लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
बिहारराज्यस्य राजकोषीय-घाटा ₹41, 222.50 कोटिः अभवत्, यत् 3.50% जी. एस्. डी. पी. लक्ष्यं अतिक्रमयत्।
एतत् लेखापरीक्षा वित्तीयवर्षस्य 2024-25 कृते बिहार-सर्वकारस्य वित्तीयकार्यक्षमतां, बजटीय-प्रबन्धनम्, वित्तीय-प्रतिवेदनप्रणालीं च परीक्षते।
कः चिन्तितः अस्ति? बिहारस्य सर्वकारः
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- ₹41, 222.50 कोटिः (जी. एस्. डी. पी. इत्यस्य 4.16%) वित्तीय-न्यूनता, यत् जी. एस्. डी. पी. इत्यस्य 3.50% इति विहितं लक्ष्यम् अतिक्रमयत्।
- राजस्व-अभावः ₹ 357.38 कोटिः (जी. एस्. डी. पी. इत्यस्य 0.04%)।
- आहत्य ऋणानि जी. एस्. डी. पी. इत्यस्य <ऐ. डी. 1>% इति आसन्, यत् <ऐ. डी. 2>% इति निर्णीतपरिमितात् न्यूनम् अस्ति।
- राजस्वव्ययः कुलव्ययस्य 83 प्रतिशतात् अधिकः आसीत्, यत् पूँजीनिवेशस्य कृते सीमितं वित्तीयस्थानम् सूचयति।
- प्रतिबद्धव्ययः 2024-25 मध्ये 19.84% यावत् वर्धितः, यत् गत पञ्चवर्षेषु सर्वाधिकवृद्धिः अस्ति।
- पूर्ववर्षस्य अपेक्षया अनुदान-व्ययः ₹2,000 065.68 कोटिः वर्धितः।
अपि च दस्तावेजे।
- अस्य राज्यस्य राजकोषीय-न्यूनता बिहार-वित्तीय-उत्तरदायित्व-आयव्ययिक-व्यवस्थापन-अधिनियमस्य (बी. एफ्. आर्. बी. एम्.) निर्धारितं लक्ष्यम् अतिक्रमयत् इति सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितम्।
- राज्यस्य स्वकीय-राजस्व-वृद्धिः (10.71%) सकल-राज्य-देशीय-उत्पादस्य (13.09%) वृद्धेः (13.09%) अनुरूपं न आसीत् इति CAG इत्यनेन अवलोकितम्।
- सी. ए. जी.-इत्यनेन उद्घाटितं यत्, राज्यं केन्द्रीयकरविभाजनस्य (<ऐ. डी. 1>%), साहाय्य-अनुदानस्य (<ऐ. डी. 2>%) उपरि पर्याप्ततया अवलंबितम् अस्ति इति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-सन्दर्भः 2026-2026 इत्यस्य प्रतिवेदन-सं. 2
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।