लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातं यत् 74 कालिकट्-विश्वविद्यालयस्य भवनानि संख्याविहीनानि, अनुमत्या विना निर्मितानि।
अस्मिन् लेखापरीक्षणे कालीकट्-विश्वविद्यालयस्य कार्याणि, केरल-सर्वकारेण 2024 मार्च्-मासे समाप्तस्य अवधिः यावत् सहकारीसङ्घानां विनियमनस्य च परीक्षणं कृतम्।
अस्मिन् मत्स्यपालनस्य, स्वास्थ्यस्य, परिवारस्य च कल्याणस्य, अनुसूचितजाति-विकासस्य, जलसंसाधनविभागस्य च अनुपालन-लेखापरीक्षणम् अपि अन्तर्भवति स्म।
कः चिन्तितः अस्ति? केरल-सर्वकारः, विशेषतः उच्च-शिक्षा-विभागः (कालिकट्-विश्वविद्यालयः), सहकार-विभागः, मत्स्यपालन-विभागः, स्वास्थ्य-परिवार-कल्याण-विभागः, अनुसूचित-जाति-विकास-विभागः, जल-संसाधन-विभागः च।
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम् यत् क्यालिकट्-विश्वविद्यालयस्य दूरस्थ-शिक्षा-कार्यक्रमेषु यू. जी. सी.-मान्यतायाः अभावः आसीत्, येन 32,651 छात्राः प्रभाविताः अभवन्।
- कालिकट्-विश्वविद्यालयस्य 145 मध्ये 41 शोध-विद्वांसः पर्याप्तं धनम् प्राप्तवन्तः अपि अपि स्वस्य शोधपत्राणि न समर्पयन् इति सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितम्।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् कालिकट्-विश्वविद्यालयस्य अधिकारिभिः ₹6.79 कोटिरूप्यकाणि ₹2 तः ₹1 पर्यन्तं प्राप्तानि अग्रिमानि अप्रचलितानि आसन् इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन स्वास्थ्य-परिवार-कल्याणविभागे भारतसर्वकारस्य 6.85 कोटि-रूप्यकाणां साहाय्यस्य हानिः अभिलिखिता।
- सी. ए. जी. इत्यनेन अनुसूचितजाति-विकासविभागे स्वामित्व-हस्तान्तरणस्य निश्चयः विना भूम्याः निर्माणस्य कारणात् ₹1 लक्षस्य व्ययः अभूत्।
- सी. ए. जी. इत्यनेन मत्स्यविभागे ₹1.05 लक्षस्य सर्वकारीय-धनस्य सन्दिग्ध-दुरुपयोगः अभवत् इति सूचितम्।
- सि. ए. जि. इत्यनेन ज्ञातम् यत् सहकार-संस्थासु ऋणानि, अंशानि च कुलरूपेण ₹1, <ऐ. डि. 1> कोटिः आसन्, यत्र ₹1,31 परीक्षण-परीक्षित-प्रकरणेषु ₹1, <ऐ. डि. 2> कोटिः अपरिवर्तिताः आसन्।
- सि. ए. जि. इत्यनेन सूचितं यत् असंकलितं लेखापरीक्षणशुल्कं ₹16 कोटिरूप्यकाणि आसीत्, यत्र ₹6.63 कोटिरूप्यकाणि पञ्चवर्षेभ्यः अपि अधिकं यावत् विलम्बितानि आसन्।
- सि. ए. जि. इत्यनेन अवलोकितं यत् सहकारीसङ्घानां कृते 7,172 लेखापरीक्षा-प्रमाणपत्राणि 22 मासपर्यन्तं विलम्बितानि आसन् इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन अनुशंसितं यत् कालिकट्-विश्वविद्यालयः स्वस्य कार्यक्रमान् यू. जी. सी. इत्यनेन मान्यता प्राप्ता इति सुनिश्चितं करोतु तथा च सर्वकारः केरल-राज्य-लेखापरीक्षा-विभागाय समयोचितरूपेण लेखानां प्रस्तुतीकरणं सुनिश्चितं करोतु इति।
अपि च दस्तावेजे।
- कालिकट्-विश्वविद्यालयस्य एन्. ऐ. आर्. एफ्.-श्रेणीकरणं 2020 तमे वर्षे 54 तमात् स्थानात् 2024 तमे वर्षे 89 तमं स्थानम् अवाप्नोत् इति सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितम्।
- सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम् यत् कालिकट्-विश्वविद्यालयस्य 169 भवनेषु 74 भवनानि भवन-सङ्ख्याः न दत्तानि इति, येन सूच्यते यत् ते स्थानीय-स्वायत्त-संस्थानां अनुमत्या विना निर्मीयन्ते इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् 3,291 सहकारीसंस्थाः अकार्यकरः आसन् तथा च 686 मार्च्-2024 पर्यन्तं परिसमाप्तौ आसन् इति।
- CAG इत्यनेन सूचितं यत् सहकारक्षेत्रे 147 मध्यस्थता-प्रकरणानि, 9,047 निष्पादन-प्रकरणानि च पञ्चवर्षात् अधिककालं यावत् विचाराधीनानि आसन् इति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-सन्दर्भ-प्रतिवेदनम्-2025-2025 इत्यस्य 11।
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।