लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
₹1, 954.30 कोटिः आन्ध्रप्रदेश-वाणिज्यकर-विभागस्य अनुत्तरित-लेखापरीक्षा-निरीक्षणेषु
अस्मिन् लेखापरीक्षणे आन्ध्रप्रदेश-सर्वकारस्य राजस्वविभागस्य, विशेषतः वाणिज्यकरानां, पञ्जीकरणस्य, मुद्रापत्राणां च, भूमि-प्रशासनस्य मुख्य-आयुक्तस्य च, मार्च्-मासस्य अन्ते समाप्तस्य अवधेः अनुपालनं परीक्षितम्।
₹1, 954.30 कोटिःसी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् वाणिज्यकरविभागस्य लेखापरीक्षा-निरीक्षणे ₹1, 954.30 कोटिः अस्थिरः आसीत् यतः...
अस्मिन् लेखापरीक्षणे आन्ध्रप्रदेश-सर्वकारस्य राजस्वविभागस्य, विशेषतः वाणिज्यकरानां, पञ्जीकरणस्य, मुद्रापत्राणां च, भूमि-प्रशासनस्य मुख्य-आयुक्तस्य च, 2023 मार्च्-मासे समाप्तकालस्य अनुपालनं परीक्षितम्।
कः चिन्तितः अस्ति? आन्ध्र-प्रदेश-सर्वकारः (राजस्व-विभागः), वाणिज्य-करः, पञ्जीकरण-मुद्रापत्राणि च, भूमि-प्रशासनस्य मुख्य-आयुक्तः च।
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- वाणिज्यकरविभागे ₹1, 954.30 कोटिरूप्यकाणां (1,588 निरीक्षण-प्रतिवेदनानि) अवशिष्टानि लेखापरीक्षा-निरीक्षणानि 2023 सेप्टेम्बर्-मासपर्यन्तं अस्थिरानि आसन्।
- विलंबित-कर-देयकेषु व्याजं, दण्डं च न स्वीकृत्य 87 प्रकरणेषु ₹4.70 कोटिरूप्यकाणां हानिः अभवत्।
- केन्द्रीय-विक्रय-कर-व्यपारस्य अनुचितनिर्धारणस्य कारणात् नव-प्रकरणेषु ₹1.40 कोटिः करः अल्परूपेण लागतः।
- विलंबित-विवरणपत्राणां कृते अथवा करस्य न्यून-घोषणायाः कृते दण्ड-प्रावधानानां अनुपालनेन, षट् व्याट्-प्रकरणेषु ₹0.94 कोटिरूप्यकाणां अल्प-शुल्कं जातम्।
- अग्रिमस्य अवधारणस्य कारणात् करयोग्य-व्यापारस्य अवहेलनेन ₹ 40.10 लक्षस्य अल्प-कर-शुल्कः अभवत्।
- विहितमूल्यात् न्यूने परिवर्तकरस्य शोधनं तथा दण्डसङ्ग्रहं न कर्तुं 23 प्रकरणेषु ₹5.82 कोटिरूप्यकाणां राजस्वस्य प्राप्तिः न अभवत्।
- दस्तावेजों के गलत वर्गीकरण (उदाहरण के लिए, स्वामित्व दस्तावेजों के जमा के रूप में बंधक विलेखे) के परिणामस्वरूप 32 पंजीकृत दस्तावेजों में ₹8.35 करोड़ का शुल्क अल्पावधि में लगाया गया।
- मूल्यनिर्धारण-प्रक्रियायाः विचलनेन (अनुचित-दरः/विपणि-मूल्यम्) 30 पञ्जीकृत-अभिलेखेषु ₹267 कोटिरूप्यकाणां शुल्कस्य अल्प-शुल्कः अभवत्।
- विविधानि व्यवहारानां (यथा, विभाजनम्, विमोचनं, समाधानम्) निष्क्रमणस्य परिणामेन 33 पञ्जीकृतपत्रेषु ₹1.7 कोटिरूप्यकाणां शुल्कस्य न्यूनः शुल्कः कृतः।
- कार्ड्-व्यवस्थायाः शुल्कयोग्यमूल्यानां विषये विचारणे विफलतायाः परिणामेन 11 अभिलेखेषु ₹ 64.67 लक्षस्य शुल्कसङ्ग्रहः अल्पः अभवत्।
- अनुवर्ती-लेखापरीक्षा विपणिमूल्यानां संशोधनार्थं औपचारिकव्यवस्थायाः कृते सी. ए. जी. इत्यस्य अनुशंसानां कार्यान्वयनस्य विषये'महत्वहीनम् अथवा प्रगतिः नास्ति'इति ज्ञातवती, यत्र अनुमोदिते तथा मुक्तविपण्यमूल्यानां मध्ये भिन्नता नमूना-एककेषु 1,500 प्रतिशतं यावत् प्राप्ता आसीत्।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सर्वकाराय, बकाया-लेखापरीक्षा-निरीक्षणानां शीघ्र-समाधानार्थं एकं तन्त्रं विकसितुं अनुशंसितम्।
अपि च दस्तावेजे।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् 2023 सेप्टेम्बर्-मासपर्यन्तं वाणिज्यकरविभागस्य कृते ₹1, <ऐ. डि. 1> कोटिरूप्यकाणां लेखापरीक्षा-निरीक्षणानि अस्थिरानि आसन् इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम् यत् 42 मध्ये 22 प्रतिदर्शित-एककेषु विद्यमानानां प्रस्तावितानां च विपणिमूल्यानां मध्ये 1500 प्रतिशतं यावत् भिन्नता आसीत्, यत्र संशोधितमूल्यानां यथार्थतां निश्चेतुं विशिष्टा व्यवस्था वा दस्तावेजः वा नासीत्।
- सि. ए. जि. इत्यनेन सूचितं यत् नवसु प्रकरणेषु, सम्पत्तेः विपणिमूल्यं व्यवस्थया निर्मितासु चेक्क्-स्लिप्स् मध्ये'0'अथवा'1'इति चित्रितम् आसीत्, यत् कार्ड्-व्यवस्थायां सतर्कता-तन्त्रस्य अभावं सूचयति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-2025
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।