लेखापरीक्षाः नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक
जनसंख्या-नियमाः सत्सु अपि 8,842 ग्रामेषु अङ्गनवाडी-केन्द्राणां अभावः अस्ति इति सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम्।
अस्मिन् लेखापरीक्षणे अङ्गनबाडी-केन्द्राणां स्थापना, कार्याणि च परीक्षितानि, अपि च मध्यप्रदेशे 2019-20 तः 2023-24 पर्यन्तं कार्यशीलमहिला-वसतिगृहाणां, बालसंरक्षा-संस्थानां च पर्याप्ततां च परीक्षितम्।
कः चिन्तितः अस्ति? महिला-बाल-विकास-विभागः, मध्यप्रदेश-सर्वकारः
लेखापरीक्षकः किं प्राप्तवान्?
- 8, 842 ग्रामेषु/वार्डेषु (16 प्रतिशतं) जनसंख्या-नियमाः सत्सु अपि अङ्गनवाडी-केन्द्राणां अभावः आसीत्।
- 202 अङ्गनवाडी-केन्द्राणां निर्माणस्य विलम्बः अभवत्, येन 6.18 कोटि-रूप्यकाणि व्ययाः वर्धिताः।
- पार्कड्-निर्माण-निध्या अर्जितस्य ₹2.32 कोटि-व्याजं न प्रयुक्तम्, न योजनाबद्धं वा आसीत्।
- स्वयं-सहायता-समूहैः (एस्. एच्. जि.) अङ्गनवाडी-केन्द्राणि प्रति प्रदत्ता उष्ण-पाक-भोजनस्य (एच्. सि. एम्.) देयकेः अभावः आसीत्, येन आपूर्ति-प्रमाणनम् अवरोधितम्।
- जनशक्तेः महती अभावः आसीत्, यत्र मण्डल-परियोजना-अधिकारिणां 55 प्रतिशतं रिक्तस्थानम्, बालविकास-परियोजना-अधिकारिणां 40 प्रतिशतं रिक्तस्थानम् च आसीत्।
- उच्च-प्रेरण-प्रशिक्षण-व्याप्तिः सत्सु अपि कस्यापि अग्रिम-कार्यकर्तृभ्यः रिफ्रेशर्-प्रशिक्षणं न दत्तम्।
- वास्तविक-आहरण-अभिलेखेन सह समुचित-मेलनं विना भारतसर्वकारस्य कृते अन्नधान्यानां उपयोग-प्रमाणपत्रानि समर्पिताः।
अपि च दस्तावेजे।
- सी. ए. जी. इत्यनेन ज्ञातम् यत् पञ्चमण्डलेषु 300 तः अपि अधिकाः केन्द्रेषु भोजनस्य आपूर्तेः बिल्स् न आसन्, येन आहारः वस्तुतः प्रदत्ता आसीत् वा इति सत्यापनं असम्भवं जातम्।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् 13 मध्ये 11 जनपदेषु लेखापरीक्षणकाले सामाजिक-लेखापरीक्षणस्य निश्चयः न अभवत् इति।
- सी. ए. जी. इत्यनेन सूचितं यत् 13 मध्ये 10 जनानाम् मण्डल-कार्यक्रम-अधिकारिणां कृते कार्यकारी-अभिकरणेषु सञ्चित-निधिं वा तेषां कृते अर्जित-व्याजं वा न आसीत् इति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतस्य नियंत्रक-महालेखा परीक्षकः (CAG)-लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्
लेखापरीक्षा प्रतिवेदनम्-सन्दर्भः 2026-2026 इत्यस्य प्रतिवेदन-सं. 2
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।