नागरिकत्व निर्धारणासाठी योग्य प्रक्रिया अनिवार्य, सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय

न्यायमूर्ती विक्रम नाथ यांनी जारी केलेला हा सर्वोच्च न्यायालयाचा (2026 आय. एन. एस. सी. 694) निर्णय आहे, ज्यामध्ये परदेशी न्यायाधिकरणांद्वारे नागरिकत्व ठरवण्यासाठी आवश्यक असलेल्या प्रक्रियात्मक निष्पक्षतेकडे लक्ष दिले आहे. हे नागरिकांसाठी महत्त्वाचे आहे कारण हे सिद्ध करते की एखाद्याला खटला लढवण्याची अर्थपूर्ण संधी न देता'परदेशी'घोषित करणे योग्य प्रक्रियेचे उल्लंघन करते.

हा निर्णय आसाम, नागालँड, मिझोराम आणि अरुणाचल प्रदेश, भारत सरकार आणि या राज्यांच्या उच्च न्यायालयांमधील परदेशी न्यायाधिकरणांनी किंवा बेकायदेशीर स्थलांतरित (निर्धारण) न्यायाधिकरणांनी'परदेशी'म्हणून घोषित केलेल्या व्यक्तींशी संबंधित आहे.

• सर्वोच्च न्यायालयाने निकाल दिला की नागरिकत्व स्थितीचे वैधानिक निर्धारण संदर्भाला विरोध करण्यासाठी पूर्ण आणि अर्थपूर्ण संधीसह केले जाणे आवश्यक आहे.
• न्यायालयाने ओळखले की अपीलांच्या संचातील सामान्य तक्रार अशी होती की ज्या कार्यवाही एकतर एकतर्फी होत्या किंवा प्रभावीपणे एकतर्फी झाल्या होत्या त्यामध्ये मते दिली गेली होती.
• ज्या प्रकरणांमध्ये अपीलकर्त्यांना नोटीस मिळाल्यानंतरही परदेशी घोषित करण्यात आले होते, न्यायाधिकरणासमोर हजर करण्यात आले होते किंवा लेखी विधाने दाखल करण्यात आली होती, परंतु नंतर त्यांना अनुपस्थित घोषित करण्यात आले किंवा पुरावे सादर करण्यात अयशस्वी घोषित करण्यात आले, ज्यामुळे एकतर्फी आदेश देण्यात आले.
• न्यायालयाने पुष्टी केली की नागरिकत्व निर्धारण प्रक्रियेसाठी योग्य प्रक्रिया ही अनिवार्य आवश्यकता आहे.

ए. आय. ने दस्तऐवजातून लिहिलेले आणि त्याच्या विरुद्ध तपासलेले. खाली दिलेले मूळ अधिकृत आहे.

मूळ दस्तावेज