लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
CAG इत्यनेन 580 ई-वे-बिल्-युक्तैः 15 करदातृभिः ₹ 31.46 कोटि-करं न प्रदत्तम् इति ज्ञातम्।
अस्मिन् लेखापरीक्षणे, 2023 मार्च् 31 दिनाङ्के समाप्तवर्षे, राष्ट्रिय-राजधानी-क्षेत्र-दिल्ली-सर्वकारस्य (जी. एन्. सी. टी. डी.) राजस्व-क्षेत्रस्य, आर्थिक-सामाजिक-सामान्य-क्षेत्राणां च परीक्षणं कृतम्।
₹ 252.66 कोटिःसी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम् यत् 15 करदातारः 580 ई-वे-बिल् इत्येतानि उत्पन्नवन्तः, यस्य मूल्यनिर्धारण-मूल्यं ₹ 252.66 कोटिः, करः ₹ 31.46 च आसीत्।
अस्मिन् लेखापरीक्षणे 2023 मार्च् 31 दिनाङ्के समाप्तवर्षे राष्ट्रिय-राजधानी-क्षेत्र-दिल्ली-सर्वकारस्य (जी. एन्. सी. टी. डी.) राजस्व-क्षेत्रस्य, आर्थिक-सामाजिक-सामान्य-क्षेत्राणां च परीक्षणं कृतम्, यत्र जी. एस्. टी. अवधिः <ऐ. डी. 2> तः <ऐ. डी. 1> पर्यन्तं निर्दिष्टं अनुपालन-परीक्षणं कृतम्।
कः चिन्तितः अस्ति? राजस्व-विभागः, व्यापार-कर-विभागः, दिल्ली-अधीनस्थ-सेवा-चयन-बोर्डः, ऊर्जा-विभागः, स्वास्थ्य-परिवार-कल्याण-विभागः, उद्योग-विभागः, सूचना-प्रौद्योगिकी-विभागः, लोक-निर्माण-विभागः, परिवहन-विभागः, नगर-विकास-विभागः इत्यादीनि राष्ट्रिय-राजधानी-क्षेत्र-दिल्ली-सर्वकारः (जी. एन्. सी. टी. डी.)।
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- कृषि-मूल्यानां अनुचित-प्रयोगस्य कारणात् मुद्रांक-शुल्कस्य, पञ्जीकरण-शुल्कस्य च ₹1.91 कोटिरूप्यकाणां अल्प-शोधनं सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम्।
- सी. ए. जी.-इत्यनेन इन्पुट्-ट्याक्स्-क्रेडिट् इत्यस्य अनियमित-दावानां, ई-वे-बिल्-व्यवस्थायां व्यवस्थित-दोषानां च परिचयः कृतः, यासु ई-वे-बिल्-उत्पन्नं कृत्वा अपि शून्य-रिटर्न्स्-प्रलेखन-करदातारः च अन्तर्भवन्ति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन दिल्ली-अधीनस्थ-सेवा-चयन-मण्डलस्य कनिष्ठ-अभियन्तृ-पदानां परीक्षानां आयोजनार्थं ₹1.05 कोटिरूप्यकाणां व्ययः अभिलिखत्।
- सी. ए. जी. इत्यनेन स्वास्थ्य-परिवार-कल्याण-विभागेन अनुबन्धस्य अभावस्य कारणात् ₹1.93 कोटिरूप्यकाणां निवारणीय-शोधनं सूचितम्।
- सी. ए. जी. इत्यनेन उद्योगविभागेन ₹ 29.45 कोटिरूप्यकाणां निष्फलव्ययं अङ्कितम्।
- सि. ए. जि. इत्यनेन, सार्वजनिक-निर्माण-विभागेन निर्जलीकरणसम्बद्धानां विचलिताः परिमाणाणां कृते ₹ 5.63 कोटिरूप्यकाणि निवारणीयानि देयानि इति ज्ञातम्।
- अतिरिक्तधनस्य निवेशस्य विलम्बस्य कारणात् परिवहनविभागेन ₹5.50 कोटिरूप्यकाणां व्याजं नष्टम् अभवत् इति सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितम्।
- सी. ए. जी. इत्यनेन नगरविकासविभागेन ₹156 कोटिरूप्यकाणां निवारणीय-शोधनं सूचितम्।
- 28 निरस्त-करदातारः जी. एस्. टी. आर्-10 विवरणपत्रं न दाखिलम् अकुर्वन् इति सी. ए. जी. इत्यनेन अवलोकितम्, यस्मिन् ₹ 99.39 कोटिरूप्यकाणां कर-प्रभावः अन्तर्भवति, विभागः प्रलंबित-देनदारिनां मूल्याङ्कनं कर्तुं न कार्यम् आरभत इति।
अपि च दस्तावेजे।
- सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम् यत् 15 करदातारः 580 ई-वे-बिल्-इत्येतानि उत्पन्नवन्तः, यस्य मूल्यनिर्धारण-मूल्यं ₹ 252.66 कोटिः, करः ₹ 31.46 कोटिः च आसीत्, परन्तु ते जी. एस्. टी. आर्. 3 बी. रिटर्न्स् न दाखिलम् अकुर्वन्, यस्य परिणामेन कर-दायित्वं न निष्पाद्यत।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् 28 करदातारः, येभ्यः पञ्जीकरणानि निरस्तानि आसन्, ते 3,629 ई-वे-बिल्-इत्येतानि उत्पन्नवन्तः, येषु ₹ 734.75 कोटिः मूल्यनिर्धारणयोग्यम्, ₹ 99.39 कोटिः कर-प्रभावः च आसीत्, तथापि केचन अपि आवश्यकान् जी. एस्. टी. आर्-10 रिटर्न्स्-पत्राणि न प्रविष्टवन्तः।
- सि. ए. जि. इत्यनेन सूचितं यत् 22 एककाणां अभिलेखनानां परीक्षण-परीक्षणेषु 145 प्रकरणेषु ₹1 कोटि-युक्तस्य करस्य/शुल्कस्य तथा अन्यानां अनियमिततानां अ-अल्प-शुल्कस्य वा खुलासाः अभवत्, यस्य कृते विभागाः किमपि उत्तरं न दत्तवन्तः।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-सन्दर्भः 2026-2026 इत्यस्य प्रतिवेदनं नं. 1
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।