बातम्यांची बहुलता सुनिश्चित करण्यासाठी टी. आर. ए. आय. ने प्रसारमाध्यमांच्या मालकीच्या सुरक्षेचा प्रस्ताव मांडला

प्रसारमाध्यमांच्या मालकीच्या संरचनांचा जनतेला उपलब्ध असलेल्या माहितीच्या विविधतेवर आणि वस्तुनिष्ठतेवर परिणाम होतो असा युक्तिवाद करत, बातम्या आणि मतांची बहुलता सुनिश्चित करण्यासाठी नियामक सुरक्षा उपाय प्रस्तावित केल्यामुळे हे नागरिकांसाठी महत्त्वाचे आहे.

कोणाची काळजीः हा दस्तऐवज भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरण (ट्राय), माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय (एम. आय. बी.), माध्यम संस्था (प्रसारक, दूरचित्रवाणी वितरक, मुद्रण आणि रेडिओ मालकांसह) आणि माध्यमांचे ग्राहक म्हणून सामान्य जनतेशी संबंधित आहे.

काय आहे दस्तऐवज

• टी. आर. ए. आय. ने प्रसारमाध्यमांच्या मालकीशी संबंधित मुद्यांवर, विशेषतः आंतर-माध्यम मालकी आणि अनुलंब एकात्मतेवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी शिफारसी जारी केल्या.
• माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाने (एम. आय. बी.) 16 मे 2012 रोजी दिलेल्या संदर्भानुसार, उभ्या एकत्रीकरण आणि आंतर-माध्यम मालकीचा आढावा घेण्याची विनंती करताना या शिफारशी करण्यात आल्या होत्या.
• प्रसारमाध्यमांच्या हक्कांना आळा घालण्याऐवजी नागरिकांना वस्तुनिष्ठ, निःपक्षपाती आणि वैविध्यपूर्ण मते मिळावी यासाठी पूर्व-सुरक्षा उपाय योजणे हा ट्रायचा उद्देश असल्याचे ट्रायने सांगितले.
• ट्रायने आपली भूमिका भारतीय स्पर्धा आयोगापासून (सी. सी. आय.) वेगळी केली आणि प्रसारमाध्यमांना प्रमाणित स्पर्धा कायद्याच्या तत्त्वांऐवजी कल्पनांच्या बहुलतेसाठी वेगळा विचार करण्याची आवश्यकता असल्याचे सांगितले.
• दस्तऐवजात नमूद केले आहे की भारतात अनेक प्रसारमाध्यमे आहेत, परंतु काही कंपन्यांचे (उदाहरणार्थ, दिल्लीतील 70 टक्के वाचक असलेल्या पहिल्या तीन दैनिकांचे) बाजारपेठेतील वर्चस्व वास्तविक बहुलतेला मर्यादित करते.
• ट्रायने नमूद केले की केवळ 20 टक्के भारतीयांकडे इंटरनेट सुविधा आहे आणि 5 टक्के लोकांकडे ब्रॉडबँड आहे, म्हणजे बहुसंख्य लोक अजूनही बातम्यांसाठी दूरदर्शन आणि मुद्रणावर अवलंबून आहेत.

दस्तऐवजातही

• सल्लामसलत प्रक्रियेदरम्यान ट्रायला 33 भागधारकांकडून टिप्पण्या आणि 6 भागधारकांकडून प्रति-टिप्पण्या प्राप्त झाल्या.
• अहमदाबाद, नवी दिल्ली, हैदराबाद, भुवनेश्वर आणि इंदूर येथे पाच खुल्या सभागृहाच्या चर्चा झाल्या.
• ट्रायने उद्धृत केले की, दिल्लीतील पहिल्या तीन वृत्तपत्रांच्या खेळाडूंकडे 70 टक्के वाचक आहेत, तर उर्वरित 13 खेळाडू सहभागी आहेत.
• या दस्तऐवजात 25 फेब्रुवारी 2009 पासूनच्या ट्रायच्या आधीच्या शिफारशीचा संदर्भ देण्यात आला आहे, ज्यात त्यावेळी दूरसंचार आणि माध्यम क्षेत्रांमधील परस्पर नियंत्रणावर कोणतेही निर्बंध नसल्याचे सुचवण्यात आले होते, जे दोन वर्षांनंतर पुनरावलोकनाच्या अधीन होते.