संसदः। संसदीय-समितिः
एफ़्. एफ्. पी. एम्. योजनायाः नवीकरणम् प्रलंबितम् अस्ति यतः केवलं त्रीणि एन्. डि. आर्. एफ्. दलानि अग्निसृष्टेः कृते स्वीकृतानि सन्ति।
विज्ञान-प्रौद्योगिकी-पर्यावरण-वन-जलवायु-परिवर्तनस्य स्थायी-समितिः हिमालय-क्षेत्रे वन-अग्निसृष्टेः कारणानि, प्रभावाः, शमन-उपायाः च परीक्षणं कृत्वा निरीक्षणस्य, निवारणस्य,...
विज्ञान-प्रौद्योगिकी-पर्यावरण-वन-जलवायु-परिवर्तनस्य स्थायी-समितिः हिमालय-प्रदेशे वन-अग्निसृष्टेः कारणानि, प्रभावाः, शमन-उपायाः च परीक्षणं कृतवती, येन स्थानीय-पर्यावरणव्यवस्थां, मानव-सुरक्षां च प्रभावितानां निरीक्षणस्य, निवारणस्य, विपत्त-प्रतिक्रियायाः च अन्तरान् निवार्यते।
कः चिन्तितः अस्ति? पर्यावरण-वन-जलवायु-परिवर्तन-मन्त्रालयः; हिमालय-क्षेत्रे राज्यसर्वकाराः; भारतीय-वन-सर्वेक्षणं (एफ़्. एस्. ऐ.); राष्ट्रिय-विपद्-प्रतिक्रिया-बलम् (एन्. डि. आर्. एफ्.); तथा हिमालय-राज्येषु सामान्य-जनता।
समितिः किं ज्ञातवती?
- समितिः अवदत् यत् पश्चिम-पूर्व-हिमालययोः मध्ये वन-अग्नि-चालकाः भिन्नाः सन्ति, यत्र क्षेत्र-विशिष्ट-निवारण-संरचनाः आवश्यकः अस्ति इति।
- समितिः भविष्यसूचक-अपाय-प्रतिरूपाणि विकसयितुं तथा च जलवायु-परिवर्तनस्य, वन-अग्निस्य च मध्ये सम्बन्धस्य विषये अनुसंधानं कर्तुं च अनुशंसत।
- पश्चिम-हिमालयस्य कृते, समितिः ओक्-देवदार-पुनरुत्पादन-अभियानानि, शंकुवृक्ष-वन-परिवर्तनस्य कठोर-परीक्षणं, न्यूनतम-क्रयण-मूल्यैः सह पूर्व-ऋतु-पैन्-सूदि-सङ्ग्रहणं, ब्रिकेट्-उद्योगानां समर्थनं च अनुशंसयत्।
- पूर्व-हिमालयस्य कृते, समितिः घटना-सम्बद्ध-अग्नि-मुक्त-ग्राम-प्रोत्साहनं, समयबद्ध-भर्ती, एकल-क्षेत्रीय-कार्य-योजना, आक्रमणात्मक-प्रजाति-उन्मूलन-अभियानम् च अनुशंसत।
- अग्निसम्बद्धानां मृतानां क्षतिपूर्तिं च केन्द्रीकृतं दत्तांशसंचयं निर्मातुं समितिः अनुशंसत, यतः सम्प्रति किमपि एकीकृतं अभिलेखं नास्ति।
- जलविभाजक-मूल्यांकनं, प्रभावितक्षेत्राणां प्राथमिकतां च वसन्त-पुनरुज्जीवन-कार्यक्रमेषु समावेशयितुं समितिः अग्नि-पश्चातस्य शिष्टाचारस्य अनुशंसाम् अकरोत्।
- विदेशीय-उपग्रहानां उपरि अवलंबनम् न्यूनीकर्तुं तथा च दैनिक-निरीक्षण-अन्तरं न्यूनीकर्तुं, 24 घण्टा-अग्नि-निरीक्षणार्थं देशीय-भूस्थिर-उपग्रहस्य प्रक्षेपणस्य अनुशंसां समितिः कृतवती।
- उत्तराखण्ड्-राज्ये केवलं भारतीय-वन-सर्वेक्षणस्य <ऐ. डि. 1> इति सङ्केतः एव वास्तविक-अग्नि-सङ्केतस्य अनुरूपः आसीत् इति उल्लिखन्, अग्नि-सङ्केतानां व्याख्यां कर्तुम् समितिः नोडल्-अधिकारिभ्यः संरचित-प्रशिक्षणस्य अनुशंसाम् अकरोत्।
