Sunday, 8 November 2026 कौन ज़िम्मेदार?
कौन ज़िम्मेदार?KaunZimmedar

प्रत्येक कथा हा खरा सरकारी दस्तऐवज आहे.

असा केला अनुवाद मराठी (मराठी) यंत्राद्वारे (इंडिकट्रान्स2, आपल्या स्वतःच्या संगणकावर). त्यात त्रुटी असू शकतात-इंग्रजी मजकूर आणि मूळ दस्तऐवज अधिकृत आहेत.

याबद्दल

आम्ही कसे काम करतो?

कौन झिमेदारवरील प्रत्येक कथा हा एक सरकारी दस्तऐवज आहे. आम्हाला ती सापडते, ती वाचते, साध्या भाषेत लिहिते आणि मूळ लिंक करते-आणि प्रत्येक कथेवर आम्ही तुम्हाला काय तपासले गेले आणि काय नाही हे सांगतो.

दस्तऐवज नाही, बातम्या नाहीत

आम्ही अशी कोणतीही गोष्ट प्रकाशित करत नाही जी अधिकृत नोंद नाहीः न्यायालयाचा निकाल, लेखापरीक्षण अहवाल, विधेयक, नियामकाचा आदेश, संसदीय उत्तर, पर्यावरणीय मंजुरी, निविदा. प्रत्येक बातमी ती ज्या दस्तऐवजातून आली आहे त्याला जोडते आणि तो दस्तऐवज नेहमीच अधिकार असतो-त्याचा सारांश नाही.

बहुतेक कागदपत्रे त्यांना जारी करणाऱ्या संस्थांकडून थेट येतातः सर्वोच्च न्यायालय, नियंत्रक आणि महालेखा परीक्षक, संसद, एस. ई. बी. आय., रिझर्व्ह बँक, परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालय आणि इतर. काही न्यायालये आणि न्यायाधिकरण कोणालाही सापडलेल्या फॉर्ममध्ये प्रकाशित करत नाहीत, म्हणून आम्ही कागदपत्रांशी जोडले जाणारे तज्ञ कायदेशीर आउटलेट आणि नागरी-समाज गटांचे देखील अनुसरण करतो-आणि जेव्हा दस्तऐवज स्वतःच दर्शवितो की ते न्यायालय, न्यायाधिकरण किंवा सरकारी संस्थेने जारी केले होते तेव्हाच आम्ही त्यांच्याकडून दस्तऐवज घेतो. त्यांची स्वतःची मोहीम सामग्री येथे प्रकाशित केली जात नाही.

आम्ही प्रकाशित करण्यासाठी काय निवडतो

सरकारी संकेतस्थळे बातम्यांपेक्षा बरेच काही प्रकाशित करतातः रिक्त जागांसाठीच्या सूचना, कार्यालयीन पुरवठ्यासाठी निविदा, कार्यक्रमाचे फोटो, वृत्तपत्रे. आम्ही अनेक संकेतस्थळे वाचतो आणि आम्हाला सापडलेले प्रत्येक अधिकृत दस्तऐवज ठेवतो, परंतु त्यातील बहुतांश येथे कधीच दिसत नाहीत.काहीही लिहिण्यापूर्वी, सॉफ्टवेअर दस्तऐवज स्वतःच त्याचे नाव देऊ शकणाऱ्या संकेतांचा वापर करून त्याचे मूल्यांकन करतेः

  • ज्याने ते जारी केले (तपास, लेखापरीक्षण, न्यायालय किंवा नियामक हे घोषणेपेक्षा जास्त मोजले जाते);
  • अटक, मालमत्ता जप्ती, दंड, अपघात, मतदार यादीमधून नावे काढून टाकणेः ती कारवाई किंवा निष्कर्ष नोंदवते की नाही;
  • किती सार्वजनिक पैसा गुंतलेला आहे;
  • सध्या अनेक लोक ज्या विषयाचे अनुसरण करत आहेत (सध्याः मतदार यादीत सुधारणा, SIR);
  • आणि ते किती अलीकडचे आहे. कार्यालयाबद्दलची सूचना (रिक्त जागा, निविदा, कार्यक्रम, रिक्त फॉर्म) त्याच्या विरुद्ध गणली जाते.

