लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
सि. ए. जि. इत्यनेन मणिपूर्-राज्ये भवन-अन्य-निर्माण-श्रमिक-अधिनियमस्य नियमानां अधिसूचने 12 वर्षाणाम् विलम्बः दृश्यते।
अस्मिन् लेखापरीक्षणे 2023 मार्च् 31 दिनाङ्के समाप्तवर्षे मणिपुरसर्वकारस्य सामान्यस्य, सामाजिकस्य, आर्थिकस्य, राजस्वस्य च क्षेत्राणां परीक्षणं कृतम्।
अस्मिन् विशिष्टविभागानां योजनानां च अनुपालन-लेखापरीक्षाः, निष्पादन-लेखापरीक्षाः च अन्तर्भवन्ति।
कः चिन्तितः अस्ति? मणिपुर-सर्वकारः, विशेषतः जनजातीय-कार्य-पर्वतीय-विभागः, श्रम-रोजगार-विभागः, नगर-प्रशासन-आवास-नगर-विकास-विभागः, ग्रामीण-विकास-पञ्चायती-राज-विभागः, पर्यटन-विभागः, लोकनिर्माण-विभागः, व्यापार-वाणिज्य-उद्योग-विभागः, परिवहन-विभागः, कराधान-विभागः च।
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- सी. ए. जी. इत्यनेन जनजातीयकार्य-पर्वतीय-विभागयोः ठेकेदारैः प्रदर्शनस्य प्रत्याभूतिः सङ्गृहितं नास्ति इति ज्ञातम्, यस्य परिणामेन अनुबन्धकानां कृते ₹ 2.40 कोटिरूप्यकाणां अनुचितलाभः अभवत्।
- भवन-अन्य-निर्माण-श्रमिक-अधिनियमस्य कार्यान्वयनस्य विलम्बः सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितः, यतः अधिनियमस्य अधिनियमनस्य 12 वर्षाणाम् अनन्तरं 2008 अक्टोबर्-मासे राज्यसर्वकारेण प्रासङ्गिकानि नियमानि अधिसूचितानि।
- प्रतिवेदनस्य अन्तर्गतं भवन-निर्माण-कर्मचारिणां तथा अन्य-निर्माण-कर्मचारिणां कल्याणम्, नगरीयक्षेत्रेषु घन-अपशिष्ट-प्रबन्धनम्, पर्यटनस्य विकास-संवर्धनं च इत्येतानि कार्यप्रदर्शन-लेखापरीक्षाः सन्ति।
- अनुपालना-लेखापरीक्षाः परिसमाप्त-क्षतेः पुनःप्राप्तिः, उच्चमूल्याणां कारणात् अतिरिक्तव्ययः, कार्यस्य अपूर्णता, व्यर्थव्ययः, वाहन-करस्य अनुपालना, कर-अपवंचना इत्यादीनां विषयान् अभिलिखितवन्तः।
अपि च दस्तावेजे।
- अधिनियमस्य अधिनियमनानन्तरं 12 वर्षाणि यावत् राज्यसर्वकारेण भवन-अन्य-निर्माण-श्रमिक-अधिनियमस्य नियमान् अधिसूचितुं विलम्बः अभवत् इति सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितम्।
- सि. ए. जि. इत्यनेन, कार्यक्षमतायाः प्रत्याभूतिः न सङ्गृहीताः इति कारणात्, जनजातीय-व्यवहार-पर्वतीय-विभागयोः अनुबन्धकानां कृते ₹ 2.40 कोटिरूप्यकाणां अनुचितलाभः ज्ञातः।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-सन्दर्भ-प्रतिवेदनं 2025-2025 इत्यस्य सं. 2।
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।