250 सी. ए. बी.-लेखाः विलम्बेन प्रस्तुताः, 11 1-9 वर्षाणि यावत् आवेदनपत्राणि विस्मृतवन्तः।

नीतिनिर्धारणं, अनुसंधानं, सर्वकारीय-अनुदानद्वारा वित्तपोषित-सार्वजनिक-उपयोगिता-सेवासु च कार्यं कुर्वन्तः संस्थाः अस्मिन् अन्तर्भवन्ति।

कः चिन्तितः अस्ति? केन्द्रसर्वकारस्य अन्तर्गतानि केन्द्रीय-स्वायत्त-संस्थाः (सी. ए. बी.), विशेषतः संस्कृति-शिक्षा-विदेश-स्वास्थ्य-परिवार-कल्याण-श्रम-रोजगार-युवा-क्रीडा-मन्त्रालयानां अधीनानि सन्ति।

लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?

• ₹13, 464.22 कोटिः सर्वकारीय-अनुदानं 2023 मार्च् 31 पर्यन्तं अप्रयुक्तम् आसीत्।
• 44 सी. ए. बी.-संस्थाः लेखापरीक्षणस्य निष्कर्षाणां कारणात् स्वलेखानां संशोधनम् अकुर्वन्, यस्य प्रभावेषु ₹ 865.92 कोटि-धनसम्पत्तयः/दायित्वानि वर्धितानि, 22 संस्थासु ₹ 825.04 कोटि-धन-अभावः च वर्धितः।
• 132 सी. ए. बी. इत्येतेषु स्थिरसम्पत्तयः भौतिकपरिशोधनं न जातम्, 111 सी. ए. बी. इत्येतेषु सूचीपरिशोधनं न जातम्।
• 27 सी. ए. बी. इत्येते सर्वकारीय-अनुदानात् अर्जितस्य ₹ 121.82 कोटिरूप्यकाणां व्याजं न प्रत्यर्पयन्ति, न च अङ्कयन्ति।
• 164 सी. ए. बी.-संस्थाः एक्च्यूरियल्-मूल्यनिर्धारणस्य आधारेण ग्र्याच्युटी तथा सेवानिवृत्ति-लाभानां कृते लेखां दातुं असफलः अभवत्।
• मुम्बै-नगरस्य बोर्ड् आफ् अप्रेंटिस्शिप् ट्रैनिङ्ग्-संस्थया सामान्यवर्गस्य अप्रेंटिस्-कृते एस्. सि./एस्. टि. अनुदानरूपेण अनियमितरूपेण ₹ <ऐ. डि. 1> कोटिः उपयुज्यते स्म।
• तमिळुनाडुराज्यस्य केन्द्रीयविश्वविद्यालये क्रयण-अनियमिततायाः कारणात् ₹8.16 कोटिरूप्यकाणां क्षतिः अभवत्।
• गान्धीग्राम-ग्रामीण-संस्था मन्त्रालयस्य अनुमोदनेन विना नवदेहली-केन्द्रस्य कृते ₹3.20 कोटिरूप्यकाणां अनधिकृतव्ययं कृतवती।
• नालन्दा-विश्वविद्यालयः मूल्यवृद्धि-समायोजनस्य माध्यमेन अनुबन्धकानां कृते ₹3.01 कोटिरूप्यकाणां अनुचित-वित्तीय-लाभान् प्रददात्।
• भारतीय-क्रीडा-प्राधिकरणेन पूर्वकालस्य आयस्य ₹1 कोटिः अधिकं इति अवर्णितम्, तथा च दीर्घकालं यावत् अव्यक्तरूपेण अग्रिमरूपेण ₹2,000 कोटिः आसीत्।
• पञ्च के. ए. बी. इत्येतेषां लेखानां विषये प्रतिकूल-टिप्पण्याः प्रचालिताः, तथा च एकस्य के. ए. बी. इत्यस्य कृते अभिप्रायस्य निराकरणं दत्तम्।

अपि च दस्तावेजे।

• सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् 2023 जून्-मासस्य 30 दिनाङ्कस्य अनन्तरं 250 सी. ए. बी.-संस्थाः वार्षिक-लेखा-पत्राणि प्रेषितवन्तः, तथा च 11 सी. ए. बी. संस्थाः 2024 मार्च्-मासस्य 31 दिनाङ्कपर्यन्तं एकवर्षात् नववर्षपर्यन्तं अवधिः यावत् लेखा-पत्राणि न प्रेषितवन्तः इति।
• सी. ए. जी.-इत्यनेन वित्तीयविवरणेषु महत्त्वपूर्णानि भ्रान्ति-कथनानि उल्लिखितानि, यथा अङ्गार-खनि-भविष्यनिधि-संस्थाः ₹54,317 कोटिरूप्यकाणां शुद्ध-निवृत्तिवेतन-दायित्वस्य प्रावधानं न कृतवन्तः, निवेशक-शिक्षा-संरक्षण-निधि-प्राधिकरणः अभ्यागत-अंशानां ₹47, 225.57 कोटिरूप्यकाणां प्रावधानं न कृतवन्तः।
• सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम् यत् साहित्य-अकादमी 24 वर्षाणि यावत् निर्माण-निधिं ₹1 कोटि-मितं अवरुद्धवती, यतः असम्पूर्णानां वा सङ्कीर्णानां वा भू-खण्डानां आबंटनं जातम्, येन संस्था भाटक-भवनात् कार्यम् अनुवर्तयितुं बाध्यः अभवत्।