लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
राजस्थानस्य 27 निर्माणस्थलेषु 6 प्रतिशतं पञ्जीकरणं सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम्।
अस्मिन् लेखापरीक्षणे राजस्थान-राज्ये भवन-अन्य-निर्माण-श्रमिक-अधिनियमस्य (बी. ओ. सी. डब्ल्यू.) कार्यान्वयनस्य, <ऐ. डी. 1> तः <ऐ. डी. 2> पर्यन्तं कल्याण-कोषस्य प्रबन्धनस्य च परीक्षणं कृतम्।
30.10 लक्षम्27 सत्यापितसंस्थासु केवलं 6 प्रतिशतं कर्मचारिणः एव वस्तुतः पञ्जीकृताः आसन्, यद्यपि 30.10 लक्षाः कर्मकराः कर्मस्थले सन्ति।
सः कर्मचारिणां पञ्जीकरणस्य, उपकरसङ्ग्रहस्य, सुरक्षा-अनुपालनस्य, कल्याणकारी-योजनानां कृते धनस्य उपयोगस्य च मूल्याङ्कनं कृतवान्।
कः चिन्तितः अस्ति? राजस्थानसर्वकारः, विशेषतः श्रमविभागः, राजस्थान-भवन-अन्य-निर्माण-श्रमिक-कल्याण-बोर्डः (आर्. बी. ओ. सी. डब्ल्यू. बोर्ड) च।
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- 27 सत्यापितसंस्थासु केवलं 6 प्रतिशतं कर्मचारिणः एव वस्तुतः पञ्जीकृताः आसन्, यद्यपि राज्ये 30.10 लक्षाः कर्मचारिणः पञ्जीकृताः सन्ति।
- 1, 789 कोटि-रूप्यकाणां सङ्गृहित-उपकरस्य कल्याणनिधिं प्रति स्थानान्तरणे 3 तः 22 मासपर्यन्तं विलम्बः।
- कल्याणयोजनाषु व्ययः केवलं 21.16% तः 51.06% पर्यन्तं आसीत्; उपकररूपेण प्राप्तस्य ₹1, 788.99 कोटिषु केवलं ₹1, 659.22 कोटिः व्ययते स्म।
- 30 प्रतिशतं कल्याणकारी-योजना-आवेदनपत्राणि (7.79 लक्षम्) प्रलंबितानि आसन्, 1.86 लक्षम् वर्षद्वयेभ्यः अपि अधिकं यावत् प्रलंबितानि आसन्।
- 89 प्रतिशतानि संस्थाः सुरक्षा-उल्लंघनानां कृते अनुपालन-सूचनाः प्रदास्यन्ति स्म, ते अनुपालनं न कुर्वन्ति स्म।
- आर. बी. ओ. सी. डब्ल्यू. बोर्डः <ऐ. डी. 2> तः <ऐ. डी. 1> पर्यन्तं लेखापरीक्षित-वार्षिक-लेखाः राज्यसर्वकारस्य समक्षं समर्पयितुं असफलः अभवत्।
- अनुशंसासु रिक्तपदानां पूरनम्, उपकरसङ्ग्रह-पद्धत्याः सुधारः, लाभार्थं दस्तावेज-सत्यापनस्य सुदृढ़ीकरणम् च अन्तर्भवन्ति।
अपि च दस्तावेजे।
- सि. ए. जि. इत्यनेन ज्ञातम् यत् श्रमविभागः निष्पादनविभागैः नागरिककार्याणां सूचीं न प्राप्नोत्, येन पञ्जीकरणार्थं आवश्यकानां संस्थानां व्याप्तिः असम्पूर्णः अभवत्।
- सी. ए. जी.-इत्यनेन सूचितं यत् उत्तरदायी-संस्थासु कानि अपि मुख्य-निरीक्षकाय स्वास्थ्य-सुरक्षा-नीत्याः लिखित-विवरणं न दत्तानि इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन विशिष्टाः योजनाः (प्रशुति-सहायता-योजना तथा सिलिकोसिस्-पीडित-कर्मचारिणां कृते सहायता) अपर्याप्त-दस्तावेज-सत्यापनम् अभिलिखितम्, यत् समुचित-अध्यवसायस्य अभावं सूचयति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-2025
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।