जनगणना-आयुक्तस्य 2001 एस्. सि.-एस्. टि. जनसङ्ख्या-अङ्कानि अन्तिमानि सन्ति, चुनौतीं न दीयते।

अयं विधिः लोकसभायां, राज्य-विधानसभासु च अनुसूचितजाति-अनुसूचित-जनजातिनां कृते आरक्षितस्थानानां पुनः समायोजनस्य, तथा च निर्वाचनक्षेत्रस्य सीमायां पुनः अङ्कनस्य च व्यवस्था करोति, येन 2001 तमस्य वर्षस्य जनगणनायाः अनन्तरं तेषां जनसंख्या-सूच्यां परिवर्तनं प्रतिबिंबितं भवेत्।

कः चिन्तितः अस्ति? अयं विधिः भारतस्य निर्वाचन-आयोगं (यः परिसीमन-आदेशस्य संशोधनं अवश्यं करोति), जनगणना-आयुक्तं (यः जनसंख्या-अङ्कानां अनुमानं अवश्यं करोति), जम्मू-काश्मीरं विहाय विधानसभायुक्तेषु सर्वेषु राज्येषु, केन्द्रशासितप्रदेशेषु च अनुसूचित-जाति-अनुसूचित-जनजातिनां च नागरिकान् प्रभावयति।

विधेयकं किं करोति?

• जनगणना-आयुक्तः 31 मे 2012 पर्यन्तं कृतानां सूचिनां संशोधनानां आधारेण 2001 मार्च्-मासस्य 1 दिनाङ्कपर्यन्तं अनुसूचित-जाति-अनुसूचित-जनजाति-जनानां जनसङ्ख्यां निश्चेतुं वा अनुमानीकर्तुं वा शक्नोति।
• निर्वाचन-आयोगः नूतनानां जनसङ्ख्यानां अङ्कानां दृष्ट्या एतेषां समूहानां कृते समुचितं प्रतिनिधित्वं सुनिश्चितुं परिसीमन-आदेशस्य संशोधनम् अवश्यं कर्तुम् अर्हति।
• निर्वाचन-आयोगः प्रस्तावान् प्रकाशयेत्, आपत्तिं विचारयितुं सार्वजनिकसभां आयोजयेत्, ततः परिसीमन-आदेशस्य संशोधनानि अन्तिमं करिष्यति च।
• परिसीमन-आदेशस्य संशोधनेषु विधि-बलम् अस्ति तथा च कस्यापि न्यायालये चुनौतीं दातुं न शक्यते।
• नूतन-आसन-आबंटनं संशोधनानां प्रकाशनानन्तरं आयोजितेषु सर्वेषु निर्वाचनेषु प्रयुज्यते, परन्तु तेषां विघटनपर्यन्तं लोकसभायाः वा राज्य-सभानां वा वर्तमान-संरचनां न प्रभावयति।
• निर्वाचन-आयोगस्य साक्षिनां आहूतः कर्तुम्, दस्तावेजानां अपेक्षां कर्तुम्, सार्वजनिक-अभिलेखानां अभ्यावेदनार्थं च नागरिक-न्यायालयस्य अधिकारः अस्ति।
• केन्द्र-सर्वकारः अधिनियमस्य कार्यान्वयनस्य कष्टान् निवारयितुं आदेशं कर्तुम् अर्हति, बशर्ते ते आरम्भस्य वर्षद्वयानाम् अन्तर्गताः भवन्ति।

अपि च दस्तावेजे।

• अधिनियमः संसदीय-विधानसभा-निर्वाचनक्षेत्रेषु अनुसूचित-जाति-अनुसूचित-जनजाति-प्रतिनिधित्वस्य पुनः समायोजनम् (तृतीयः) अध्यादेशः, 2013 निरस्तं करोति।
• अधिनियमः पूर्ववर्ती अध्यादेशस्य (2013 इत्यस्य अध्यादेशः 6) अन्तर्गतम् कृतान् कार्यान् मान्ययति येन ते अस्य अधिनियमस्य अन्तर्गतं कृतानि आसन्।
• अयं अधिनियमः 2013 तमस्य वर्षस्य जनवरीमासस्य 30 दिनाङ्के अमलीकरणम् अभवत् इति मन्यते।
• जनगणना-आयुक्तेन अधिसूचितानि जनसंख्या-अङ्कानि अन्तिमानि सन्ति तथा च कस्यापि न्यायालये प्रश्नान् कर्तुं न शक्यन्ते।