ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ
ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଇନ-ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ସରକାରୀ ଅଧିନିଯ଼ମର ମାନକ ବିରୁଦ୍ଧରେ ମାପ କରାଯାଏ | ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସରକାରୀ ପାଠ୍ଯ଼, 105 ତମ ସଂଶୋଧନରେ ଅପଡେଟ୍ ହୋଇଛି | ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ବିଧାନ (ପି. ଡି. ଏଫ୍.) ପଢ଼ନ୍ତୁ
ପ୍ରସ୍ତାବନା
ଆମେ, ଭାରତର ଜନସାଧାରଣ, ଭାରତକୁ ଏକ ସାମାଜିକ, ସାମାଜିକ, ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ନ୍ଯ଼ାଯ଼, ବିଚାର, ଅଭିବ୍ଯ଼କ୍ତି, ବିଶ୍ୱାସ, ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ଉପାସନାର ସ୍ୱାଧୀନତା, ସ୍ଥିତି ଏବଂ ସୁଯୋଗର ସମାନତା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ଯ଼ରେ ବ୍ଯ଼କ୍ତିର ମର୍ଯ୍ଯ଼ାଦା ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଏକତା ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଭ୍ରାତୃଭାବକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସାର୍ବଭୌମ ସାମାଜିକ, ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଗଣରାଜ୍ଯ଼ରେ ପରିଣତ କରିବା ଏବଂ ଏହାର ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ସଂକଳ୍ପ ନେଇଛୁ।
ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ
I
ସଂଘ ଏବଂ ଏହାର ଅଞ୍ଚଳ
ଅନୁଚ୍ଛେଦ 1-4
II
ନାଗରିକତ୍ୱ
ଲେଖା 5-11
III
ମୌଳିକ ଅଧିକାର
ଲେଖା 12-35
IV
ରାଜ୍ଯ଼ ନୀତିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶାତ୍ମକ ନୀତି
ଲେଖା 36-51
IVA
ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ଯ଼
ଧାରା 51ଏ
V
ଯ଼ୁନିଅନ୍
ନିବନ୍ଧଗୁଡ଼ିକ 52-151
VI
ରାଜ୍ଯ଼ଗୁଡ଼ିକ
ନିବନ୍ଧଗୁଡ଼ିକ 152-237
VII
ପ୍ରଥମ ଅନୁସୂଚୀର ଭାଗ'ବି'ରେ ଥିବା ରାଜ୍ଯ଼ଗୁଡ଼ିକ
ଉଚ୍ଛେଦ କରାଯାଇଛି।
VIII
କେନ୍ଦ୍ର ଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ
ନିବନ୍ଧଗୁଡ଼ିକ 239-242
IX
ପଞ୍ଚାଯ଼ତଗୁଡ଼ିକ
ନିବନ୍ଧଗୁଡ଼ିକ 243-243 O
IXA
ପୌରପାଳିକା
ଅନୁଚ୍ଛେଦ 243ପି-243ଜେଡ୍ଜି
IXB
ସମବାଯ଼ ସମିତି
ଅନୁଚ୍ଛେଦ 243ZH-243ZT
X
ଅନୁସୂଚିତ ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳ
ନିବନ୍ଧ 244-244 A
XI
କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ରାଜ୍ଯ଼ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ଯ଼ରେ ସମ୍ପର୍କ
ନିବନ୍ଧଗୁଡ଼ିକ 245-263
XII
ଅର୍ଥ, ସମ୍ପତ୍ତି, ଚୁକ୍ତି ଏବଂ ମକଦ୍ଦମା
ନିବନ୍ଧ 264-300 A
XIII
ଭାରତ ମଧ୍ଯ଼ରେ ବାଣିଜ୍ଯ଼, ବାଣିଜ୍ଯ଼ ଏବଂ ସମ୍ପର୍କ
ନିବନ୍ଧଗୁଡ଼ିକ 301-307
XIV
କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ରାଜ୍ଯ଼ମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ସେବା
ନିବନ୍ଧଗୁଡ଼ିକ 308-323
XIVA
ଟ୍ରିବ୍ଯ଼ୁନାଲ
ଅନୁଚ୍ଛେଦ 323ଏ-323ବି
XV
ନିର୍ବାଚନ
ନିବନ୍ଧ 324-329 A
XVI
କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରେଣୀ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ଯ଼ବସ୍ଥା
ନିବନ୍ଧ 330-342 A
XVII
ସରକାରୀ ଭାଷା
ଲେଖା 343-351
XVIII
ଜରୁରୀକାଳୀନ ବ୍ଯ଼ବସ୍ଥା
ଲେଖା 352-360
XIX
ବିବିଧ
ଲେଖା 361-367
XX
ସମ୍ବିଧାନର ସଂଶୋଧନ
ଧାରା 368
XXI
ଅସ୍ଥାଯ଼ୀ, ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ଯ଼ବସ୍ଥା
ଲେଖା 369-392
XXII
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଶୀର୍ଷକ, ଆରମ୍ଭ, ପ୍ରାଧିକୃତ ହିନ୍ଦୀ ପାଠ୍ଯ଼ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ଯ଼ାହାର
ଲେଖା 393-395
କାର୍ଯ୍ଯ଼ସୂଚୀ
ପ୍ରଥମେ
ରାଜ୍ଯ଼ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ
ଦ୍ୱିତୀଯ଼
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ରାଜ୍ଯ଼ପାଳ, ବିଚାରପତି ଏବଂ ଅନ୍ଯ଼ାନ୍ଯ଼ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦରମା ଏବଂ ପାରିଶ୍ରମିକ
ତୃତୀଯ଼
ଶପଥ ଏବଂ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିର ରୂପ
ଚତୁର୍ଥ
ରାଜ୍ଯ଼ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଯାଯ଼ୀ ରାଜ୍ଯ଼ସଭାରେ ଆସନ ଆବଣ୍ଟନ
ପଞ୍ଚମ
ଅନୁସୂଚିତ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତିର ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ନିଯ଼ନ୍ତ୍ରଣ
ଷଷ୍ଠ
ଆସାମ, ମେଘାଳଯ଼, ତ୍ରିପୁରା ଏବଂ ମିଜୋରାମରେ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରଶାସନ
ସପ୍ତମ
କେନ୍ଦ୍ର, ରାଜ୍ଯ଼ ଏବଂ ସମକାଳୀନ ତାଲିକା-କ୍ଷମତାର ବିଭାଜନ
ଅଷ୍ଟମ
22ଟି ସରକାରୀ ଭାଷା
ନବମ
ଅଦାଲତରେ ଆହ୍ୱାନର ବାହାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଆଇନ (କେତେକ ଅଧିନିଯ଼ମର ବୈଧିକରଣ)
ଦଶମ
ଦଳବଦଳ ବିରୋଧୀ-ଦଳବଦଳ ଆଧାରରେ ଅଯୋଗ୍ଯ଼ ଘୋଷଣା
ଏକାଦଶ
ପଞ୍ଚାଯ଼ତଗୁଡ଼ିକର କ୍ଷମତା ଏବଂ ଦାଯ଼ିତ୍ୱ (29ଟି ବିଷଯ଼)
ଦ୍ୱାଦଶ
ପୌରପାଳିକାର କ୍ଷମତା ଏବଂ ଦାଯ଼ିତ୍ୱ (18ଟି ବିଷଯ଼)
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଳଯ଼ ସମ୍ବିଧାନର ବିରୋଧୀ କୌଣସି ଆଇନ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ଯ଼ାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଥାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେହି ରାଯ଼ ଆମ ସମ୍ବିଧାନରେ ଦେଖାଯାଏ। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ରାଯ଼ଧାରା-ଦ୍ୱାରା-ଧାରା ବ୍ରାଉଜିଂ ଆଗକୁ ଆସୁଛି।