लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
512 मध्ये 458 रेलस्थानकानि आवश्यकसौकर्यानां अभावे स्तः इति सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम्।
अस्मिन् लेखापरीक्षणे भारतीय-रेल्-इत्यस्य उपनगरेतर-रेल्-स्थानकेषु <ऐ. डि. 2> तः <ऐ. डि. 1] पर्यन्तं यात्रिक-सुविधानां, स्वच्छता-व्यवस्थायाः च परीक्षणं कृतम्, यत्र पूर्ववर्षाणां, तदनन्तरं च <ऐ. डि. 1> इत्यस्य उदाहरणानि आवश्यकानि आसन्।
कः चिन्तितः अस्ति? केन्द्र-सर्वकारः, रेल-मन्त्रालयः (भारतीय-रेल)
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- 512 निरीक्षण-स्थलेषु 458 मध्ये (89 प्रतिशततः अधिकम्) पेयजलम्, आसनम्, शौचालयं, मञ्च-आश्रयस्थानम् इत्यादीनां न्यूनतम-आवश्यक-सुविधानां (एम्. ई. ए.) अभावः आसीत्।
- 2019-20 तथा 2023-24 इत्येतयोः मध्ये कृतानां 395 यात्री-सुविधा-कार्येषु 59 प्रतिशतं कार्यानि विलम्बितानि आसन्, एकतः चतुर्वर्षपर्यन्तं विलम्बः अभवत्।
- 2019-20 तः 2023-24 पर्यन्तं, कोविडेतरवर्षेषु अपि, यात्रिक-सुविधानां कृते आयव्ययिक-अनुदानस्य 36 प्रतिशततः 44 प्रतिशतं यावत् न्यूनः उपयोगः अभवत्।
- दिव्यांगजनानां (निःशक्तजनानां) कृते सुविधाः अपर्याप्तः, निःशक्तजनानां अधिकार-अधिनियमः, 2016 इत्यस्य अनुपालनाः च इति दृष्टाः।
- न्यूनं/उच्चं क्लोरिन्-स्तरं, ई-कोली-जीवाणूनां उपस्थितिः इत्यादीनां समस्यैः सह, अनेकेषु स्थलेषु पेयजलस्य गुणवत्ता असन्तुष्टः आसीत्।
- राष्ट्रिय-हरित-न्यायाधिकरणस्य (एन्. जी. टी.) निर्देशानुसारं, 2024 मार्च्-मासपर्यन्तं, किमपि क्षेत्रीय-रेल्-विभागः, सौकर्याणां, स्वच्छता-सूचनानां च कृते स्थानकेभ्यः वेब्-पेज्-इत्येतान् प्रवर्तितं न आसीत्।
- सेवा-सुधार-समूहाः (एस्. ऐ. जि.), परामर्श-समितिः इत्यादीनि निरीक्षण-व्यवस्थाः बहुधा अप्रभावी आसन्, यत्र अनेकेषु स्थलेषु अनिवार्य-निरीक्षणानि न कृतानि आसन्।
अपि च दस्तावेजे।
- 1952 तमात् वर्षात् आरभ्य 2018 तमे वर्षे च रेल्बोर्ड्-द्वारा विहितानि विस्तृतानि नियमाः सत्सु अपि न्यूनताः व्यवस्थितानि व्यापकानि च आसन् इति सी. ए. जी.-इत्यनेन ज्ञातम्।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् उच्च-राजस्व-उच्च-आगमन-केन्द्राणि (एन्. एस्. जी.-1 तः एन्. एस्. जी.-3 पर्यन्तं) अपि आवश्यक-सुविधासु महत्त्वपूर्ण-न्यूनतां दर्शयन्ति इति।
- अधिकांशस्थानकेषु आपत्कालीन-चिकित्सा-प्रकोष्ठाः, एम्स्-द्वारा अनुशंसिताः चिकित्सा-पेटिकानि च अनुपस्थितानि सन्ति इति सी. ए. जी.-इत्यनेन अवलोकितम्, येन यात्रिक-सुरक्षायाः हानिः भवति इति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-सन्दर्भ-प्रतिवेदनं 2026-2026 इत्यस्य 31।
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।