केवळ ती पट्टी स्पष्ट करणारी कागदपत्रेच लिहिली जातात आणि प्रकाशित केली जातात. उर्वरित कागदपत्रे ठेवली जातात, जेणेकरून एखादी गोष्ट महत्त्वाची आढळल्यास ती अजूनही आमच्याकडे आहे. प्रत्येक मानांकन त्यामागील कारणांची नोंद करते, जेणेकरून कोणताही निर्णय तपासला जाऊ शकतो.

आमची कागदपत्रे कोठून येतात?

सध्या 30 अधिकृत स्रोतः

  • सर्वोच्च न्यायालय - निर्णय आणि आदेश
  • नियंत्रक आणि महालेखा परीक्षक - लेखापरीक्षण अहवाल
  • भारतीय संसद विधेयके आणि कायदे
  • संसदेचा प्रश्न आणि उत्तर - सरकारला प्रश्न आणि त्यांची उत्तरे
  • संसदीय समिती - समितीचा अहवाल
  • रोखे आणि विनिमय मंडळ - अंमलबजावणी आदेश
  • भारतीय रिझर्व्ह बँक - अंमलबजावणीच्या कृती आणि सूचना
  • पर्यावरण मंत्रालय · पर्यावरण - पर्यावरणीय मंजुरी
  • परराष्ट्र मंत्रालय - करार आणि संयुक्त विधाने
  • पत्र सूचना कार्यालय - अधिकृत विधाने
  • केंद्रीय माहिती आयोग - माहितीच्या अधिकाराचे निर्णय
  • न्यायालये आणि नियामक - तज्ज्ञ कायदेशीर आणि धोरणात्मक संस्थांनी उद्धृत केलेली कागदपत्रे
  • न्यायालये आणि न्यायाधिकरणे - सिटिझन्स फॉर जस्टिस अँड पीस यांनी प्रकाशित केलेले न्यायालय आणि न्यायाधिकरणाचे आदेश
  • विमान अपघात तपास विभाग - हवाई अपघात आणि गंभीर घटनांचा अंतिम आणि प्राथमिक अहवाल
  • रेल्वे सुरक्षा आयोग - रेल्वे अपघाताची चौकशीः कारणे आणि सुरक्षा शिफारसी
  • अंमलबजावणी संचालनालय - पी. एम. एल. ए. आणि फेमा अंतर्गत जप्ती, अटक आणि खटला दाखल करण्याच्या तक्रारी
  • राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग - मृत्यू, कोठडीचा गैरवापर, दुर्लक्ष अशी प्रकरणे आयोग स्वतःच हाताळतो
  • मुख्य निवडणूक अधिकारी, दिल्ली मतदार यादी सुधारणा (एस. आय. आर.) आदेश, आकडेवारी आणि उत्तरे
  • मुख्य निवडणूक अधिकारी, मेघालय मतदार यादी सुधारणा (एस. आय. आर.) प्रेस नोट्स आणि सूचना
  • मुख्य निवडणूक अधिकारी, बिहार मतदार यादी सुधारणा (एस. आय. आर.) आदेश आणि सूचना
  • मुख्य निवडणूक अधिकारी, केरळ मतदार यादी सुधारणा (एस. आय. आर.) आदेश आणि सूचना
  • महसूल गुप्तचर संचालनालय - तस्करी जप्ती, सीमाशुल्क-फसवणूक प्रकरणे आणि भारतातील वार्षिक तस्करी अहवाल
  • भारतीय स्पर्धा आयोग - विश्वासविरोधी आदेशः टोळी, वर्चस्वाचा गैरवापर, दंड आणि चौकशीचे आदेश
  • भारतीय दिवाळखोरी आणि दिवाळखोरी मंडळ - दिवाळखोरी व्यावसायिक आणि संस्थांविरुद्ध शिस्तभंगाचे आदेश
  • विमा नियामक (आयआरडीएआय) - विमा नियामक आदेश, दंड आणि निर्देश
  • राष्ट्रीय वित्तीय अहवाल प्राधिकरण - लेखापरीक्षक आणि लेखापरीक्षण-गुणवत्तेच्या निष्कर्षांविरुद्ध आदेश
  • पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू नियामक मंडळ - वायू आणि पेट्रोलियम नियामक सूचना आणि आदेश
  • कोळसा मंत्रालय कोळसा ब्लॉक लिलाव, वाटप, जोडणी निर्णय आणि प्रोत्साहन योजना
  • केंद्रीय वीज प्राधिकरण - ऊर्जा क्षेत्राचे नियोजन अहवाल, तपास आणि मार्गदर्शक तत्त्वे
  • नीती आयोग - सरकारी विचारवंतांचे अहवाल आणि निर्देशांक

