लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
जल्-जीवन्-मिशन् इत्यस्य अन्तर्गतं त्रिषु एस्. टि.-ग्राम-पञ्चायत् इत्येतेषु के. ए. जि.-संस्थायाः कार्यशील-नलानि न दृश्यन्ते।
सी. ए. जी. इत्यनेन एतत् प्रदर्शन-लेखापरीक्षणं केरल-सर्वकारे जल-जीवन्-मिशन् (जे. जे. एम्.) इत्यस्य कार्यान्वयनं, वित्तीय-प्रबन्धनम्, निरीक्षणं च <ऐ. डी. 1> इति अवधेः परीक्षणम् अकरोत्।
कः चिन्तितः अस्ति? केरल-सर्वकारः, विशेषतः केरल-जल-प्राधिकरणं (के. डब्ल्यू. ए.), जलसंसाधन-भूगर्भजल-विभागः, ग्राम-पञ्चायत् च।
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- केवलम् <ऐ. डि. 1>% ग्रामीणपरिवारः एव, <ऐ. डि. 2> इति लक्ष्यस्य विरुद्धं, 2024 मार्च्-मासपर्यन्तं क्रियात्मक-गृहस्थ-ट्याप्-सम्पर्कं (एफ़्. एच्. टी. सी.) प्राप्तवन्तः।
- 2,13,991 ट्याप्-सम्पर्कः स्थापनस्य एकमासस्य अन्तरे विच्छिन्नः अभवत्।
- ₹3, <ऐ. डि. 1> कोटिरूप्यकाणां बिल्-पत्राणि अनुबन्धकानां कृते देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय-देय -
- ₹3, <ऐ. डि. 1> कोटि-मूल्यस्य कार्यसञ्चयः अप्राप्यानि आसन्।
- आहत्य 5,318 कार्येषु केवलं 51 प्रतिशतं कार्यम् एव पूर्णम् अभवत्; 17 प्रतिशतं कार्यम् अपि न आरब्धम्।
- 21 परीक्षण-परीक्षित-ग्राम-पञ्चायत्-मध्ये केवलं 4 मध्ये ग्राम-जल-स्वच्छता-समितिः (वी. डब्ल्यू. एस्. सी.) स्थापिताः।
- जे. जे. एम्. योजनानां कृते किमपि परिचालन-रखरखाव-नीतिः (ओ. एण्ड्. एम्.) न निरमीयत।
- 73 तमे संशोधनस्य अन्तर्गतं पञ्चायतानां कृते पेयजलप्रबन्धनस्य स्थानान्तरणस्य अधिसूचना न प्रसरिता।
- सी. ए. जी. इत्यनेन पी. आर्. ऐ.-संस्थानां हस्तांतरणार्थं अधिसूचनाः जारी कर्तुं, ओ. एण्ड्. एम्. नीतिं निर्मातुं, आधारभूत-सर्वेक्षणं कर्तुं च अनुशंसितम्।
अपि च दस्तावेजे।
- सि. ए. जि. इत्यनेन ज्ञातम् यत्, लेखापरीक्षणार्थं निर्वाचितेषु अनुसूचितजनजातीनां (एस्. टि.) प्राबल्ययुक्तेषु त्रिषु ग्रामपञ्चायतेषु (अगली, पुदुर्, शोलेयुर्) एकं अपि कार्यात्मक-गृहस्थ-नल-सम्पर्कः न प्रदत्ता इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् जे. जे. एम्. इत्यस्य कृते राज्यस्य अनुमानित-निधिसौख्यस्य आवश्यकता अनुदानस्य कुल-व्ययस्य षट्गुणात् अधिकम् आसीत्, तथापि पर्याप्त-निधिसौख्यस्य स्रोतानां परिचयः न कृतः।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत्, मार्ग-क्षरण-प्रतिबन्धार्थं 7,458 आवेदनपत्रेषु अर्धात् अधिकानि अपि निर्णयार्थं प्रतीक्षमाणानि आसन्, यत्र 60 तः 390 दिनपर्यन्तं विलम्बः अभवत् इति।
- सी. ए. जी.-इत्यनेन अवलोकितं यत् कार्यान्वयन-समर्थन-संस्थाः (ऐ. एस्. ए.) योजनायाः, परिचालनस्य च चरणानां समाप्तेः अनन्तरं एव प्रक्रियायां आनीताः इति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-सन्दर्भ-प्रतिवेदनम्-2025-2025 इत्यस्य 10।
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।