विपण्यः। प्रतिभूति एवं विनिमय बोर्ड
एस्. ई. बी. ऐ.-संस्थया ज्ञातं यत् शेयर्स्-बजार्-संस्थया प्रवर्तिता पोन्ज़ी-योजना, <ऐ. डि. 1> सुनिश्चित-प्रतिफलयुक्ता अस्ति इति।
अयं आदेशः सेबी इत्यस्य शेयर्स्-बजार्-प्रैवैट्-लिमिटेड् (एस्. बी. पी. एल्.) इत्यस्य, तस्य निर्देशकाणां/सि. ई. ओ. इत्येतेषां च विषये,'मेकिङ्ग् मिलियन्स्-फैनान्शियल्-फ्री'(एम्. एम्. एफ्. एफ्.) इति अनधिकारिक-आश्वस्त-रिटर्न्-स्कीम् इत्यस्य प्रचालनस्य कृते, अनुसंधान-संस्थारूपेण पञ्जीकरणं कृत्वा, न्यायनिर्णयं प्रददाति।
अयं आदेशः सेबी इत्यस्य शेयर्स्-बजार्-प्रैवैट्-लिमिटेड् (एस्. बी. पी. एल्.) इत्यस्य, तस्य निर्देशकाणां/सि. ई. ओ. इत्येतेषां च निर्णयं सम्बोधयति यत्'मेकिङ्ग् मिलियन्स् फैनान्शियल्-फ्री'(एम्. एम्. एफ्. एफ्.) इति अनधिकृत-आश्वस्त-रिटर्न्-स्कीम् इतीदं प्रवर्तयति इति आरोपितः अस्ति, यत् पोर्ट्फ़ोलियो-मेनेज्मॆंट्-सर्विस् (पि. एम्. एस्.) इत्यस्य स्थाने रिसर्च्-अनलिस्ट् इति नाम्ना पञ्जीकृतम् अस्ति। सेबी इत्यनेन परीक्षणं कृतम् यत् संस्था, तस्य अधिकारिणः च प्रामाणिकतायाः, सद्भावनस्य, उचित-आचरणस्य च विषये नियमानां उल्लङ्घनं कृतवन्तः वा इति।
कः चिन्तितः अस्ति? शेयर्स्-बजार्-प्रैवैट्-लिमिटेड् (सूचना-ग्रहीता 1), भूपाल्-नानावत् (निर्देशकः, सूचना-ग्रहीता 2), प्रसन्नलक्ष्मी-अट्लुरी (निर्देशकः, सूचना-ग्रहीता 3), नरेश्-मिट्टा (वर्तमानः सी. ई. ओ., सूचना-ग्रहीता 4), तिरुमाला-लक्ष्मी-वेङ्कट-रमेश (पूर्व-सी. ई. ओ., सूचना-ग्रहीता 5)।
एस्. ई. बी. ऐ. किं ज्ञातवान् अथवा आदेशं दत्तवान्?
- एस्. बी. पी. एल्. इत्यनेन पोन्ज़ी/एम्. एल्. एम्. योजना (एम्. एम्. एफ्. एफ्.) प्रचालिता, यत् अनुसंधान-विश्लेषकरूपेण पञ्जीकृत्वा प्रतिवर्षं 18 प्रतिशततः 48 प्रतिशतपर्यन्तं निश्चितं प्रतिफलं प्रददाति इति सेबी इत्यनेन आक्षेपः कृतः।
- एस्. ई. बी. ऐ. इत्यनेन ज्ञातम् यत् निवेशक-निधयः पूर्वनिवेशकान् दातुं, लाभांशं/निर्देशं दातुं, समूह-संस्थायै (किसान्-परिवार्-प्रैवेट्-लिमिटेड्) धनं प्रेषयितुं च उपयुज्यन्ते स्म इति।
- सेबी इत्यनेन प्रायः ₹ 72.66 कोटिरूप्यकाणि क्रेडिट्स् तथा ₹ 72.41 कोटिरूप्यकाणि डेबिट्स् इति ब्याङ्क्-अकौण्ट्-गतिविधिः अङ्किता।
- सेबी (अनुसंधान विश्लेषक) विनियम, 2014, और सेबी (मध्यस्थ) विनियम, 2008 के उल्लंघन पर आरोप लगाता है।
- आदेशः नोटिसी-5 (तिरुमाला लक्ष्मी वेङ्कट रमेश) इत्यस्य विरुद्धं एकपक्षीयरूपेण प्रवर्तते यतः ते नोटिस् इत्येतान् न प्रत्युत्तरं दत्तवन्तः अथवा श्रवण-अवसरान् न प्राप्तवन्तः।
- एम्. एम्. एफ्. एफ्. इतीदं पूर्व-सि. ई. ओ. इत्यनेन अनधिकृत-उपक्रमः आसीत्, तथा च निधयः अनिवार्यरूपेण परिवर्तनीय-रिडीमेबल्-डिबेञ्चर्स् (सी. सी. डी.) इत्यस्य माध्यमेन सङ्गृहीताः इति प्रतिपादयन्, 1-4 इति सूचनाः आरोपान् निराकृतवन्तः।
अपि च दस्तावेजे।
- निरीक्षणकालः 2021 मार्च्-मासस्य 16 दिनाङ्कात् 2022 डिसेम्बर्-मासस्य 16 दिनाङ्कपर्यन्तं आसीत्।
- पूर्व-सी. ई. ओ. (सूचना-ग्रहीता 5) एम्. एम्. एफ्. एफ्. योजना विकसितुं अङ्गीकृतवान् इति कथ्यते।
- अस्मिन् प्रकरणे निर्देशकः भूपाल् नानावत् इत्यनेन सह सम्बद्धं किसान्-परिवार्-प्रैवेट्-लिमिटेड् (के. पी. पी. एल्.) इत्यस्मै क्रास्-एन्टिटी-फंड्-स्थानान्तरणम् अन्तर्भवति।
- आदेशः सेबी अधिनियम, 1992 इत्यस्य धारा 15-I इत्यस्य अन्तर्गतं न्यायनिर्णयनप्रक्रिया अस्ति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
भारतीय-प्रतिभूति-विनिमय-बोर्ड (सेबी)-प्रवर्तन-आदेशः
विनियामक-आदेशः · सन्दर्भः आदेशः/एम्. एस्./के. एस्./<ऐ. डि. 1> · 29 सेप्टेम्बर् 2026
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।