ଦୋଷମୁକ୍ତ ହେବା ପୋଲିସ ନିଯୁକ୍ତିର ଗ୍ଯ଼ାରେଣ୍ଟି ନୁହେଁଃ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ

ଏହା ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଳଯ଼ର ଏକ ରାଯ଼ (2026 ଆଇ. ଏନ୍. ଏସ୍. ସି. 225) ଯାହା ମଧ୍ଯ଼ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ଯ଼ର ଏକ ଦେୱାନୀ ଆବେଦନରେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଳଯ଼ର ଆଦେଶ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷକୁ'ସମ୍ମାନଜନକ'ବୋଲି ବିବେଚନା କରିବା ପରେ ତାଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ଉପରେ ପୁନର୍ବିଚାର କରିବାକୁ ପୋଲିସକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହା ନାଗରିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ଏହା ପୋଲିସ୍ ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ଚରିତ୍ର ଯାଞ୍ଚ ସନ୍ଦର୍ଭରେ'ସନ୍ଦେହର ଲାଭ'ଆଧାରରେ'ସମ୍ମାନଜନକ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ'ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମଧ୍ଯ଼ରେ ଆଇନଗତ ପାର୍ଥକ୍ଯ଼ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ |

କାହାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତିତ ଅଛନ୍ତିଃ ମଧ୍ଯ଼ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ଯ଼ (ଆବେଦନକାରୀ), ରାଜକୁମାର ଯାଦବ (ଉତ୍ତରଦାତା), ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଳଯ଼, ମଧ୍ଯ଼ପ୍ରଦେଶ ଉଚ୍ଚ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଳଯ଼ ଏବଂ ପୋଲିସ ସ୍କ୍ରିନିଂ କମିଟି।

କ "ଣ କହୁଛି ଦସ୍ତାବିଜ

• ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଳଯ଼ ଆବେଦନ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ରେକର୍ଡରେ ଅତିରିକ୍ତ ଡକ୍ଯ଼ୁମେଣ୍ଟ ରଖିବାକୁ ମଧ୍ଯ଼ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ଯ଼କୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ।
• ଅପରାଧିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି କାରଣରୁ ପୋଲିସ ବାହିନୀରେ କନେଷ୍ଟବଳ (ଡ୍ରାଇଭର) ପଦବୀ ପାଇଁ ଉତ୍ତରଦାଯ଼ୀଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥୀତ୍ୱକୁ ପ୍ରତ୍ଯ଼ାଖ୍ଯ଼ାନ କରିବା ସହ ଏହି ମାମଲା ଜଡ଼ିତ।
• ଆଇପିସିର ଧାରା 363,366,366-ଏ, 376 (2) (ଏଫ), ଏବଂ 120ବି ଅନୁଯାଯ଼ୀ ଅପରାଧ ପାଇଁ ଏକ ଟ୍ରାଏଲ କୋର୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଯୁକ୍ତକୁ ଦୋଷମୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, କୋର୍ଟ'ସନ୍ଦେହର ଲାଭ'ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ କାରଣ ଅଭିଯୋଗଗୁଡିକ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ସନ୍ଦେହ ବାହାରେ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନଥିଲା |
• ହାଇକୋର୍ଟ ଡିଭିଜନ ବେଞ୍ଚ ପୂର୍ବରୁ ସ୍କ୍ରିନିଂ କମିଟିର ପ୍ରତ୍ଯ଼ାଖ୍ଯ଼ାନକୁ ଖାରଜ କରି, କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷକୁ'ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ସମ୍ମାନଜନକ'ଭାବରେ ବିବେଚନା କରିବାକୁ ଏବଂ 60 ଦିନ ମଧ୍ଯ଼ରେ ନିଯୁକ୍ତି ଉପରେ ପୁନର୍ବିଚାର କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।
• ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ାଳଯ଼ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ'ସମ୍ମାନଜନକ ଦୋଷମୁକ୍ତ'ଏବଂ'ଦୋଷମୁକ୍ତ'ଶବ୍ଦଗୁଡିକ ଫୌଜଦାରୀ ପ୍ରକ୍ରିଯ଼ା ସଂହିତା, 1973, କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡ ସଂହିତା, 1860 ରେ ବ୍ଯ଼ାଖ୍ଯ଼ା କରାଯାଇ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନ୍ଯ଼ାଯ଼ିକ ଗଠନ |
• ଅଦାଲତ ଏକ'ସମ୍ମାନଜନକ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷତା'(ନିଶ୍ଚିତ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଯେ ଅଭିଯୁକ୍ତ ଅପରାଧ କରିନଥିଲା) କୁ'ସନ୍ଦେହର ଲାଭ'(ବିଶ୍ୱସନୀଯ଼ ପ୍ରମାଣର ଅଭାବ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳ ମକଦ୍ଦମା ମାମଲା କାରଣରୁ ବୈଷଯ଼ିକ ଆଧାର) ଆଧାରରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷତା ଠାରୁ ପୃଥକ କରିଥିଲେ।
• ଅଦାଲତ ମତବ୍ଯ଼କ୍ତ କରିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରତିବାଦୀଙ୍କ ଦୋଷମୁକ୍ତ ହେବା ସନ୍ଦେହର ଲାଭ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା ଏବଂ ଏହିପରି ଏକ ସମ୍ମାନଜନକ ଦୋଷମୁକ୍ତ ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏକ ବୈଷଯ଼ିକ ଆଧାର ଗଠନ କରିଥିଲା |
• ଅଦାଲତ'ପୋଲିସ କମିଶନର, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ଆନର୍ ବନାମ ମେହେର ସିଂ'(2013) 7 ଏସ. ସି. ସି. 685 କୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସ୍କ୍ରିନିଂ କମିଟି ନୈତିକ ଅଧଃପତନ ମାମଲାରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥୀତ୍ୱକୁ ବାତିଲ କରିପାରେ ଯାହା କେବଳ ତ୍ରୁଟିହୀନ ଚରିତ୍ରର ବ୍ଯ଼କ୍ତିମାନେ ପୋଲିସ ବାହିନୀରେ ଯୋଗଦେବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ |

ଦସ୍ତାବିଜରେ ମଧ୍ଯ଼

• ଏହି ରାଯ଼ରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ ପୋଲିସ ବାହିନୀ ହେଉଛି ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ବାହିନୀ ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କର'ତ୍ରୁଟିହୀନ ଚରିତ୍ର ଏବଂ ସଚ୍ଚୋଟତା'ରହିବା ଆବଶ୍ଯ଼କ, ଏବଂ ଅପରାଧିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି, ଦୋଷମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ଯ଼, ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଅଯୋଗ୍ଯ଼ କରିପାରେ |
• କୋର୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଜଣେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରାର୍ଥୀ ସମାନ କାର୍ଯ୍ଯ଼କଳାପକୁ ଫେରିବା କିମ୍ବା ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଖରାପ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି କି ନାହିଁ ତାହା ବିଚାର କରିବାକୁ ସ୍କ୍ରିନିଂ କମିଟି ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ଥିତିରେ ଅଛି |
• ଡକ୍ଯ଼ୁମେଣ୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ଯେ ପ୍ରତିବାଦୀ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିଯ଼ା ସମଯ଼ରେ ତାଙ୍କ ସତ୍ଯ଼ପାଠରେ ଅପରାଧିକ ମାମଲା ଏବଂ ଦୋଷମୁକ୍ତ ଆଦେଶ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।