लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
सी. ए. जी. केवलं <ऐ. डी. 1>% सीवेज-शोधन-क्षमताम् अन्विष्यति, 2021 तमवर्षस्य समयसीमा सत्सु अपि।
अस्मिन् लेखापरीक्षणे पश्चिमवङ्ग-सर्वकारेण, 2018-19 तः 2022-23 पर्यन्तं, नद्यः, सरोवराः, भूगर्भजलं च जलप्रदूषणं नियन्त्रयितुं स्वीकृताः उपायाः प्रभावशीलतां परीक्षितम्।
कः चिन्तितः अस्ति? पश्चिमबङ्गाल-प्रदूषण-नियन्त्रण-मण्डलम् (डब्ल्यू. बी. पी. सी. बी.), सार्वजनिक-स्वास्थ्य-अभियान्त्रिकी-विभागः (पी. एच. ई. डी.), विविधाः नगर-स्थानीय-संस्थाः (यू. एल्. बी.) च पश्चिमबङ्गाल-सर्वकारेण सन्ति।
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- 2021 मार्च्-मासपर्यन्तं अनुमानित-मलजल-उत्पादनस्य (5,457 एम्. एल्. डि.), मल-शोधन-संयंत्रानां (897 एम्. एल्. डि.) स्थापित-क्षमतायाः (897 एम्. एल्. डि.) मध्ये 4,560 एम्. एल्. डि. इति अन्तरम् आसीत्।
- कुल-निर्गमित-मलस्य प्रायः 85 प्रतिशतं भागं गंगा-नद्यां विना-चिकित्सया निष्कासितं जातम्।
- 2012 तमवर्षस्य राष्ट्रिय-जल-नीत्याः 12 वर्षाणाम् अनन्तरं राज्य-जल-नीतिः न निर्मितः आसीत्।
- 2023 तमवर्षस्य नवेम्बर्-मासपर्यन्तं 128 नगर-स्थानीय-संस्थासु केवलं 6 एव मल-क्षार-सेप्टेज्-प्रबन्धनस्य अन्तर्गतानि आसन्।
- मिरिक्-सरोवरस्य सीवेज-ट्रीट्मेण्ट्-प्लांट्स् (एस्. टी. पी.), यस्य व्ययः ₹ <ऐ. डी. 1> कोटिः आसीत्, ते 2019 जून्-मासे पूर्णानि अभवन्, परन्तु कार्यं न कृतवन्तः।
- गङ्गानद्याः बी. ओ. डी. (जैवरासायनिक-प्राणवायु-चाहिदा) परीक्षणानां <ऐ. डी. 2> मध्ये विहितसीमा अतिक्रमयत्, तथा च 2018 तः 2023 पर्यन्तं परीक्षणानां <ऐ. डी. 1> मध्ये फेकल्-कोलीफ़ार्म् (एफ़्. सी.) मानदण्डान् अतिक्रमयत्।
- गङ्गा-नद्याः पुनरुज्जीवनार्थं कार्य-योजना 402 नाल्यां अद्यतन-मलनिर्गमन-अनुमानां कृते न संशोधिता, तस्य स्थाने केवलं 55 नालानां प्रारम्भिक-अनुमानां आश्रिता आसीत्।
- 2024 मार्च्-मासपर्यन्तं डब्ल्यू. बी. पी. सी. बी. इत्यनेन शून्य-औद्योगिक-अपशिष्टजल-योजना न निरमीयत।
अपि च दस्तावेजे।
- सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम् यत्, 2021 मार्च्-मासस्य राष्ट्रिय-हरित-न्यायाधिकरणस्य सीवेज-उपचारस्य अन्तिमतिथिः सत्सु अपि, स्थापित-क्षमता, अनुमानित-सीवेज-उत्पादनस्य केवलम् 16.44% एव आच्छादिता आसीत् इति।
- सि. ए. जि. इत्यनेन सूचितं यत् अनुपचारित-मलनिर्गमः साक्षात् गङ्गानदीं प्रविशति इति, यतः 2023 डिसेम्बर्-मासपर्यन्तं कार्यान्वयन-संस्थया (के. एम्. डी. ए.) एस्. टी. पी. इत्येतैः सह 22 जलनिर्गमान् योजयितुं परियोजनाप्रस्तावः न प्रस्तुताः आसन् इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् 2018 जून्-मासात् 2019 मे-मासपर्यन्तं पर्यावरणदृष्ट्या महत्त्वपूर्णस्य पूर्व-कोलकाता-आर्द्रभूम्याः कृते जल-गुणवत्ता-निरीक्षणं स्थगितम्, येन मलजल-शोधन-कार्यक्षमतायाः मूल्याङ्कनं निवारितम्।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-सन्दर्भ-प्रतिवेदनं 2025-2025 इत्यस्य सं. 3।
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।