- राष्ट्रिय-विपद्-व्यवस्थापन-प्राधिकरणस्य प्रकोष्ठ-प्रसारण-व्यवस्थया सह वन-अग्नि-सूचना-प्रणालीः (फास्ट्) सूचनाः एकीकृतं कर्तुं, पूर्वानुमानार्थं भारतीय-मौसम-विभागेन सह सहयोगं कर्तुं च समितिः अनुशंसत।
- उच्चतायां अग्निशामक-कार्यार्थं, प्रशिक्षणस्य विस्तारार्थं, समर्पित-क्षेत्रीय-प्रतिक्रिया-केन्द्राणां स्थापनार्थं च एन. डी. आर्. एफ्. इत्यस्य त्रयः अतिरिक्त-दलान् अनुमोदयितुं समितिः अनुशंसत्।
- समितिः स्वयंसेवक-प्रोत्साहनेन, पवित्र-उपवनानां मान्यतायाः, अनिवार्य-विद्यालय-पर्यावरण-शिक्षायाः च माध्यमेन सामुदायिक-सहभागितायाः सुदृढीकरणम् अनुशंसयत्।
- वन-अग्नि-निवारण-प्रबन्धन-योजना (एफ़्. एफ्. पि. एम्.) इत्यस्य नवीकरणस्य त्वरणं कर्तुं, अन्तरीम-निधिं प्रावर्तयितुं, भविष्यस्य विमोचनानां परिणामान् योजयितुं च समितिः अनुशंसत।
- समितिः वनविध्याः व्यापकसमीक्षा, देशीयाः-प्रजातयः-मेलिताः प्रतिपूरक-वनीकरणम्, विपद्-व्यवस्थापन-अधिनियमः, 2005 इत्यस्य अन्तर्गतं वन-अग्निः विपद् इति अधिसूचितुं च अनुशंसत्।
अपि च दस्तावेजे।
- पश्चिम-हिमालये प्रायः 57 प्रतिशतं वन-अग्नि-घटनाः चिर्-पैन् इति नाम्ना भवन्ति।
- मणिपुर-राज्ये (पूर्व-हिमालये) झूम्-कृषिः प्रायः तृतीयांशं अग्निप्रज्वलनम् प्रावर्तयति।
- उत्तराखण्ड्-राज्ये भारतीय-वन-सर्वेक्षणस्य केवलं <ऐ. डि. 1> इति सङ्केतः एव वास्तविक-अग्नियाम् अनुरूपः आसीत्।
- षट् एन्. डि. आर्. एफ्. प्रशिक्षितदलेषु केवलं त्रयः एव हिमालयस्य वन-अग्नि-कार्यानां औपचारिकं अनुमोदनं कुर्वन्ति।
- वन-अग्नि-निवारण-प्रबन्धन-योजना (एफ़्. एफ्. पी. एम्.) <ऐ. डी. 1> मध्ये समाप्ता, तस्य नवीकरणम् अधुना विचाराधीनम् अस्ति।
एतत् कथं लिखितम्?
अस्माकं सङ्गणके प्रचलतः ए. ऐ. प्रतिमानः सर्वकारीयलेखं पठित्वा सारांशं लिखितवान्। न केनापि तत् परीक्षितवान्।
अङ्कानि परीक्षितानि। अस्मिन् सारांशस्य प्रत्येकः सङ्ख्या स्वयंचालित-परीक्षणद्वारा अभिलेखे प्राप्ता।
तत् परीक्षणं तुलनां करोति। सङ्ख्याः। केवलम्। एतत् निश्चेतुं न शक्नोति यत् पत्रं यत् वदति तत् शब्दलेखनं वदति इति-अतः मूललेखः एव सर्वदा अधिकारः भवति।
अस्य पृष्ठस्य अनुवादः यन्त्रेण कृतः; आङ्ग्ल-पाठः, मूललेखः च आधिकारिकः अस्ति।
मूललेखः
संसदीय-स्थायी-समिति-प्रतिवेदनानि (पी. आर्. एस्. विधायी-अनुसंधानस्य माध्यमेन)
समित्याः प्रतिवेदनम्-हिमालये-प्रदेशे-वन-अग्निः-तस्य-प्रतिकूल-प्रभावः-प्रतिरोध-उपायः
अत्र पठतु।
चर्चा।
एतस्मिन् लेखस्य विषये अद्यावधि केनापि न चर्चितम्।