लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
सी. ए. जी. इत्यनेन डी. जे. बी. इत्यस्य लेखानि सत्यानि निष्पक्षानि च न दृष्टानि, ए. डी. बी. इत्यस्य ₹2,243 कोटिरूप्यकाणां वित्तपोषणम् अपसारितम्।
अस्मिन् लेखापरीक्षणे 2017-18 तः 2021-22 पर्यन्तं जल-आपूर्तिः, मलनिर्गमन-प्रबन्धनम्, वित्तीय-कार्याणि च विषये दिल्ली-जल-बोर्डस्य (DJB) कार्याणि परीक्षितानि।
कः चिन्तितः अस्ति? दिल्ली-जल-बोर्डः (डी. जे. बी.), राष्ट्रिय-राजधानी-क्षेत्र-दिल्ली-शासनम्।
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- 2017-22 मध्ये गैर-राजस्वजलस्य (NRW) कारणात् ₹4,988 कोटिरूप्यकाणां अनुमानित-राजस्व-हानिः अभवत्।
- 2022 मार्च्-मासपर्यन्तं आहत्य ऋणं व्याजं च ₹66,595 कोटिरूप्यकाणि आसीत्।
- वजीराबाद्-डब्ल्यू. टी. पी. इत्यस्य पुनर्वसनार्थं एशियन्-डेवेलप्मेण्ट्-ब्याङ्क् ₹2,243 कोटिरूप्यकाणां वित्तपोषणं निष्कासयत्।
- डी. जे. बी. इत्यनेन केन्द्रीय-प्रदूषण-नियन्त्रण-मण्डलाय, मलजल-समस्यानां विषये विलम्ब-कार्यार्थम् ₹25 लक्षस्य दण्डः दत्तः।
- <ऐ. डि. 1> 1,080 अनधिकृत-उपनिवेशेषु अनुपचारित-मलनिर्गमनस्य एम्. जि. डि. वातानुकूलितजल-नालासु निक्षिप्तम्।
- परीक्षितानां 55 प्रतिशतानि (16,234 मध्ये 8,933) भूजल-नमूनानि पेयजल-प्रयोजनार्थं अयोग्यानि इति ज्ञातानि।
- 2017-22 मध्ये जलस्य प्रेषण-हानिः 16 प्रतिशततः 21 प्रतिशतं यावत् वर्धितः।
- लेखापरीक्षणकाले कर्मचारिणां अभावः 23.09% तः 32.12% यावत् वर्धितः।
- अनुशंसासु जलनीतिनिर्धारणं, प्रवाहमापकानां स्थापनं, गुणवत्तापूर्ण-प्रयोगशालानां सुदृढ़ीकरणं, देयस्य देयस्य शीघ्रसङ्ग्रहः च अन्तर्भवन्ति।
अपि च दस्तावेजे।
- सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम् यत् डी. जे. बी. इत्यस्य लेखासु संस्थायाः कार्याणां'यथार्थं निष्पक्षं चित्रम्'न दृश्यते इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् 1,080 अनधिकृत-उपनिवेशकानां अनुपचारित-मलनिर्गमनस्य एम्. जी. डी. इत्यस्य <ऐ. डी. 1> प्रवाहः वातलजल-नालासु निक्षिप्तः इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् परियोजना-नियोजनस्य न्यूनतायाः कारणात् एशियन्-डेवेलप्मेण्ट्-ब्याङ्क् इत्यनेन वित्तपोषणार्थं ₹2,243 कोटिरूप्यकाणि व्यप्तानि इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन अवदत् यत् परीक्षितानां 55 प्रतिशतानि भूगर्भजलस्य नमूनानि मद्यपानाय अयोग्यानि आसन् इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम् यत् डी. जे. बी.-संस्थायाः राजस्वव्ययस्य 50 प्रतिशततः अधिकं भागं कर्मचारिणां वेतनस्य कृते व्ययत, येन विकासाय न्यून-संसाधनानि अवशिष्टानि।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-2025
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।