत्, यत् 40 प्रतिशतं वैधानिकं लक्ष्यम् पूरयितुं असफलम् अभवत्।
• केन्द्र-सर्वकारस्य ऋणम्, मुख्यतया आन्तरिक-ऋणस्य कारणात्, पूर्ववर्षस्य अपेक्षया ₹1 लक्ष-कोटि-यावत् (8.29%) वर्धितम्।
• ₹ 38.40 लक्षकोटिरूप्यकाणि करानि वर्धितानि किन्तु वित्तवर्षस्य अन्ते 2024-25 न प्राप्ताः, पूर्ववर्षस्य अपेक्षया ₹ 7.29 लक्षकोट्यकाणि वर्धनम्।
• अवास्तविक-कर-राशिषु ₹4.8 लक्ष-कोटिः विवादे नासीत्।
• सी. ए. जी. इत्यनेन केन्द्र-सर्वकारस्य वित्त-लेखानां तुलनायां व्याजं देयस्य (डी2 विवरणम्) अङ्कानां भिन्नता प्राप्ता।
• सी. ए. जी.-इत्यनेन प्राप्त-आयव्ययिकस्य अन्तर्गतं डी4-विवरणे प्रकटिते वित्तीय-सम्पत्तौ (विदेशीय-सर्वकारानां, राज्यानां/केन्द्र-शासित-प्रदेशानां च कृते ऋणानि) भिन्नतायाः उल्लेखः कृतः।
• वार्षिक-वित्तीय-विवरणस्य <ऐ. डि. 1> अपेक्षया अर्धवार्षिक-विवरणेषु तथा मध्यम-अवधि-राजकोषीय-नीति-विवरणे प्रयुक्तानां राजकोषीय-मानदण्डानां कृते आयव्ययिक-अनुमान-अङ्कानां भिन्नतां सी. ए. जी. इत्यनेन अङ्कितम्।

अपि च दस्तावेजे।

• केन्द्र-सर्वकारः ऋणम् जि. डि. पि. इत्यस्य 40 प्रतिशतं परिमितं कर्तुं विधिसम्मत-सूर्यास्त-लक्ष्यम् अपेक्ष्यत्, येन वर्षम् <ऐ. डि. 1> प्रतिशतं यावत् समाप्यत।
• वित्तीयवर्षस्य अन्ते सङ्गृहिते करानां लक्ष-कोटि-रुप्यकाणां महती राशिः न प्राप्ता आसीत्।