निवडणूक आयोगासह काही अधिकृत संकेतस्थळे भारताबाहेरील जोडण्या स्वीकारत नाहीत, जिथे आपला संगणक आहे. त्यांच्यासाठी आम्ही राज्य निवडणूक कार्यालये, न्यायालये आणि संसदेने प्रकाशित केलेल्या कागदपत्रांचा वापर करतो.

कथा कोण लिहितो?

ए. आय. मॉडेल प्रत्येक दस्तऐवज वाचते आणि सारांश आणि शीर्षक लिहितो. ते आपल्या स्वतःच्या संगणकावर चालते; दस्तऐवज कोणत्याही बाहेरील सेवेत पाठवले जात नाहीत. एखादी कथा प्रकट होण्यापूर्वी कोणीही तिचे पुनरावलोकन करत नाही. आम्ही हे स्पष्टपणे म्हणतो कारण तुम्ही येथे जे वाचता त्यावर तुम्ही किती विश्वास ठेवला पाहिजे हे महत्त्वाचे आहे.

आपण काय तपासतो-आणि काय करू शकत नाही

कथा पहिल्या पानावर किंवा विभाग पृष्ठावर दिसण्यापूर्वी, सॉफ्टवेअर ती तपासतेः

तपासाते काय पकडते
मथळ्यातील प्रत्येक आकृती दस्तऐवजात आहेमथळ्यातील चुकीची किंवा शोधलेली संख्या
सारांशातील प्रत्येक आकृती दस्तऐवजात आहेमजकुरातील चुकीची किंवा शोधलेली संख्या
एकूण रक्कम प्रति व्यक्ती रक्कम म्हणून सादर केली जात नाही."प्रत्येकी ₹40 लाख" जेव्हा दस्तऐवजात एकूण ₹40 लाख असे म्हटले आहे.
हेडलाइन अहवाल देते, अंदाज नाही"कदाचित," "सेट करा", "अपेक्षित आहे"
शीर्षक आमचे आहे, नक्कल केलेले शीर्षक नाहीऔपचारिक शीर्षक किंवा इतर कोणाचे तरी शीर्षक बातमी म्हणून पुढे गेले
प्रत्येक दस्तऐवजात एक कथाएकच निकाल दोनदा येतो
दस्तऐवज वाचता येईलस्कॅन केलेले पृष्ठ ज्याच्या विरुद्ध आम्ही काहीही तपासू शकलो नाही

"पन्नास हजार रुपये", "₹1,24, 208.74 कोटी", "लाख कोटी", टेबलच्या शीर्षस्थानी एकदा छापलेले एक एकक अशा भारतीय दस्तऐवजांनी संख्या कशा लिहिल्या हे या धनादेशांना समजते.

चेक काय करू शकत नाहीत. ते तुलना करतात. संख्यादस्तऐवज जे सांगतो ते वाक्य सांगते की नाही हे ते सांगू शकत नाहीत. सारांश प्रत्येक आकृती बरोबर मिळवू शकतो आणि तरीही अर्थ चुकीचा मिळवू शकतो-आणि आम्हाला माहित आहे की ते घडते, कारण आम्ही हाताने नमुने तपासतो. म्हणून प्रत्येक कथा सांगते की त्याच्या आकड्यांची पुष्टी झाली आहे की नाही, आणि मूळ दस्तऐवज नेहमीच एका क्लिकच्या अंतरावर असतो.

