लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
केरल-राज्ये 19 प्राणघातक-दुर्घटनाषु 197 अयोग्य-वाहनानि सि. ए. जि. इत्यनेन ज्ञातानि।
अस्मिन् लेखापरीक्षणे 2024 मार्च्-मासे समाप्तस्य कालस्य केरल-सर्वकारस्य राज्य-राजस्व-प्राप्तयः, कर-प्रशासनं च परीक्षितम्।
अस्मिन् वाहन-करः, उत्पाद-शुल्कः, मुद्रांक-शुल्कः, पञ्जीकरण-शुल्कः, कृषि-आय-करः इत्यादीनि क्षेत्राणि व्याप्तानि आसन्।
कः चिन्तितः अस्ति? केरल-सर्वकारः, विशेषतः मोटारु-वाहन-विभागः, उत्पाद-शुल्क-विभागः, पञ्जीकरण-विभागः, वन-विभागः, राज्य-वस्तु-सेवा-कर-विभागः च।
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- निष्कर्षाणां कुल-राजस्व-प्रभावः 11 परिच्छेदेषु ₹ 603.53 कोटिः अस्ति।
- आधुनिकीकरणार्थं (स्वयंचालित-चालन-परीक्षण-मार्गः तथा परीक्षण-केन्द्राणि) ₹ 37.48 कोटिः व्ययं कृतम्, परन्तु केवलं द्वौ मार्गौ कार्यं कुर्वन्ति स्म, कानि अपि स्थानकाः न कार्यं कुर्वन्ति स्म।
- स्व-घोषणानां अवलंबनस्य कारणात् ₹257 कोटिरूप्यकाणां हरितकरः न आरोपितः।
- 48, 059 वाहनानि, यासु आयुः समाप्तः अस्ति, फिट्नॆस्-प्रमाणपत्राणि सन्ति, तेषां कृते दण्डरूपेण शुल्करूपेण च ₹1 कोटिः न सङ्गृहीताः।
- ₹ 24.57 कोटिरूप्यकाणि जरिमाना, नवीकरणशुल्कं च कालबाह्य-पञ्जीकरण-प्रमाणपत्रैः युक्तैः वाहनैः न सङ्गृहीताः।
- ₹ 12.18 कोटिरूप्यकाणां चक्रवृद्धिशुल्कं वैध-अनुज्ञापत्रं वा विना सञ्चालितेभ्यः वाहनैः न सङ्गृहीयत।
- तिरुवल्ला-नगरस्य डिस्टिलरी-मध्ये अघोषितस्य एक्स्ट्रा-न्यूट्रल्-अल्कोहाल् (ई. एन्. ए.) इत्यस्य स्टाक्-इत्यस्य कारणात् ₹ 51.88 कोटिः राजस्वः नष्टः अभवत्, पुनःप्राप्ति-कार्यम् न कृतम्।
- ₹ 13.81 कोटिः टर्नोवर्-करः काञ्जिकोड्-नगरस्य मद्य-कारखानायाः उपरि न आरोपितः आसीत्, यत् आसवन-कारखानानां कृते उचितं विमोचनं गलतरूपेण अभिप्रयत्।
- अधिकारिणां मूल्यांकनेन गणना-त्रुटिनां कारणात् ₹1.65 कोटिरूप्यकाणां परिवर्त्तक-करः न्यूनः अभवत्।
- मूल्यनिर्धारण-अधिकारिभिः प्रयुक्तानां अनुचित-कर-श्रेण्याः कारणात् विक्रय-करस्य ₹3.71 कोटिरूप्यकाणि अल्पमूल्याङ्किताः अभवन्।
- माहे-नगरस्य कृते प्रयुज्यमानानां 12,302 आयातित-मद्यस्य प्रकरणानां केरल-विपण्यां परिवर्तनेन ₹5.10 कोटिरूप्यकाणां अनुमानित-राजस्वस्य हानिः अभवत्।
- ₹ 27.40 कोटिरूप्यकाणां पट्टा-भाटकं, मूल्यपरिवर्तनस्य अभावात्, रबर-कम्पनी-संस्थया अल्प-सङ्गृहितम् आसीत्।
- तमिल्नाडु-सर्वकारेण संशोधित-अनुज्ञापत्र-शुल्कं न स्वीकृत्य वन-राजस्वस्य ₹ 1.70 कोटिः नष्टः अभवत्।
- अनुशंसासु चालक-अनुज्ञापत्रस्य निर्गमनं स्वयंचालितं करणीयम्, आसवन-कारखानासु नियमितं स्वतन्त्रं स्टाक्-परीक्षणं करणीयम्, जी. पी. एस्.-समर्थितं ट्रान्सिट्-पर्मिट्-ट्रेकिङ्ग् इत्यस्य कार्यान्वयनं च अन्तर्भवति।
अपि च दस्तावेजे।
- सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम् यत्, आयुः समाप्ताः फिट्नॆस्-प्रमाणपत्राः युक्ताः 197 वाहनानि दुर्घटनायां संलग्नानि आसन्, यस्य परिणामेन 19 जनाः मृताः, अपि च आयुः समाप्ताः पञ्जीकरण-प्रमाणपत्राः युक्ताः 147 वाहनानि दुर्घटनायां संलग्नानि आसन्, यस्य परिणामेन 13 जनाः मृताः इति।
- सी. ए. जी.-इत्यनेन सूचितं यत् स्वयंचालित-परीक्षण-मूलसौकर्याणां कृते ₹1 कोटिः व्ययं कृत्वा अपि, विभागः हस्तचालित-अनुज्ञापत्रं, परीक्षणं च आश्रितः आसीत्, यतः प्रणालीः न प्रचलन्ति स्म इति।
- माहे-नगरे आयातितस्य मद्यस्य 22 पारगमन-अनुमतिपत्राणि न सन्ति इति सी. ए. जी.-इत्यनेन ज्ञातम्, येन अवैधविक्रयणार्थं <ऐ. डी. 1> बल्क्-लीटर्-मद्यस्य केरल-विपण्यां परिवर्तनं शक्यते इति सूचते।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-सन्दर्भः 2026-2026 इत्यस्य प्रतिवेदन-सं. 2
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।