लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
परियोजना-आयात-योजना-नियन्त्रणे शिथिलतायाः कारणात् ₹ 128.58 कोटिरूप्यकाणां राजस्व-हानिः अभवत् इति CAG इत्यनेन ज्ञातम्।
अस्मिन् निष्पादन-लेखापरीक्षणे 2019 एप्रिल्-मासात् 2024 मार्च्-मासपर्यन्तं केन्द्रसर्वकारस्य राजस्वविभागस्य (सीमाशुल्क-विभागस्य) अन्तर्गतस्य परियोजना-आयात-योजना-कृते प्रक्रियायाः, अनुपालनस्य, आन्तरिक-नियन्त्रणस्य च पर्याप्ततां परीक्षितम्।
कः चिन्तितः अस्ति? केन्द्र-सर्वकारः, राजस्व-विभागः (अप्रत्यक्ष-कर-सीमाशुल्कः), विशेषतः केन्द्रीय-अप्रत्यक्ष-कर-सीमाशुल्क-बोर्डः (सि. बि. ऐ. सि.) तथा तस्य क्षेत्र-संरचनाः।
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- सी. ए. जी. द्वारा अभिनिर्दिष्टं ₹ 128.58 कोटिः राजस्व-प्रभावः।
- लेखापरीक्षायां ₹2, 979.33 कोटिः सम्बद्धाः प्रक्रियात्मक-अनियमितताः उल्लेखिताः सन्ति।
- लेखापरीक्षा-काले रियायतीमूल्यांकनेन शुल्कः ₹6,000 704.55 कोटिः आसीत्।
- 57 अन्तिम-प्रकरणेषु, अनिवार्य-स्थापन-प्रमाणपत्रानि वा पादप-स्थल-सत्यापनम् वा विना अनुबन्धाः समाप्ताः अभवन्।
- योजनायाः द्रुतगत्या सञ्चरणस्य उद्देश्यस्य विरुद्धं, मालवाह्य-निर्गमनस्य विलम्बः 3 तः 1,149 दिनपर्यन्तं आसीत्।
- ₹15, 818.11 कोटिरूप्यकाणां सि. ऐ. एफ्-मूल्ययुक्ताः 139 प्रकरणानि लेखापरीक्षणार्थं न उपलभ्यन्ते स्म।
- सी. ए. जी. इत्यनेन 11 कार्यानि अनुशंसिताः, यत्र पञ्जीकरणार्थं आयातपूर्त्यर्थं च विशिष्टाः कालसीमाः निर्धारिताः, ऐ. सी. ई. एस्. मञ्चे स्वयंचालित-प्रणाली-परीक्षणानां कार्यान्वयनं च अन्तर्भवन्ति।
अपि च दस्तावेजे।
- सी. ए. जी.-इत्यनेन अवदत् यत् परियोजना-आयात-विनियमः, 1986, आयातस्य पञ्जीकरणार्थं अथवा पूर्णतायाः कृते विशिष्टाः कालसीमाः न निर्दिशति, येन शुल्क-अपवित्रता, राजस्व-हानिः च भवितुम् अर्हति।
- लेखापरीक्षायां ज्ञातम् यत् लाभानि अधिसूचितानि वा अयोग्यानि वा कानि अपि परियोजनानि यन्त्राणि च विस्तृताः आसन् इति, येन मूल्यांकने स्थिते सत्यापने न्यूनतां सूचते।
- अनंतिम-मूल्यांकनं अन्तिमं कर्तुं व्यवस्थापित-समस्यानां परिचयः कृतः, यत्र बैङ्क्-गारण्टी, बाण्ड् च नवीनीकृतानि न आसन्, यदा च अनुबन्ध-अन्तिमं न भवति स्म।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-सन्दर्भ-प्रतिवेदनं 2026-2026 इत्यस्य 27।
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।