धनादेशात अपयशी ठरलेली कथा आमच्या संग्रहात राहते, जिथे तुम्हाला अजूनही ती सापडू शकते, परंतु ती पहिल्या पृष्ठावर किंवा विभाग पृष्ठावर ठेवली जात नाही.

पहिले पान कसे निवडले जाते

सॉफ्टवेअरद्वारे, नियमांचा वापर करून आपण स्पष्ट करू शकतोः दस्तऐवज किती अलीकडचा आहे, तो कोणत्या प्रकारचा दस्तऐवज आहे (लेखापरीक्षण निष्कर्ष किंवा न्यायालयाचा निर्णय नियमित सूचनेपेक्षा जास्त गणला जातो), किती सार्वजनिक पैसा गुंतलेला आहे आणि काहीतरी नुकतेच बदलले आहे का-या आठवड्यात कायदा बनलेले विधेयक जे गेल्या वर्षी तसे केले त्या एकापेक्षा जास्त महत्त्वाचे आहे. नियमित खरेदी सूचना ठेवल्या जातात, परंतु बातम्या म्हणून सादर करण्याऐवजी निविदा म्हणून स्वतंत्रपणे सूचीबद्ध केल्या जातात.

वर्तमानपत्राप्रमाणे, दिवसातून एकदा, भारतीय वेळेनुसार सकाळी 5 वाजता पहिले पान बाहेर येते. त्या सकाळच्या निवडीचे वजन जे आधीच आहे त्याच्या तुलनेत रात्रभर काय आले आहे. पहिल्या पानावर आधी असलेली कथा प्रत्येक दिवसापेक्षा थोडी कमी मोजली जाते, त्यामुळे एक मोठी कथा दुसऱ्या दिवसासाठी पुढे जाऊ शकते परंतु संपूर्ण आठवडाभर तिथे बसणार नाही. नवीनतम दस्तऐवज स्तंभ हा अपवाद आहेः त्यात नवीन दस्तऐवज येत असताना, दिवसभर त्यांची यादी असते.

तारखा

कथेवरील तारीख ही दस्तऐवजावरील तारीख असते. जेव्हा एखादा दस्तऐवज फक्त एक वर्ष देतो, तेव्हा आपण फक्त वर्ष दाखवतो. जेव्हा ती तारीख देत नाही, तेव्हा आपण अंदाज लावण्याऐवजी असे म्हणतो.

भाषा

प्रत्येक पान 22 भारतीय भाषांमध्ये वाचता येते. भाषांतर यंत्राद्वारे, आपल्या स्वतःच्या संगणकावर केले जाते आणि चुकीचे असू शकते; इंग्रजी मजकूर आणि मूळ दस्तऐवज अधिकृत आहेत.

आम्ही काय करत नाही

  • जाहिराती नाहीत, सशुल्क नियोजन नाही, प्रायोजित कथा नाहीत.
  • तुम्ही कोण आहात याचा मागोवा घेतला जात नाही. तुमच्या आंतरजाल पत्त्यात परत वळवता न येणारा कोड वापरून आम्ही भेटींची गणना करतो; पत्ता स्वतःच कधीही साठवला जात नाही.
  • आम्ही अधिकृत स्रोत नाही आणि येथे काहीही कायदेशीर किंवा आर्थिक सल्ला नाही.

काही चूक असेल तर

प्रत्येक कथेत एक या कथेतील त्रुटी नोंदवा पृष्ठाच्या तळाशी असलेला दुवा. जेव्हा एखादा अहवाल तपासला जातो, तेव्हा कथा दुरुस्त होईपर्यंत ती आमच्या पहिल्या पृष्ठांवरून काढून टाकली जाते-आणि ती आम्ही आमच्या सॉफ्टवेअरच्या विरुद्ध मोजत असलेल्या हाताने तपासलेल्या प्रकरणांपैकी एक बनते.

त्रुटी नोंदवा