सर्वोच्च न्यायालयाने निषेध प्रकरणात सार्वजनिक सुव्यवस्थेच्या विरोधात अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यात समतोल साधला

हे नागरिकांसाठी महत्त्वाचे आहे कारण ते सार्वजनिक निदर्शनांच्या संदर्भात घटनात्मक मर्यादा आणि मूलभूत हक्कांवरील वाजवी निर्बंध स्पष्ट करते.

कोणाची काळजीः भारतीय सर्वोच्च न्यायालय, भारतीय संघाचे गृहसचिव आणि भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 19 (1) (अ) आणि 19 (1) (ब) अंतर्गत अधिकारांचा वापर करणारे नागरिक.

काय आहे दस्तऐवज

• न्यायालयाने कलम 19 (1) (अ) (अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य) आणि 19 (1) (ब) (एकत्र येण्याचा अधिकार) आणि कलम 19 (2) आणि 19 (3) अंतर्गत त्यांच्या निर्बंधांशी संबंधित कायद्याची तत्त्वे तपासली.
• हा निकाल भारतीय घटनात्मक चौकटीला यू. एस. फर्स्ट अमेंडमेंटपासून वेगळे करतो, हे लक्षात घेऊन की भारतीय अधिकार हे परिपूर्ण असण्याऐवजी'वाजवी निर्बंधांच्या'अधीन आहेत.
• न्यायालयाने'हितसंबंधांचे संतुलन'सिद्धांत आणि अमेरिकेच्या न्यायशास्त्रातील'स्पष्ट आणि सध्याचा धोका'नियमाचा संदर्भ दिला, परंतु असे म्हटले की शेंक वि. युनायटेड स्टेट्स मधील अमेरिकन सिद्धांत थेट भारतीय कायद्यात समाविष्ट केला जाऊ शकत नाही.
• बेकायदेशीर कृतींपासून स्वतःचे संरक्षण करणे हे राज्याचे कर्तव्य आहे आणि ते भाषण आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर वाजवी निर्बंध लादणारे कायदे लागू करू शकतात, याची पुष्टी या निकालात केली आहे.
• सार्वजनिक प्राधिकरणाची कोणतीही कारवाई वैधानिक अधिकाराच्या कक्षेत असली पाहिजे आणि ती वाजवी, न्याय्य, न्याय्य आणि मनमानी नसावी यावर न्यायालयाने भर दिला.

दस्तऐवजातही

• या निकालात न्यायमूर्ती फ्रँकफर्टर यांचे मत उद्धृत केले आहे की अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य हा एक परिपूर्ण स्पर्शस्तंभ नाही आणि सार्वजनिक सुव्यवस्थेसारख्या इतर हितसंबंधांविरुद्ध संतुलित असणे आवश्यक आहे.
• भारतीय राज्यघटनेत प्रतिबंधात्मक नजरकैदेत ठेवण्याच्या तरतुदींचा समावेश आहे, ज्या अमेरिकी राज्यघटनेत नाहीत, असे मजकुरात नमूद केले आहे.
• या निकालात मनेका गांधी विरुद्ध यू. ओ. आय. प्रकरणाचा संदर्भ दिला गेला आहे, जेणेकरून कायद्याने स्थापित केलेल्या प्रक्रियेने योग्य, न्याय्य आणि न्याय्य होण्यासाठी तर्कसंगततेच्या चाचणीचे उत्तर दिले पाहिजे.