लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
मध्यप्रदेशे अविभक्तभूमौ अवैध-उपनिवेशाः सि. ए. जि. इत्यनेन अन्वेषिताः।
अस्मिन् लेखापरीक्षणे मध्यप्रदेश-सर्वकारस्य (सामान्य-प्रशासनं, उच्च-शिक्षा, राजस्वः, अनग्रस्ताः-वर्गाः, अल्पसङ्ख्यकाः-कल्याणः च) मार्च्-मासे समाप्तस्य अवधेः चतुर्णां विशिष्टाः विभागानां निष्पादनं, अनुपालनं च परीक्षितम्।
अस्मिन् लेखापरीक्षणे 2023 तमे वर्षे मार्च्-मासे समाप्तस्य अवधिः यावत् मध्यप्रदेश-सर्वकारस्य (सामान्य-प्रशासनं, उच्च-शिक्षा, राजस्वः, पिछड़े-वर्ग-अल्पसङ्ख्यक-कल्याणम्) चतुर्णां विशिष्टा-विभागानां निष्पादनस्य अनुपालनस्य च परीक्षणं कृतम्। एतत् CAG इत्यस्य पक्षतः प्रधान-महालेखाकारस्य कार्यालयेन (लेखापरीक्षा-I) सञ्चालितम् आसीत्।
कः चिन्तितः अस्ति? मध्यप्रदेश-सर्वकारः सामान्य-प्रशासन-विभागः, उच्च-शिक्षा-विभागः, राजस्व-विभागः, अनग्रस्ता-वर्ग-अल्पसङ्ख्यक-कल्याण-विभागः च।
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- मध्यप्रदेश-लोक-सेवा-आयोगस्य (एम्. पि. एस्. सि.) नियुक्ति-विलम्बस्य परीक्षा-प्रक्रियां च विषये प्रदर्शन-लेखापरीक्षा।
- वित्तीयप्रबन्धनस्य विषये बरकतुल्ला-विश्वविद्यालयस्य अनुपालन-लेखापरीक्षा, उत्कृष्ट-प्रगतिः, सम्बद्ध-महाविद्यालय-मानकाः च।
- भूमि-परिवर्तनं, पञ्चायत्-उपकरस्य न्यूनमूल्यांकनेन राजस्वस्य हानिः, अवैध-उपनिवेशानां च विषये राजस्वविभागस्य अनुपालन-लेखापरीक्षा।
- वक्फ्-सम्पत्ति-पञ्जीकरणस्य, सर्वकारीय-भूमि-अधिभोगस्य च विषये एम्. पि. वक्फ्-बोर्डस्य अनुपालन-लेखापरीक्षा।
- आदिवासीजनजातीनां भूमि-अधिकाराणां रक्षणविषये लेखापरीक्षा, यत्र विधिसम्मत-प्राधिकारं विना आदिवासिनीं प्रति स्थानान्तरणम् अपि अन्तर्भवति।
अपि च दस्तावेजे।
- सी. ए. जी. इत्यनेन, अप्रचलित-भूमौ अवैध-उपनिवेशकानां विकासस्य कारणात्, लागू-विधि-विरुद्धरूपेण भूमि-उपयोगस्य परिवर्तनस्य, राजस्व-हान्याः च उदाहरणानि अङ्कितानि।
- सी. ए. जी. इत्यनेन अनुसूचित-क्षेत्रेषु विधिसम्मतप्राधिकारं विना आदिवासी-जनजातीनां भूमिं आदिवासिनीं प्रति स्थानान्तरितस्य प्रकरणानि दृष्टानि।
- सी. ए. जी. इत्यनेन एम्. पी. एस्. सी. द्वारा भर्तीप्रक्रियायां विलम्बः अभिलिखितः, यत्र रिक्तस्थानानां अभावस्य कारणात् भर्तीप्रक्रियायां विलम्बः, चयनप्रक्रियायां विलम्बः च अन्तर्भवन्ति।
- एम्. पि. एस्. सि. द्वारा <ऐ. डि. 2> तः <ऐ. डि. 1> पर्यन्तं आन्लैन्-सङ्गणक-आधारितपरीक्षाः न आयोजिताः इति सि. ए. जि. इत्यनेन सूचितम्।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-संदर्भ-प्रतिवेदनं 2025-2025 इत्यस्य 9।
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।