लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
सौकर्याणां अभावे आर. एण्ड्. आर्. उपनिवेशेषु रिक्तानि आवासानि सि. ए. जि. इत्यनेन ज्ञातानि।
एतत् भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षक-इत्यनेन (सि. ए. जि.) आन्ध्रप्रदेशस्य पोलावरम्-सेचन-परियोजनायाः परीक्षणार्थं निष्पादन-लेखापरीक्षा अस्ति, यस्मिन् विशेषतया वित्तीय-व्यवस्थापनं, निर्माणं, भूमि-अधिग्रहणं,...
एतत् भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षक-इत्यनेन (सी. ए. जी.) आन्ध्रप्रदेशस्य पोलावरम्-सेचन-परियोजनायाः परीक्षणार्थं निष्पादन-लेखापरीक्षा अस्ति, विशेषतः 2023 मार्च्-मासे समाप्तवर्षस्य वित्तीय-प्रबन्धनस्य, निर्माणस्य, भू-अधिग्रहणस्य, पुनर्वसनस्य च विषयेषु।
कः चिन्तितः अस्ति? आन्ध्रप्रदेशस्य सर्वकारः (जलसंसाधनविभागः)
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- पर्यावरण-वन-मन्त्रालयेन निर्णीतानां शर्तानां अवलंबनम्।
- वैधानिक-अनुमोदनं विना लिफ्ट्-योजनानां कार्यान्वयनम्।
- नियोजितस्य निर्माणस्य अनुसूच्याः अनुपालनेन डायाफ्राम्-भित्तेः क्षतिः भवति।
- सक्षमप्राधिकारिणः पूर्वानुमोदनया विना कार्यस्य आधारः।
- अनुबन्ध-संस्थानां चयनस्य स्वेच्छावृत्तिः, तेषां कृते अनुचितलाभः च।
- भग्नस्य सुरङ्गस्य उपचारार्थं, संशोधनकार्यार्थं च निवारणीयः दायित्वः, व्ययः च।
- अनुबन्ध-अभिकरणैः सह सन्धिषु व्याजमुक्त-अग्रिमानां खण्डानां अनुचितं समावेशनम्।
- नष्टभूमेः चोरी तथा च उत्खनितभूमेः न निष्पादनम्।
- आवास-योजनायाः कृते परियोजना-भूम्याः परिवर्तनं।
- अनुबन्ध-अभिकरणेभ्यः देयस्य प्राप्तिः न भवेत्।
- भू-अधिग्रहणस्य प्रारम्भिक-अधिसूचना-प्रकाशनस्य अत्यधिकं विलम्बः।
- अयोग्य-भूस्वामिनां कृते, अयोग्य-भूमि-कृते (खाल्सा-भूमि-सहितम्) भू-अधिग्रहण-परिहारस्य प्रदायः।
- अभ्यागतभूम्याः, स्वामित्व-अभिलेखनानि विना च क्षतिपूर्तिं दातव्यम्।
- भूमि-प्रति-भूमि-विभाजनं विहितसीमायाः अपेक्षया अधिकं कृतम्।
- निवासस्थानानां अनुचित-परिचयः, परियोजना-विस्थापित-परिवारानां (पि. डि. एफ्.) दत्तांशेषु असङ्गति च।
- आर्. एण्ड्. आर्. उपनिवेशकानां कृते कृषिकार्यार्थं अनुपयुक्तभूम्याः अधिग्रहणम्।
- आवश्यक-सुविधानां अभावेन आवास-घटकानि रिक्तानि आसन्।
- परियोजनायाः विस्थापितपरिवारानां कृते अतिरिक्तानां आर्. एण्ड्. आर्. प्याकेज्-इत्येतान् न दातव्यम्।
- अभियोगानां शीघ्रनिदानार्थं प्रभावीव्यवस्थायाः अभावः।
अपि च दस्तावेजे।
- पुनर्वसन-पुनर्वसन-उपनिवेशेषु (आर्. एण्ड्. आर्.) आवश्यक-सुविधानां अभावात् आवास-घटकानि रिक्तानि रक्षितानि इति सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितम्।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् अयोग्य-लाभार्थीभ्यः भूमि-प्रति-भूमि-आबंटनं कृतम् आसीत्, तथा च अनेकेषु सन्दर्भेषु अनुमेयसीमाः अतिक्रमिताः आसन् इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम् यत्, अभ्यागतभूम्याः कृते, राजस्व-अभिलेखेषु नामानि न प्राप्ताः व्यक्तिभ्यः च क्षतिपूरणं दत्तम् इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम् यत् लिफ्ट्-योजनानां कार्यान्वयनं आवश्यक-वैधानिक-अनुमोदनानि विना एव अभवत् इति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-2025
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।