लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
392 नियोजनाः सत्सु अपि नागालैण्ड्-राज्ये 402 घटकानि लेखापरीक्षितानि इति सि. ए. जि. इत्यनेन ज्ञातम्।
अस्मिन् लेखापरीक्षणे 2023 मार्च् 31 दिनाङ्के समाप्तवर्षे नागालैण्ड्-सर्वकारस्य सामाजिक-आर्थिक-सामान्य-राजस्व-क्षेत्राणां अन्तर्गतानां विविधविभागानां निष्पादनस्य अनुपालनस्य च परीक्षणं कृतम्।
श्रम-कल्याणम्, स्वास्थ्य-आधारभूतसंरचना, आरक्षकाणां आधुनिकीकरणं, राजस्वसङ्ग्रहणं इत्यादीनि विशिष्टाः क्षेत्राणि अस्मिन् अन्तर्भवन्ति।
कः चिन्तितः अस्ति? नागालैण्ड्-सर्वकारेण श्रम-स्वास्थ्य-परिवार-कल्याण-नगर-विकास-विद्यालय-शिक्षा-सार्वजनिक-निर्माण-जल-संसाधन-पर्यटन-ग्रामीण-विकास-गृह-पुलिस-वित्त-नगरपालिका-व्यवहार-विभागाः च सन्ति।
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- प्रतिवेदनं सार्वजनिक-निर्माण-जल-संसाधन-पर्यटन-विभागेषु अल्प-निष्पादित-कार्यानां अनियमित-देयानां विषये सूचयति।
- सि. ए. जि. इत्यनेन ग्रामीण-विकास-विभागस्य अ-निष्पादितानां वा अस्वीकार्यानां वा कार्यानां कृते सन्दिहानां कपटपूर्णानां देयानां उल्लेखः कृतः।
- लेखापरीक्षायां वित्तविभागे (ट्रेजरीस् अण्ड् अकौण्ट्स्) धनस्य कपटपूर्णं वा अतिरिक्तं वा आहरणं दृष्टम्।
- सी. ए. जी. इत्यनेन पर्यटनविभागे आरक्षक-रक्षकाणां कृते सुरक्षा-शुल्कस्य अनुत्पादनं, सर्वकारीय-सम्पत्तिषु भाटक-शुल्कस्य अनुत्पादनं च अवलोकितम्।
- प्रतिवेदनं वित्त-विभागेन (कराधान-विभागेन) जी. एस्. टी.-देय-निरीक्षणस्य, रिटर्न्-फाइलिङ्ग् इत्यस्य च न्यूनतां प्रकाशयति।
- भवन-कर्मचारिणां कल्याणे, आरक्षक-बलस्य आधुनिकीकरणस्य, घन-अपशिष्ट-प्रबन्धनस्य च विषये प्रदर्शन-लेखापरीक्षाः आयोजिताः।
- अनुपालन-लेखापरीक्षणे सार्वजनिक-स्वास्थ्य-आधारभूतसंरचना, 74 तम-संविधान-संशोधन-अधिनियमस्य कार्यान्वयनं, स्थानीय-सर्वकारीय-कार्याणि च अन्तर्भवन्ति स्म।
अपि च दस्तावेजे।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् <ऐ. डी. 1> इत्यस्मिन् काले 392 योजितेषु एककेषु 402 एककेषु लेखापरीक्षा कृता इति।
- लेखापरीक्षया वित्तविभागे देय-देय-सहित-वेतन-भत्तेषु द्विगुणितस्य वा अधिकस्य वा आहरणस्य प्रकरणानि अभिलिखितानि।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् राज्ये न सम्पत्ति-करः आरोपितः अस्ति, येन नगर-स्थानीय-निकायानां वित्तीय-स्वायत्तता प्रभावितः भवति।
- प्रतिवेदनस्य निष्कर्षेषु घन-अपशिष्ट-प्रबन्धनार्थं निधिं निर्गमने विलम्बः, नियमान् उल्लङ्घ्य स्वच्छता-वाहनानां क्रयणं च अन्तर्भवति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-सन्दर्भ-प्रतिवेदनं 2025-2025 इत्यस्य सं. 2।
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।