ଭୋଟରଙ୍କୁ ହଟାଇବା ଏବଂ ଶୁଣାଣିର ଅଧିକାର ଉପରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ରାଯ଼

ଏହା ନାଗରିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ଏହା ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ଯ଼ବସ୍ଥା ଏବଂ ଭୋଟର ପଞ୍ଜୀକରଣ, ଅଯୋଗ୍ଯ଼ତା, ଏବଂ ବ୍ଯ଼କ୍ତିଙ୍କ ନାମ ତାଲିକାରୁ ହଟାଇଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣାଣିର ଅଧିକାରକୁ ପରିଚାଳନା କରୁଥିବା ଆଇନକୁ ବ୍ଯ଼ାଖ୍ଯ଼ା କରେ |

କାହାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତିତ ଅଛନ୍ତିଃ ଏହି ରାଯ଼ ଆବେଦନକାରୀ (ଲାଲ ବାବୁ ହୁସେନ୍ ଏବଂ ଅନ୍ଯ଼ାନ୍ଯ଼), ଉତ୍ତରଦାତା (ନିର୍ବାଚନ ପଞ୍ଜୀକରଣ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ଅନ୍ଯ଼ାନ୍ଯ଼), ଏବଂ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କୁ ଭୋଟର ପଞ୍ଜୀକରଣ ଅଧିକାର ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ ଆଯ଼ୋଗ ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ ପଞ୍ଜୀକରଣ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁସରଣ କରାଯାଉଥିବା ପ୍ରକ୍ରିଯ଼ା ବିଷଯ଼ରେ ଚିନ୍ତା କରେ |

କ "ଣ କହୁଛି ଦସ୍ତାବିଜ

• ଏହି ମାମଲାରେ ତିନୋଟି ବିଷଯ଼ ସାମିଲ ରହିଛିଃ ଧାରା 32 ଅନୁଯାଯ଼ୀ ଦୁଇଟି ରିଟ ପିଟିସନ ଏବଂ ଭାରତୀଯ଼ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା 136 ଅନୁଯାଯ଼ୀ ଗୋଟିଏ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅନୁମତି ପିଟିସନ।
• ଅଦାଲତ ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ଯ଼ବସ୍ଥା (ଧାରା <ଆଇ. ଡି. 1>) ଏବଂ ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧି ଅଧିନିଯ଼ମ, 1950, ବିଶେଷ କରି ଧାରା 14 ରୁ 25ଏ, ଯାହା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ପାଇଁ ଭୋଟର ତାଲିକାକୁ ପରିଚାଳନା କରେ, ତାହାର ସମୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
• 1950 ଅଧିନିଯ଼ମର ଧାରା 16 ପଞ୍ଜୀକରଣ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ଯ଼ତା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଭାରତର ନାଗରିକ ନ ହେବା, ଅସୁସ୍ଥ ମନ ହେବା, କିମ୍ବା ଦୁର୍ନୀତିଗ୍ରସ୍ତ ଅଭ୍ଯ଼ାସ ହେତୁ ଭୋଟ୍ ଦେବା ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ଯ଼ ହେବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ |
• 1950 ଅଧିନିଯ଼ମର ଧାରା 19 ରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ବ୍ଯ଼କ୍ତି ଯିଏ ଯୋଗ୍ଯ଼ତା ତାରିଖରେ 18 ବର୍ଷରୁ କମ୍ ନୁହଁନ୍ତି ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ଏକ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ବସବାସ କରନ୍ତି ପଞ୍ଜୀକୃତ ହେବାର ହକଦାର |
• 1950 ଅଧିନିଯ଼ମର ଧାରା 22 ନିର୍ବାଚନ ପଞ୍ଜୀକରଣ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଏଣ୍ଟ୍ରିଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଶୋଧନ, ସ୍ଥାନାନ୍ତର କିମ୍ବା ବିଲୋପ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ଯ଼କ୍ତିଙ୍କୁ ଶୁଣାଣିର ଏକ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ସୁଯୋଗ (ପ୍ରାକୃତିକ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ର ନୀତି) ଦେବା ଆବଶ୍ଯ଼କ |
• ନିଯ଼ମାବଳୀ 21ଏ (ସଂଶୋଧିତ 1987) ସମେତ, ଭୋଟର ପଞ୍ଜୀକରଣ ନିଯ଼ମ, 1960କୁ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପଞ୍ଜୀକରଣ ଅଧିକାରୀ ସମ୍ଭାବ୍ଯ଼ ଅଯୋଗ୍ଯ଼ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଏବଂ ଅପସାରଣ ପୂର୍ବରୁ କାରଣ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ସୁଯୋଗ ଦେବା ପରେ ଆପତ୍ତି ବିଚାର କରିବା ଆବଶ୍ଯ଼କ |
• ଏହି ରାଯ଼ରେ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା 5-7 ଏବଂ ନାଗରିକତା ଅଧିନିଯ଼ମ, 1955 ଅନୁଯାଯ଼ୀ ନାଗରିକତ୍ୱ ବ୍ଯ଼ବସ୍ଥା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଜନ୍ମ ଏବଂ ବଂଶୋଦ୍ଭବ ଦ୍ୱାରା ନାଗରିକତ୍ୱ ହାସଲ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ଦସ୍ତାବିଜରେ ମଧ୍ଯ଼

• ଜଷ୍ଟିସ୍ ଏ. ଏମ୍. ଅହମ୍ମଦ (ସିଜେ), ଜଷ୍ଟିସ୍ ଏନ୍. ପି. ସିଂହ ଏବଂ ଜଷ୍ଟିସ୍ ସୁଜାତା ଭି. ମନୋହରଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏକ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଏହି ରାଯ଼ ଦେଇଛନ୍ତି।
• ଏହି ଦସ୍ତାବିଜରେ 1995 ଏ. ଆଇ. ଆର୍. 1189,1995 ଏସ. ସି. ସି. (3) 100, ଜେ. ଟି. 1995 (2) 229, ଏବଂ 1995 ସ୍କେଲ (1) 483 ସମେତ ଏକାଧିକ ଆଇନଗତ ସନ୍ଦର୍ଭ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
• ପାଠ୍ଯ଼ରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ଯେ ମୃତ ବ୍ଯ଼କ୍ତି କିମ୍ବା ପଞ୍ଜୀକରଣ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ଯ଼ ନଥିବା ବ୍ଯ଼କ୍ତିଙ୍କ ନାମ ହଟାଇବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିଯ଼ାକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ 1960 ନିଯ଼ମର ନିଯ଼ମ 21ଏ କୁ 3 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, 1987 ରୁ କାର୍ଯ୍ଯ଼କାରୀ କରାଯାଇଥିଲା।